Feeds:
Bài viết
Bình luận

Archive for Tháng Một 21st, 2012

Xuân…

Nguyễn Quy
Mưa
Mưa xuân rơi giữa trời xuân
Ta rơi nghiêng ngã giữa chừng đời em
Hạt nọ tỉnh, hạt kia điên
Mong em vui nhận muộn phiền cũng qua

Gió
Từ em miền gió đã xa
Ta về nhặt lại chút tà dương xưa
Trả ơn em mấy cho vừa
Thương hoa xuân nõn nhớ mùa đông quen

Nắng
Đời ta sao hoài chông chênh ?
Sương đêm run thấm trăm miền xác thân
Ủ giùm ta chút tình gần
Sưởi giùm ta chút ngại ngần nắng xuân
                   Xuyên Mộc, tháng giêng Nhâm Thìn 2012

Read Full Post »

Huỳnh Như Phương
Chiều 29 Tết, từ Quảng Ngãi, Trần Nhã Thuỵ nhắn tin cho tôi: “Năm nay thầy ăn Tết ở đâu? Em đưa vợ con về thăm quê. Cuối năm thời tiết đẹp lắm”.
Tôi đang ngồi một mình trong quán cà-phê ven đường sắt ở Phú Nhuận đây, Thuỵ à. Hai mươi lăm năm rồi tôi chưa một lần ăn Tết ở quê mình.

 


Chuyến tàu cuối năm đầy ắp người và hành lý vừa chạy qua. Những hành khách chờ đợi suốt mấy ngày ở ga Hoà Hưng cuối cùng cũng tìm được chỗ ngồi trong toa. Nếu còn trẻ, dù không có vé, chắc tôi cũng xách ba lô nhảy tàu để về được đến nhà trước giờ giao thừa, kịp tắm một nồi nước lá sả tẩy trần đón năm mới.
Nhưng mà bây giờ thì tôi đang chôn chân nơi xa xôi này và mường tượng cảnh quê những ngày cuối năm qua tin nhắn của Thuỵ. Từ xưa đến giờ, cái Tết vẫn được chờ đợi nhất ở nông thôn chứ không phải ở thành phố. Dù người nhà quê ăn Tết chẳng tốn kém là bao, ngày Tết vẫn là thời gian đền bù cho những vất vả và lam lũ cả năm. Ở quê đồng tiền kiếm được rất khó, nên bà con mình thường để đến gần Tết mới móc hầu bao mua sắm. Tấm áo mới mua có khi mãi đến chiều 30 mới giặt sạch lớp hồ, và lòng người nôn nao chờ phơi khô để thay chiếc áo bạc màu năm cũ. Con đường từ nhà Thuỵ dẫn xuống chợ Đồng Cát, vòng vào phía cầu Vĩnh Phú gần nhà tôi, sáng nay chắc đông người và xe, trẻ con tíu tít theo sau quang gánh của các bà các chị. Ngày nhỏ tôi vẫn thường ra chợ, nơi mẹ tôi có một quầy hàng tạp hoá. Sau nhiều năm xa quê, tôi trở về, chợ không thay đổi mấy, vẫn tanh nồng mùi cá tươi, vẫn chen chúc và lầy bùn dưới mưa. Nhưng điều đó lại làm thoả mãn ký ức có phần ích kỷ của tôi.
Hồi xưa, cứ đến rạng sáng 30, xóm tôi lại ồn ã tiếng người ta mổ heo làm cỗ Tết. Những bạn hàng xóm của tôi, nhà đứa nào nuôi được con heo lớn để mổ thịt, thì đắc chí lắm. Lúc đó gia đình tôi khó khăn, lại ít người, nên chỉ có thể đến nhà quen chia lại một xâu thịt, đủ để bà tôi làm nhân gói bánh chưng và món cúng ngày Tết. Chắc Thuỵ đã đọc truyện ngắn Cái bong bóng lợn của Phan Văn Tạo? Đứa bé trong truyện đó ao ước đến sáng 30 được bác nhiêu Cầu giúi cho cái bong bóng lợn, rồi lấy cái xe điếu của bố thổi lên thành quả banh hay bịt lon sữa bò làm ống nghe điện thoại, và cảm nhận nỗi sung sướng vô bờ trong tình thương yêu của gia đình. Tôi là đứa cháu duy nhất sống với ngoại, tình thương không thiếu, nhưng vẫn ghen thầm với bạn bè về nỗi nhà mình không bao giờ mổ heo để có được một cái bong bóng làm đồ chơi.
Có một năm gần Tết, dưới cây rơm ẩm mục sau nhà tôi bỗng dưng mọc đầy nấm, dì Bảy tôi hái hết đợt này thì nấm mọc ra đợt khác, sáng nào cũng bán được bộn tiền, ai cũng bảo đó là điềm may. Bà tôi nuôi được con heo đến ngày xuất chuồng, tôi mừng thầm, chắc năm nay nhà có tiền tiêu Tết, bà không phải bán heo mà mổ thịt, để nhà tôi không bị thua sút với xóm giềng. Nhưng năm đó dì Mười tôi vừa đi lấy chồng, mẹ tôi ở trong tù đến Tết vẫn không được thả ra, sáng 30 mà nhà tôi vắng vẻ đìu hiu giữa khung cảnh rộn ràng của cả xóm.
Làm lơ tiếng pháo chuột lẹt đẹt của mấy đứa bạn muốn nhắn nhe rủ đi chơi, tôi giúp bà ngoại lau chùi bàn thờ, cắm hoa và chưng trái cây cúng tổ tiên. Bà tôi thắp hương khấn vái thật lâu, tôi đoán chừng bà đang mời linh hồn ông tôi mà thân xác gửi ở tận miền Bắc xa xôi về ăn Tết với gia đình và nguyện cầu cho ngày hoà bình mau tới gần, để các con bà từ bốn phương trời được quay về đoàn tụ dưới mái nhà này. Khi hương tàn, tôi bước ra khu vườn nở đầy hoa vạn thọ, thì mưa xuân đã lắc rắc trên đầu.
Năm nay tiết lập xuân bắt đầu vào ngày 28 tháng chạp, ngoài mình trời đã mưa xuân chưa, hả Thuỵ? Dưới mưa xuân, cảnh và người đều tươi nhuận lại. Thuỵ hãy đi giùm tôi vô thôn 5, đến ngã tư đường xuống Quýt Lâm, ăn một tô bún bò thật nóng và thật cay trong cái quán ven đường đó. Thuỵ sẽ nhìn thấy ngôi trường tiểu học của tôi, giờ đã khuất sau những dãy nhà mới xây. Không chừng Thuỵ sẽ gặp một tốp học trò đi chúc Tết thầy. Thuỵ sẽ sống lại tuổi thơ mình cùng đám trẻ con vui cười ấy.
Chúng ta còn một món nợ lớn với quê nhà. Thuỵ có để ý là hoà bình đã hơn 30 năm mà ở thị trấn huyện lỵ của mình vẫn chưa có một thư viện đàng hoàng, thậm chí không tìm đâu ra một hiệu sách có bán sách văn học. Học trò bây giờ chẳng khác chúng mình ngày xưa, muốn tìm sách đọc phải đi ra thành phố. Tôi đang nóng lòng chờ cuốn sách của Cao Chư viết về Mộ Đức được xuất bản; và tôi cũng rất mong đọc một tác phẩm mới của Thuỵ với những chất liệu từ mảnh đất đã nuôi nấng chúng mình từ thuở ấu thơ mà lòng mình luôn chịu ơn sâu nặng. 

 

Read Full Post »

Huỳnh Kim Bửu

Tôi xa quê đã lâu, ăn Tết quê người đã bao nhiêu cái Tết, nhưng không quên được Tết quê nhà thuở tôi còn thơ.
Mới đầu tháng Chạp, các chợ Gò Chàm, Đập Đá, Cảnh Hàng…đã nhộn nhịp cảnh mua bán những mặt hàng ngày Tết: Vải vóc, quần áo, gạo nếp, dụng cụ gia đình… Từ ngày 22 trở đi, chợ còn nhóm đêm nữa. Tôi mừng lắm mỗi khi được mẹ dẫn đi chợ Tết. Thế nào tôi cũng vòi vĩnh mẹ mua cho được, khi thì con gà cồ đất, khi thì anh giã gạo bằng gỗ, cái trống rung bịt giấy bóng…Đem về nhà, tôi chơi với những đồ chơi ấy không chán, tôi thúc dậy sớm để gáy con gà cồ đất lúc sáng sớm, rồi đi học. Và còn đem đi khoe với lũ đồng trang lứa trong xóm.
Mấy ngày trước Tết, nhà nào cũng lo trang trí nhà cửa, lau chùi bàn thờ gia tiên, tham gia tổng vệ sinh đường làng ngõ xóm. Các cái hàng rào xanh được cắt ngay ngắn. Nhiều nhà trồng trụ đèn trái ấu, cây nêu cao ở trước sân, dán câu đối Tết ở hai trụ ngõ. Các chợ chỉ bán hoa giấy ngũ sắc cắt thủ công, dán vào cọng thép hoặc thanh tre chuốt mảnh tạo thành cành huệ, cành cúc, cành mai…được nhiều người mua, bảo là về chơi cho bền. Nhiều nhà trồng cúc, thược dược, vạn thọ…hoa nở khoe sắc khoe hương như một báo hiệu Xuân sang,
Mỗi năm, mỗi Tết qua đi, tuổi tôi mỗi lớn khôn. Mỗi lần sắp đến Tết, tôi thấy người ta ra chợ, mua những tấm bức đại tự viết chữ Phước hoặc Thọ hoặc chữ Thái Sơn hoặc Càn Khôn về treo trên bàn thờ ông bà. Các thầy đồ ngồi viết bức thờ khăn đen, áo dài đĩnh đạc, chữ viết như “Phượng múa rồng bay”. Mà khách mua cũng là những người đàn ông thành tâm, lịch sự, bà ba trắng guốc mộc, thưa gởi rất lễ phép với thầy đồ.
Không ít nhà treo tranh Tết mua ở các hiệu tàu trên Bình Định, Đập Đá… Tranh Đông Hồ Húng dừa, Đám cưới chuột, Đàn gà mẹ con… kén người mua. Người ta mua tranh ”Tứ bình” in mộc bản Mai – Lan – Cúc – Trúc, Bát Tiên, Mục Kiền Liên, Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Quốc Toản…Mẹ đi chợ Phú Đa mua về một bộ tranh Phũ Đỗng Thiên Vương đuổi giặc An treo ở phòng khách.  Đi học về thấy tranh, tôi và thằng Út dán mắt vào xem. Thấy thế, đến tối mẹ giảng sự tích Tháng Gióng cho nghe, để tôi nhớ suốt dời.
Tôi cảm thấy hạnh phúc gia đình ở đêm 30 Tết: Gia đình tôi đoàn tụ và cả nhà thức để đón giao thừa. Ba làm cai lục lộ, quanh năm đi làm xa nhà,  chị Hai buôn bán với các cô gái hái chè ở đồn điền chè Bàu Cạn, đến chiều 30 Tết mới lục tục về để cho mẹ trông đợi. Nhà trên, Ba đã thắp đèn nến sáng choang và báo cho chúng tôi giao thừa đã đến. Lòng tôi bồi hồi cảm động vì thấy bao điều thiêng liêng ở phút giây này. Gương mặt của mọi người trong nhà đều tươi vui. Mẹ đi thăm nồi bánh tét còn chị Hai thì ngồi tỉa tót những bánh hoa qủa: Mãn cầu, chanh, ớt…bằng bột nếp nhuộm màu, trông giống như thật. Sáng Mồng một, mẹ dặn mọi người phải tử tế với nhau để cho cả năm gặp toàn chuyện vui. Tôi và thằng Ut, nhỏ nhất nhà, nghe mẹ nói thế, mừng lắm. Chị Hai dẫn tôi và thằng Ut Nhàn ra đường làng, chị bảo là đi xuất hành. Có đông người đi xuất hành như chị em chúng tôi. “Chi cha chi chát khua giày dép” (TTX) và lược là phấn son làm rộn lên âm thanh và sắc màu con đường làng sáng Mồng Một Tết.
Mấy ngày Tết, các đình làng ở trong vùng đều có tổ chức các trò chơi: Đánh bài chòi, đánh đu, đập ấm, bịt mắt bắt dê…Người trong làng ra xem. Chàng trai cô gái làng nọ sang làng kia xem như thể vừa du xuân vừa giao duyên để sau đó đã có bao ”chuyện tình”:
Trai Thuận Thái nhớ gái Kim Tài
Trách con sông Gò Chàm nó chảy, rẽ hai chúng mình.
(Ca dao)
Đình Trung Lý, đình Tân Dân, chùa Ông trong thành Bình Định, Tết nào cũng xổ cổ nhân. Cổ nhân là một trò chơi đòi hỏi kiến thức, là dịp cho mấy thầy đồ ngồi sẵn hè phố bàn ”thai” ăn tiền. Đánh cờ người thì hay tổ chức ở Cảnh Hàng, Háo Lễ… Những nhà có học thức: Thư sinh, hàn sĩ, thầy đồ, tú, cử…thường lấy việc ”khai bút” đầu xuân làm thú tao nhã theo tinh thần:
Chẳng hay ho cũng đỗ Tú tài
Ngày Tết đến cũng một vài câu đối  (Trần Tế Xương)
Đến đêm Rằm tháng Giêng thì mọi người tụ hôi về nhà ông Cử Nhì ở Thuận Thái để ”trình làng” những bài thơ khai bút đó. Thật là một cuộc uống rượu ngâm thơ dưới vầng trăng Nguyên tiêu đầy thi hứng.
Từ mồng Năm trở đi diễn ra nhiều lễ hội ở các đình chùa: Vía Chùa Ông Bình Định 12, chùa Bà Liêm Lợi 17, Tổ nghề dệt Chùa Kén – Phương Danh 21, Thành Hoàng của các làng thì lần lượt mỗi làng một ngày…Các lễ hội có cúng tế, hát bội, náo nức lắm, người xem đến mỏi mắt mà không chán. Đặc biệt, lễ hội Đống Đa, kỷ niệm trận đại thắng của anh hùng dân tộc Quang Trung, ngày mồng Năm Tết, là lớn nhất. Người đi trẩy hội, từ  các nơi đổ về Điện Tây Sơn (Nay là Bảo tàng Vua Quang Trung) như nước chảy.
Đã gọi là ăn Tết, cho nên Tết phải có ăn:
Chẳng phong lưu cũng ba ngày Tết
Keo kiết như ai cũng rượu chè (Trần Tế Xương)
Mấy ngày Tết, khi thì ba mẹ dẫn, khi anh chị cho đi theo, tôi được đi thăm Xuân, mừng tuổi, chúc Tết nhiều nhà trong dòng họ, bà con. Đi đến đâu, tôi cũng được tiền mừng tuổi, ăn bánh trái. Người lớn nói với nhau những câu chúc tụng, ăn uống nhiều rượu thịt.Trong làng, có nhà Phú ông và mấy người Chức việc có phúc lộc, được tá điền, thuộc cấp đi Tết gạo nếp, gà vịt, bánh trái, trà rượu…để chật nhà, ăn Tết to lắm. Tôi nhớ món ngon ngày Tết của quê tôi: nem chua, chả lụa, thịt thưng, thịt bì…Thứ nhất, nhớ bánh tét của mẹ làm. Mới đến ngày đưa ông Táo về Trời, 23 tháng Chạp, mẹ đã lo chọn nếp ngon, đậu xanh đều hột, đặt phần thịt heo đậu tay… Mẹ bảo đâu đó cho sẵn  để đến sáng ngày 30 dậy sơm  gói bánh và nấu cho kịp đến giao thừa thì bánh chín. Bánh tét của mẹ nấu chín rồi, lột lớp lá chuối thấy cây bánh xanh, tét ra mặt miếng bánh mịn, nhân bánh ở giữa, phảng phất mùi thơm ngon. Ăn với thịt bì hay thịt heo phay, dưa kiệu …đều ngon. Có lần ngồi ăn bánh tét với cả nhà, anh Ba đố: Trong trắng ngoài xanh trỉa đỗ trồng hành, thả heo vô chạy. Đố là cái gì? Tôi nghĩ một thoáng, đáp: -Bánh tét. Anh Ba khen tôi thông minh cho tôi vui, chớ câu đố đó dễ ợt. Tôi nhớ mâm cơm ngày Tết, mẹ dọn lên bữa nào cũng tinh tươm: Đủ thứ thịt (kho tàu,thưng, bì) bánh tráng, dưa kiệu, dưa leo, nhiều bữa có nem chả…Ba tôi vừa ăn vừa uống. Ba tôi bảo một năm được uống rượu Bàu Đá mấy ngày Tết, ở quê người nhớ bao món ngon của quê hương.

H.K.B.

Read Full Post »