Lâu lắm, có lẽ sau gần 30 năm, tôi mới gặp lại Franco. Sau khi tốt nghiệp, mỗi người mỗi ngả mưu sinh. Ai cũng đều trải qua những thăng trầm về công việc, đổi nhà, gia đình con cái… thế là chúng tôi mất tin nhau
.
Tình cờ gặp lại vào một buổi sáng mùa thu, cả hai ghé vội vào một quán bar gần sân ga Lambrate. Bao nhiêu chuyện cũ, chuyện mới cứ thế tuôn ra.
Khi chúng tôi đang trò chuyện, có một người đàn ông bước vào.
Ông ta chắc tuổi cũng khoảng tám mươi. Người gầy, lưng hơi khom, mái tóc hơi thưa, bạc trắng nhưng được chải cẩn thận. Ông mặc một chiếc áo khoác cũ, hơi sờn nhưng sạch sẽ. Đôi giày dưới chân ông đã mòn, nhưng như mới vừa được đánh bóng.
Ông đến trước quầy và gọi một ly cà phê espresso.
Ông không gọi bánh sừng bò, cũng không lấy bánh sandwich. Chỉ một ly cà phê nóng.
Ông mở một chiếc ví da nhỏ màu đen và bắt đầu đếm tiền lẻ trên quầy.
Mười xu.
Năm.
Hai.
Những ngón tay ông, không hiểu vì lạnh hay tuổi già, run rẩy.
Một đồng xu tuột khỏi kẽ tay ông và rơi xuống sàn nhà.
“Xin lỗi!”, ông khẽ nói. “Tôi sẽ nhặt lên ngay lập tức”.
Đứng sắp hàng phía sau ông cụ có một chàng trai tuổi chừng ba mươi. Anh khoác bên ngoài chiếc áo khoác đắt tiền, tay đeo đồng hồ sang trọng, đôi giày được đánh sáp cẩn thận. Anh cầm chiếc điện thoại iPhone đời mới trên tay, như thể cả thế giới này đang phụ thuộc vào những gì có trong đó.
Anh khẽ thở dài, lắc đầu, cau mặt khó chịu.
AdvertisementsX
Giọng ông cụ lắp bắp, nhỏ và không mấy ai nghe rõ.
“Chỉ một lát thôi mà!”, ông nói như thì thầm.
Chàng thanh niên gượng cười mà nét mặt không vui.
“Nếu ông không đủ tiền cho một ly cà phê thì không nên gây lộn xộn, tốt nhất là tự pha ở nhà”.
Một sự im lặng, nặng nề rơi xuống trong quán bar.
Nhân viên pha chế quay mặt nhìn vào máy pha cà phê.
Một người phụ nữ cầm lấy chiếc túi xách đang đặt trên bàn và đưa mắt nhìn ra ngoài.
Mọi người đều đã nghe và thấy.
Nhưng không ai muốn can thiệp.
Ông cụ cố gắng cúi người xuống để nhặt những đồng xu. Nhưng trong cử động đó, chiếc ví nhỏ của ông ta rơi xuống.
Những đồng tiền xu lẻng kẻng, lan rộng trên sàn.
Chúng lăn xuống dưới quầy, gần chân ghế, giữa những chiếc giày của khách.
Những tiếng động phát ra nhỏ thôi nhưng tiếng dội trong căn phòng lúc đó tưởng như rất lớn.
Chàng thanh niên nhìn vào một đồng xu gần mũi giày của mình rồi dùng chân đá nó ra xa.
“Thật đáng chán!”, anh ta nói lớn.
Ngay lúc đó tôi thấy Franco đứng dậy.
Không đột ngột. Không có cử chỉ gì để làm mọi người giật mình. Hay sợ hãi. Như thể anh tự dưng đứng dậy, vì cảm thấy xấu hổ nếu cứ ngồi im.
Anh bước đến, cúi người nhặt một đồng hai xu dưới đất và đặt nó lên quầy.
Rồi anh nhìn thẳng vào mắt chàng trai.
“Bây giờ mời anh nhặt lên những đồng xu khác”.
Chàng thanh niên sững sờ, mở to mắt nhìn chằm chằm vào Franco.
“Ông nói gì, xin lỗi?”.
“Anh đã đá đồng tiền của ông cụ. Bây giờ anh phải nhặt lên!”.
Chàng thanh niên cố gắng mỉm cười, nhưng khuôn mặt méo xệch.
“Nhưng, xin lỗi, ông là ai?”.
Franco để hai tay xuôi theo hai bên hông.
“Tôi không là ai cả! Tôi chỉ là một người vừa nhìn thấy một ông cụ trả tiền cà phê bằng những đồng tiền mà ông ta có, và một người khác đã quên bài học về giáo dục”.
Ông cụ lúc này mới xen vào, giọng như thì thầm:
“Làm ơn bỏ qua đi! Không có gì quan trọng!”.
Nhưng thực ra nó quan trọng. Không phải những đồng xu. Quan trọng vì có người đã làm ông phải cảm thấy tủi hổ dù ông không làm điều gì sai.
Franco quỳ xuống và bắt đầu nhặt từng đồng xu một.
Sự im lặng trong quán nước lúc này càng trở nên nặng nề.
Chàng thanh niên liếc nhìn xung quanh. Lần đầu tiên, có lẽ anh ta không còn cảm thấy tự tin nữa.
Cuối cùng anh ta cũng cúi xuống.
Anh ta nhặt một số đồng xu, đặt chúng lên quầy và nói: “Tôi xin lỗi!”.
Anh nói nhẹ nhàng. Rất nhỏ. Nhưng dù sao cuối cùng anh cũng đã nói lên điều quan trọng đó. Rồi anh ta uống ly cà phê của mình và nhanh chóng rời khỏi quán.
Ông cụ lúc này đứng trước quầy thu ngân, bàn tay vẫn còn run rẩy. Franco đến trả tiền cà phê của chúng tôi và của ông cụ. Anh cầm thêm ba chiếc bánh sừng bò.
“Mời bác đến và cùng ngồi với chúng cháu!”, anh nói.
Nhưng ông cụ lắc đầu.
“Không, tôi không muốn làm phiền các bạn”.
“Không, bác không làm phiền ai cả. Cháu thành thật mời bác mà”.
Sau vài giây, ông ấy bước theo Franco.
Tên ông cụ là Roberto Savini.
Ông uống cà phê bằng cách bưng cả hai tay bao quanh cốc, như thể đang cần sưởi ấm đôi bàn tay nhờ hơi nóng từ bên trong.
Lúc này tôi mới nhìn ông cụ kỹ hơn. Đôi mắt màu xanh lơ. Và cái giọng xin lỗi ngay cả khi ông không có lỗi gì. Cái giọng ấy, từ lâu rồi, tôi nghe thấy quen quen.
Tôi nhìn kỹ ông một lần nữa và bỗng thấy mình như nghẹn giọng.
“Trước đây bác có lái xe điện, phải không?”, tôi hỏi.
Ông cụ ngạc nhiên, ngước mắt lên.
“Sao cậu biết? Vâng. Đường số 4. Trong bốn mươi năm!”.
Tôi như nhắm mắt lại một lúc. Một chút quá khứ đang lướt qua.
Tuyến xe điện số 4 chạy từ citta’ studi (thành phố học) đến trạm cuối là Bệnh viện Niguarda ở Milano. Nó chạy qua ba nơi quan trọng mà thời sinh viên chúng tôi đều sử dụng: quảng trường Leonardo Da Vinci, nơi có trường Bách khoa (politecnico) nổi tiếng của Ý, quảng trường Loreto, nơi có phòng thí nghiệm tổng hợp hóa dược chính của khoa tôi học và đi ngang qua Via Festa del Perdono, nơi giảng dạy về dược lý và tương tác thuốc.
“Vậy là bác không nhớ cháu. Nhưng cháu thì còn nhớ bác đấy”.
Ông cụ vẫn im lặng.
Tôi kể cho ông nghe về một cậu thanh niên gầy gò, mang trên vai một chiếc ba lô cũ, chân mang đôi giày mỏng và nhẹ. Cậu thức học rất khuya nên sáng thường dậy trễ, vệ sinh và thay quần áo rất nhanh rồi chạy bộ mỗi sáng đến trạm dừng. Rất nhiều lần cậu thanh niên ấy sợ bỏ lỡ chuyến xe và đến trường trễ.
Gọi trạm dừng nhưng đây chỉ là một cột đèn đỏ ở làn giữa trên đại lộ Bassini mà các phương tiện giao thông phải dừng lại. Còn trạm dừng “thực và bắt buộc” nằm cách xa cột đèn này phải vài chục mét. Từ căn nhà nằm trên đường Grossich, đáng lý tôi phải đến trạm dừng “thực” để đón xe số 4. Nhưng thường đến ngã tư thì đã thấy xe đang dừng vì đèn đỏ. Nếu chờ đi chuyến kế tiếp thì sẽ mất thời gian. Thế là từ xa tôi vẫy tay ra hiệu, rồi, ngó trước ngó sau, chạy băng qua một làn đường trên đại lộ Bassini để đón xe. Đến gần tôi liền gõ nhẹ vào thùng xe.
Nếu lúc này đèn xanh bật thì bác tài xế cũng vẫn đợi thêm vài giây nữa.
Bác không nói hay hỏi gì. Bác chỉ mở cửa xe và nói:
“Nào, lên đi! Nhanh nhé!”.
Cậu thanh niên trẻ đó chính là tôi.
Ở Ý, theo quy định xe điện chỉ được phép mở cửa cho khách lên và xuống ở trạm dừng, nhưng bác tài này thường phá lệ.
Ông Savini cúi mắt xuống. “Tôi không nhớ”. “Ở khu ấy là “citta’ studi”, thành phố học, nên có nhiều sinh viên lắm!”, ông nói.
“Nhưng tôi thì luôn nhớ”.
Nói xong tôi chợt nhớ đến lời dạy của ba tôi ngày còn bé: “Con có thể quên số điện thoại, thậm chí quên địa chỉ nhà bạn bè… nhưng đừng bao giờ quên người đã giúp mình”.
Không hiểu vì ngậm ngùi nhớ đến ba tôi hay kỷ niệm về một thời trai trẻ mà môi tôi run rẩy.
Bác Savini nhìn tôi và kể trước kia bác đã từng chở nào công nhân, sinh viên, y tá, những cụ bà với túi mua sắm… Bác biết hầu hết lịch trình, khuôn mặt, thói quen của phần đông hành khách.
“Tôi rất vui khi thấy mình được phục vụ mọi người”, bác nói.
Rồi bác nói tiếp như mở lòng tâm sự, là từ khi nghỉ hưu, năm sau bác gái bị bệnh, kinh tế gặp khó khăn vì tốn khá nhiều tiền chữa trị. Sau khi vợ mất, trong căn nhà nhỏ không còn ai chờ đợi bác nữa. Tất cả những ngày đều đơn điệu, giống nhau. Quán bar này đã trở thành một nơi mà bác còn có thể đến để nghe được những giọng nói của ai đó.
Đôi khi, người pha chế nói với bác, “Chào buổi sáng” và đó có lẽ là từ duy nhất bác nhận được cho đến tối.
Franco cúi xuống nhìn đồng hồ. Chừng 30 phút nữa anh phải lấy chuyến xe lửa để đi Bologna. Chúng tôi cũng sẽ phải từ giã nhau thôi.
Sau khi trao đổi nhanh địa chỉ và số điện thoại, tôi nhìn ra bên ngoài.
Chiếc xe của tôi vẫn còn đang đậu cách quán nước không xa.
Khi Franco đứng lên bắt tay từ biệt và bước đi, không hiểu sao tôi đột nhiên hỏi:
“Bác Savini, hôm nay bác có bận gì không?”.
Bác nhìn tôi, miệng khẽ
mỉm cười.
“Không. Hoàn toàn rảnh rỗi như mọi khi!”.
Tôi đứng dậy.
“Vậy thì bác đi với cháu nhé. Xe cháu cũng đậu gần đây thôi!”.
Tôi thấy mắt bác nhìn tôi như thể tôi vừa đề xuất một điều gì quá bất ngờ.
“Đi với cậu à? Tôi chưa bao giờ được ai quan tâm như vậy”.
“Luôn có lần đầu tiên
mà bác!”.
Tôi mời bác lên xe và ngồi bên cạnh tôi. Tôi biết bác đã tin tưởng đến độ không cần hỏi là mình đi đâu hay làm gì.
Khi chúng tôi chậm rãi đi dọc theo đại lộ, rồi rẽ phải để ra ngoài thành phố, tôi đi về phía đông rồi dừng lại ở một tiệm ăn có khuôn viên rất lịch sự bên cạnh hồ Malaspina. Tôi mời bác ăn trưa ở đây, chỉ không tiết lộ là nhiều năm trước, sau khi tốt nghiệp vài năm tôi đã tổ chức lễ cưới với gia đình và các bạn thân thiết ở nơi đây.
Lúc bước xuống xe, tôi nhìn thấy khuôn mặt bác có một biểu hiện xúc động pha lẫn ngạc nhiên. Bác khẽ mỉm cười. Suốt bữa ăn tôi và bác nói chuyện vui vẻ. Có lẽ bác không còn cảm thấy già nua, nghèo khổ hay như một cái bóng, hay người vô hình trong xã hội. Tôi ngắm nhìn bác trong im lặng mà lòng ngẫm nghĩ. Đôi khi phẩm giá của một người không phải do bị té xuống đất mà chính là những đôi mắt ác tâm của kẻ khác đã không biết nhìn cuộc đời với ánh mắt bao dung. Rồi tôi nhớ đến cử chỉ và hành động của Franco, người bạn thân thiết của tôi thời trai trẻ. Có lẽ chỉ cần anh cúi xuống để nhặt vài đồng xu lẻ là đủ để nhắc mọi người rằng không có người nào có giá trị hơn người khác.
Và nghĩ cho cùng, chúng tôi không làm bất cứ điều đặc biệt gì vào buổi sáng mùa thu hôm đó. Tôi chỉ dừng lại vì một người đàn ông, nhiều năm trước, đã từng dừng lại vì tôi. Tôi đã chở bác đến cái nơi đầy kỷ niệm này vì bác cũng đã từng chở tôi đến trường. Trong cuộc gặp gỡ tình cờ này, tôi xem như bác đã bất ngờ tặng tôi một món quà. Chính bác đã cho tôi được tìm lại cái quãng thời gian đã mất, đã trôi theo dòng đời. Và bác chứ không phải ai khác, đã nắm tay, dắt tôi đến một nơi chốn kỷ niệm về một cuộc hôn nhân hạnh phúc và an lành cho đến hôm nay mà nhiều năm qua tôi đã không có thời gian hay cơ hội để quay lại.
Hôm nay là ngày đứa bé gái nhà quê , là tôi được ra đời bên bờ rạ nương khoai dưới chân ngọn núi Gai xa mờ thuộc Cát Nhơn …Phù Cát.
Từ tấm bé cho đến tận ngày nay chưa lần nào cảm xúc trong tâm tư của một bà già xa xứ lại có được cảm giác lâng lâng như mấy hôm nay…
Trong những năm tháng ngắn ngủi trên bục giảng dưới ngôi trường nhỏ miệt khu 6 ngày nào của hơn năm mươi năm trước…
Đứa bé gái nhà quê ngày nào đã đạt thành mộng ước từ tấm bé…” Được bước lên bục giảng trước những khuôn mặt ngây thơ đầy ngưỡng mộ của các em”…
Những kỷ niệm đẹp giữa cô trò mình luôn là hành trang mang theo trong suốt cuộc đời xuôi ngược .
Thời gian trôi nhanh quá, chúng ta đã bước ra xã hôi với từng mảng đời riêng..
.Mỗi lần ngơi nghỉ cô vẫn thường mơ về các em với những khuôn mặt bé thơ mà cô còn nhớ được.
Sau gần hơn 50 năm xa cách…lần hội ngộ nơi thành phố cũ, trong dịp Tết Nguyên Đán vừa qua…
Khi gặp lại các em: Cô vẫn nhớ lại tên từng em một mặc dù các em tất cả cũng đã bước sang tuổi lục tuần…còn cô cũng gần bước sang hàng Tám của tuổi thọ ” Bát tuần”…
Chúng ta vẫn còn nhận ra nhau…Chúng ta đã cùng nhau ca hát, nhảy múa như những người trẻ buổi thanh xuân…
Cô vẫn nhớ tên từng em một, những em học giỏi và cả những em cá biệt của ngày xưa xa ngái.
Hiếu hòa cô bé mủm mỉm giỏi toán và Anh văn cùng với Nguyễn Đình Hoàng là hai em ngang sức nhau ngày ấy???
Bích Tiên đứa bé gái da trắng môi hồng và có cái mụt ruồi đen , cũng chăm chỉ và giỏi Anh văn ???
Minh Hiếu, đứa bé gái mềm mỏng dễ thương, siêng năng và luôn hòa nhã với bạn bè…
Thanh Thiên, đứa bé nhanh nhẹn với má đỏ môi hồng…
Minh Cúc với khuôn mặt lanh lợi và đen nhẽm…
Duy Việt là giọng hát hay của hai khối, mỗi lần sinh hoạt em đều được mời gọi lên ca cho chúng ta nghe
Lê sa long là một nhân tài về hội họa của lớp chúng ta
Lớp trưởng Trương Trọng Hiền và Nguyễn Khánh Toàn …Hai em đã ra đi…( Chúng ta hãy thắp cho các em ấy một nén hương lòng tưởng nhớ)
Ngoài những khuôn mặt trên mà cô còn nhớ được , một em vô cùng cá biệt, hay quậy phá nhất lớp là Hân và đội trưởng đội cờ đỏ là Anh Tuấn …Là ” Thằng Mập cờ đỏ”..
.Tâm với dáng vóc nho nhã dễ gần…
Còn rất nhiều em trong hai lớp học của trường Ngô Mây ngày ấy…Nhưng trong trí nhớ già nua của cô hôm nay mà chưa nghĩ ra…Mong các em thông cảm và cô xin lỗi nhé.
+++
Một nửa thế kỷ đi qua trên mái tóc cô trò mình …ngày gặp lại tất cả chúng ta cũng đã nhiều sợi bạc, tuổi thời gian đi qua nhanh quá???
Hôm nay ba đứa bé gái ngày nào của cô giáo trẻ ngày xưa …
Lại gặp lại nhau trên xứ người giữa thành phố Atlanta, các em đã không ngại đường xa ghé thăm cô trong dịp Sinh Nhật cô , nếu các em không nhắc thì cô cũng không còn nhớ đến ngày này.
Minh Phúc đã cùng hai con và hai đứa cháu nhỏ từ sacramento , xuyên suốt bảy tám giờ bay mới đến nơi này.
Minh Hiếu cũng từ Dallas xa xăm vạn dặm
Bích Tiên từ Austin , mang theo nụ cười và vạn niềm vui rạng rỡ đến nơi này hâm nóng tâm hồn, cùng nhau mơ về thành phố cũ, thành phố Quy Nhơn dấu yêu của chúng ta, bỏ lại những học trò cũ dấu yêu còn ở lại…
Những ngày qua ba em đã chung tay nấu những món ăn ngon do bếp trưởng Minh Hiếu và hai phụ bếp Minh Phúc và Bích Tiên , Cô được nâng niu như một người “Mẹ già trong Truyền thuyết”…
Cô được thưởng thức những món ăn rất ngon, cô trò cùng nhau dạo chơi những thắng cảnh và di tích đẹp trong tiểu Bang Georgia,chụp những tấm hình đầy ắp thương yêu và thắm tình sâu nghĩa nặng…
Xin cám ơn ba đứa trẻ ngày xưa là những học trò mến yêu của cô …Nay các em đã xấp xỉ tuổi lục tuần mà còn nhớ lại cô giáo già đơn độc hôm nay nơi đất khách .
Xin chân thành cảm tạ
Hôm nay khi ánh ban mai lố dạng , chúng ta lại tất bật cho một lần mừng Sinh nhật hoan hỉ nhất cuộc đời cô bên con cháu, bên những bạn già thân quen và nhất là bên cạnh các em và chính ba em đã chung tay tổ chức một ngày vui nhất cuộc đời cô.
Giọt nước mắt mặn môi vì hạnh phúc thay cho lời muốn nói: Xin chân thành cảm tạ những ân tình mà các em đã tặng cô, phần thưởng quí giá nhất cuộc đời cô , để biết rằng ” ta cũng từng cầm phấn bảng và còn có những học trò cũ yêu thương.
Giờ đang thu. Lá rụng nhiều. Chiều, Sư ra sân quét lá. Lá rơi trên người, lá rụng xuống đất, lá bay lơ lửng. Quét xong chỗ này, chỗ khác lại đầy. Đám lá bị dồn lại một góc, lao xao hỏi:
⁃ Quét hết không?
Sư vừa quét vừa trả lời:
⁃ Không!
⁃ Sao vẫn quét?
⁃ Lá rụng là chuyện của lá, quét là chuyện của ta.
⁃ Để làm gì?
⁃ Để nhìn thấy đất
⁃ Đất có gì để thấy?
⁃ Mọi thứ của vạn vật. Đưa và đón. Cho và nhận. Còn và mất…
⁃ Lá thấy được không?
⁃ Không! Có thấy cũng không biết. Thấy và biết khác nhau. Lá rụng, lá rơi và lá bay khác nhau.
⁃ Khác gì nhau? Đều là lá chết!
⁃ Khác ở cách đi chết! Thái độ chết! Lá rụng vội vàng. Lá rơi luyến tiếc. Lá bay ung dung. Chết không chọn được, nhưng cách đi chết chọn được!
Sư ngừng tay. Lá đã được gom lại thành một đống, lùa xuống cái hố nhỏ, ngóc đầu lên hỏi:
⁃ Mai có quét không?
⁃ Có!
⁃ Không buồn, không chán sao?
⁃ Phàm làm được cái muốn làm, cái cần làm, sao lại buồn, lại chán.
⁃ Có cô đơn chăng?
⁃ Cô đơn là một thuộc tính của cảm giác. Chỉ có sống cô đơn chứ không có cô đơn.
⁃ Đã vậy sao còn mang?
⁃ Là bởi trong người, cô đơn như cái chuồng để nhốt cảm xúc.
⁃ Cô đơn cần không?
⁃ Cần.
⁃ Như cái gì?
⁃ Như một cách trốn chạy thực tại. Một thứ làm dáng của chịu đựng. Một thứ ngụy biện cho sự hẹp hòi.
⁃ Cô đơn thường ở đâu?
⁃ Cô đơn ở chốn nào cũng là cô đơn. Ở giữa đám đông, cô đơn ví như son phấn của phụ nữ. Nổi lều bều như váng sữa, để che cái bên trong.
⁃ Sư cần không?
⁃ Ta không cần những thứ đó! Cô độc cũng vậy.
⁃ Là sao?
⁃ Cô độc là giả. Là khái niệm để che đậy, để tránh né, để tách biệt với đồng loại. Con người sống với muôn loài. Không hề có cô độc thực sự.
⁃ Còn sư ?
⁃ Ta có núi rừng, có cây cỏ, chim muông. Có thói quen, có kỷ niệm, có ký ức của loài người.
⁃ Thì sao?
⁃ Thói quen và kỷ niệm nhắc ta nhớ. Ký ức bắt ta phải đối diện. Nói chuyện với ký ức là nói chuyện với thời gian. Ta không có khoảng trống cho cô độc.
Trời dần tối. Sư ngước lên nhìn bầu trời. Có một vì sao nhấp nháy. Sư vẫy tay trong khoảng sáng nhỏ nhoi đó. Vì sao cười đáp trả. Trời và Đất xích lại gần. Không có cô đơn, không còn cô độc. Sư lặng lẽ đi vào chùa. Bên ngoài trời còn lại, một vì sao lẻ loi…
Lẻ loi nhưng không cô độc.
Trái tim của Sư cựa quậy, rồi nhảy ra ngoài, lăn vào chung với đám lá vàng. Ngày mai, ngày mốt, chúng sẽ khô đi. Tim muốn nói vài lời với chúng.
Những chiếc lá khô, bằng nổ lực cuối cùng, xếp chồng vào nhau, làm thành tấm nệm êm ái, đón trái tim Sư vào đó, thay lời chào từ giã. Buổi chia tay ngọt ngào…
“ Tiễn anh mây trắng về trời /Ru anh giấc ngủ à ơi say nồng…”
Tôi sắp chết. Nó đến với tôi rất rõ ràng và mau chóng. Tôi thường xuyên mơ thấy đám ma của mình. Nước trói tôi lại. Mây xé tôi ra. Thiên đường và địa ngục bấn loạn. Tôi nói với Huệ, vợ tôi, mang hết tất cả các tấm kiếng đi, tất cả những thứ có thể soi được cũng không để lại. Khi kiếng phản chiếu hình hài tôi, tôi ghê sợ, hoảng loạn. Trước mắt là một xác thân bị rút đi từng múi thịt, da trong như nước, hai hốc mắt to tướng đựng con ngươi lờ đờ như mắt cá chết.
Tôi đón nhận nó, cái chết, không dễ dàng và thanh thản như kinh thánh đã ghi, như Đức Phật đã dậy. Tôi sợ hãi, kinh hoàng, đau đớn không hiểu vì sao một người như tôi: khỏe mạnh, sống tích cực, lương thiện, gia đình tôi đang hạnh phúc lại phải đếm lùi từng ngày để về cõi không màu.
Có ai trả lời cho tôi không?
Máu từ miệng tôi phun ra văng lên áo, lên mặt vợ tôi. Em nhẫn nại, chịu đựng và đau khổ.
Những chiếc giường bên cạnh tôi trống dần. Phòng K giai đoạn cuối người ta không nói chuyện bằng lời mà lên tiếng với nhau bằng mắt xuyên qua đám dây nhợ lằng nhằng trên người. Từng người một trong phòng này lần lượt đi, họ sẽ không bao giờ trở lại. Đêm nào tôi cũng mơ thấy họ, họ vẫy tay bảo tôi bay lên. Tôi lắc đầu từ chối, họ lao đến kéo tôi vào một đường hầm dài hun hút khi đến bờ sông thì Huệ khiến tôi tỉnh dậy. Bao giờ cũng vậy, khi đến bờ sông. Bàn tay em lau khăn nóng lên cơ thể tôi, mồ hôi em tứa đầy.
Đau. Hàng ngàn con giòi đục khoét xương tủy tôi. Hàng trăm nhát dao đâm thịt sống bén ngọt. Máu… Trời ơi, máu tươi phun xuống sàn. Thanh giường như thể bị tôi vặn chéo. Huệ ôm ghì lấy tôi, tôi hất em ra. Rã rời…tôi muốn cái chết đến ngay tức khắc.
– Morphin đâu. Anh không chịu được nữa !
Huệ tự tay tiêm thuốc mà không gọi đến bác sĩ. Em nhìn tôi như van lơn. Con gái nhìn ba thất thần, lặng im rồi khóc thét. Con tôi đang đứng trên vũng máu của ba nó. Nó sợ…
– Về nhà mình đi em ! Về nhà…
Giấc ngủ đến, cơn đau chơi trốn tìm. Huệ ngồi im để tôi tựa vào. Không có hơi thở của Huệ tôi khó yên giấc. Tôi không kịp nhắc vợ đừng để con nhìn thấy ba nó những lúc này.
“ Cánh đồng gió. Những mảnh ruộng nhỏ như ô cờ xanh ngát ngô, khoai. Chiều. Mây thả từng chùm xám ngắt. Mùa đông. Lạnh. Tôi bảo em đừng ngồi ngoài đê nữa về đi. Em bảo gió không làm em đau bằng những cơn đau của mẹ. Nhìn mẹ như thế, em chết mất. Mẹ ung thư thận giai đoạn cuối muốn về với bà ngoại xa nơi mẹ ở hàng ngàn km. Em muốn ngồi ở đây, nơi gió để thấm đầy cái tê tái, được khóc, những giọt nước mắt em không cho phép chúng rơi ra trước mặt mẹ
– Chúng mình cưới nhau nhé.
– Anh quyết định thế? Không hối hận gì ư?
– Yêu nhau, cưới nhau sao hối hận?
– Đêm qua mẹ đã nói gì với anh?
– Anh xin phép mẹ cho anh cưới em. Mẹ đồng ý.
Em gục vào lòng tôi. Vai run lên. Chúng tôi ngồi ngay thềm gió. Tôi ôm em, nhỏ nhắn, mềm mại, ấm áp. Không biết em là cái xương sườn thứ mấy của tôi? Có phải chiếc thứ 7 như truyền thuyết? Hay Huệ là chiếc xương sườn thứ 6 nằm gần tim tôi. Đêm qua, những tiếng đứt quãng giữa những cơn đau mẹ nói với tôi: “ Huệ giấu bệnh cô. Nhưng cô biết mình sắp đi về với tổ tiên ông bà. Khi con Minh chưa biết đọc chữ, Huệ chưa biết đi còn thằng Tùng bằng cái nút áo trong bụng thì cha chúng nó đã bỏ mấy mẹ đi cưới người đàn bà khác làm vợ. Hiệp yêu Huệ mà lặn lội đến nơi này cũng là quí. Hai đứa cưới nhau đi, con gái có thì, đội tang mẹ ba năm mất cả tuổi xuân. Mai mốt Huệ có cãi chồng, con đừng đánh mà chỉ mắng nó thôi. Đừng để nó như con Minh…”. Mẹ nằm trên chiếc nệm nước, gương mặt hầu như không động đậy, chỉ có đôi môi khẽ mấp máy và lời nói như phát ra từ tim. Từng nhịp thiêng liêng từ thân thể mẹ đã nằm bất động gần cả năm.
Chị Minh và em Tùng ra Bắc. Chị gầy như nhánh cây khô. Chị lau rửa, tắm táp cho mẹ. Chải tóc thắt bím, bế mẹ vào lòng nhè nhẹ ru hời như người ta ru một đứa bé khó tính lười ngủ. Mẹ ngủ, lỏng một vòng tay ru của chị. Huệ chạy ra vườn tức tưởi khóc:
– Em chỉ có mẹ thôi. Chưa ngày nào mẹ sướng… Tại sao lại như thế được hả anh? Tại sao ông ấy nỡ đánh chị Minh khi cầu xin ông ấy về nhìn mặt mẹ lần cuối? Tại sao ông trời bắt mẹ phải như thế này…
Tôi không biết trả lời những câu em hỏi. Đứng lặng im, bên em. Tiếng ru mẹ ngủ của chị Minh vọng ra ngoài gió, buồn đến mức mấy nhành hoa bưởi héo sầu cụp cánh rụng: “Hò…ơ….Đến Phú Tân mà tưởng đâu Cái Nước/ Giữa ruộng đồng con nước cứ mênh mông/Người ta ở lại cùng sông/Quen con nước lợ ….hò …ơ….quen con nước lợ mà không lên bờ...” . Chị Minh đem cả Phú Tân, Cái Nước về cho mẹ. Những ngày người đàn ông đáng lẽ sắp làm ba vợ tôi mang mẹ từ Kinh Bắc đến Cái Nước, Phú Tân lập nghiệp và sinh ra chị Minh, em Huệ, em Tùng vì chút nghĩa chồng vợ mà đến nơi này nhưng ông ấy như đám mây trên trời, nhìn thấy đấy mà không sao với tới.
– Hai đứa chuẩn bị gì chưa? Ngày mốt cưới… Làm mấy mâm tròn mời bà con ruột thịt…
Chị Minh đứng phía sau hai đứa tôi hồi nào không hay.
– Dạ rồi, chị.
– Ba mẹ Hiệp có ai ra không?
– Đường xa, tuổi già sức yếu ba mẹ không ra được nhưng đã giao lại cho Cậu Đạt ở Hà Nội ngày mai xuống nhà bà thưa chuyện
.- Ừ, thế cũng được. Huệ coi mẹ. Chị đi sắm sửa vài thứ cho hai đứa….Huệ, đừng khóc nữa, phải cười chứ… Cười cho mẹ thanh thản, em thanh thản. Ai rồi cũng về cõi vô thường, đừng oán trách nữa…
Đám cưới tôi và em đơn giản nhưng đủ đầy như bất kì đám cưới nào trên thế gian này. Có lễ đưa dâu, đón dâu, yết cáo gia tiên, lễ tơ hồng. Em mặc áo dài màu tím Huế khoác áo bông. Tôi mặc vettong của cậu Đoán vừa vặn. Bà Ngoại da trổ đồi mồi, tóc cước bạc lúc trao quà cưới cho vợ chồng tôi lần cái ruột tượng quấn quanh người lấy ra chiếc nhẫn vàng:
– Bà có chút này. Hai cháu ăn ở thảo hiền răng long đầu bạc cho mẹ mày nằm kia bớt tủi hận.
Nói rồi bà chống gậy đến chỗ mẹ nằm. Mẹ cười, nước mắt bật ra như hai giọt sương. Đêm tân hôn, em nằm bên mẹ, dưới chiếc chiếu được trải dưới nền xi măng bên chiếc chõng mẹ nằm. Tôi nằm cách em một nửa tấm chiếu đôi. Mùa đông xé thịt, ngấm vào mấy lần chăn ấm. Tôi nắm tay em xiết nhẹ. Lần thứ hai tôi hiểu thế nào là ngôn ngữ nhịp đập. Em còn thức nghe tiếng thở của mẹ, khó nhọc, ngắt quãng. Chị Minh ẵm mẹ nghẹn ngào ru: “Hò ơ…đời người ta ví như hoa như cỏ/Tuổi mẹ xế chiều như đèn treo ngọn gió lắt lay/ Mẹ về với kiếp cỏ cây/Chứ nhân gian cõi tạm à…ơi….nhân gian cõi tạm sum vầy hiệp tan….”
Bà ngoại chống gậy ra ngoài sân thắp nhang. Các cậu chong đèn điện ngoài hồi. Vợ chồng tôi ngồi dậy. Huệ cắn chặt môi, nắm lấy tay mẹ đang lạnh dần. Chị Minh vẫn ru, tay ẵm mẹ, lưng dựa vào vách…
Rồi mẹ tôi đi trên tay chị Minh, lúc 24h . Đêm ấy gió. Mưa rây bột. Trong phút cuối ấy, tôi thấy mẹ mỉm cười. Suốt một năm ròng rã mẹ chưa cười. Hôm ấy mẹ đã cười đến hai lần. Chị Minh đặt mẹ xuống chõng, thay cho mẹ bộ bà ba lụa trắng ru mẹ lần cuối “Hò ơi…chớ cọng rau răm ngàn năm ở lại/Đợi làm chi cọng cải bạc tình/Người ta đâu có thương mình/Đắng cay ở lại à…hò ơ….đắng cay ở lại chung tình ra đi” rồi gục xuống. Dì Hiệp ẵm chị vào giường vừa bóp dầu cho cháu vừa khóc chị mình. Huệ ôm mẹ, em bật khóc thành tiếng. Bao nhiêu tủi hờn vỡ ra rồi tụ lại tiếng khóc của em. Em ngừng khóc, đem tất cả quần áo mẹ ra ủi tới ủi lui, xếp đi xếp lại, em nói một mình: “ Lâu lắm mẹ không mặc những bộ quần áo chúng con may. Con ủi cho mẹ mang về bên ấy…”. Bà hát chầu văn bên giường mẹ. Tiếng bà hát như tiếng khóc khan thay cho hốc mắt hơn 80 tuổi đã không còn giọt nước nào rơi ra nữa sau bao nhiêu chồng chéo khổ sở, buồn phiền, vất vả. Các cậu mợ người đi đón nhà sư, người lo tang chay. Tạng sáng, trời còn mưa. Tôi tìm cây tre dài, tấm bạt làm mái che hiên.
– Trời ơi, Hiệp con ơi. Ai cho con dựng rạp…
– Con làm được mà. Để lát mọi người vô phúng điếu không gặp mưa.
– Xuống ngay, người ta kiêng con đẻ, dâu, rể dựng rạp đám ma cho cha, mẹ. Sao không ai nhắc nó vậy trời.
Bà ngoại lật đật ra sân gọi tôi xuống. Mợ Sáu bảo tôi vào lậy mẹ 9 cái rồi ra bàn thờ tổ cúng lậy tạ xin vía lành ở lại vía dữ đi ra, đừng kéo người tóc xanh. Tôi vào thắp hương cho mẹ nhìn vào đôi mắt hiền lành nhân hậu của mẹ, tôi yên lòng. Mẹ thương con không hết lẽ nào bắt con đi… Người ta đưa mẹ ra đồng vào sáng hôm sau. Chị Minh và Tùng lầm lũi đẩy xe tang. Mưa đủ ướt đầu ngọn cỏ. Cánh đồng gió chỗ tôi và Huệ ngồi hôm trước giấy vàng rắc thê lương. Huệ thét gọi mẹ lồng lộng bạt gió. Tiếng thét của em đứt đoạn, vang xa mấy cánh đồng. Thả nắm đất cuối cùng lên mộ mẹ, tôi bật khóc theo Huệ. Tôi thấy mẹ đi giữa võng lọng cờ xí vẫy gọi tôi. Tôi bước theo, đến gần bờ sông”.
– Hiệp… Hiệp ơi thức dậy đi anh…Mình gần về đến nhà rồi…
Là tiếng của Huệ. Tôi đã mơ trên vai Huệ tự lúc nào chuyện của 3 năm trước khi tôi cưới Huệ và mẹ vợ tôi mất.
– Anh đã đến bờ sông. Nếu em không gọi anh đã bơi trên dòng sông ấy.
Huệ không nói gì, chỉ bóp tay tôi nhè nhẹ, em thấm ướt chiếc khăn lau mặt cho tôi. Bình Yên(con gái tôi) đang say ngủ.
– Gần về tới nhà rồi à? Mình đi về nhà lúc nào sao anh không nhớ! – Mình đi từ chiều qua. Chắc anh mệt nên quên…
– Ừ, anh đã mơ một giấc dài….
Cuối cùng tôi đã về được nhà. Nhiều người ra đón, người xách hàng lý, người bế Bình Yên. Chị Minh ẵm Thuận An (con trai tôi), tôi đưa tay đón con, nó khóc thét lên. Tại hình dáng như một sinh vật đột biến, da vàng vọt, người xương xẩu, mặt chỗ nhô ra chỗ thụt sâu của ba nó hay tại mấy tháng Thuận An bén hơi chị Minh quên hơi ba mẹ?
Đau. Từ xương tủy. Từng mảng thịt như bị bấu xé dứt ra… Bóng mọi người quanh tôi nhòa đi. Tôi nghe tiếng kêu hốt hoảng của ba mẹ tôi, tiếng khóc của Thuận An, tiếng chân chạy ngang chạy dọc. Loáng thoáng tôi nghe tiếng Huệ, em an ủi ba mẹ, dỗ Thuận An và xin tiếp mọi người vào lúc khác. Em ôm xiết lấy tôi, cơn đau không dịu đi, nó đày ải tôi, chà nát tôi. Nước mắt Huệ rơi ấm lưng tôi, những giọt tứa ra từ chịu đựng của em có tác dụng như morphin khiến tôi giảm đau và muốn ngủ trong hơi thở của Huệ, trên vai em…
– Chiều nay, khi tỉnh dậy. Anh sẽ buộc lại hàng rào cho em trồng rau. Có mấy tháng mình đi hàng rào mục cả rồi, như vườn hoang…
“ Tôi thấy mình nằm đó, trên giường inoc lạnh toát. Hàng giờ. Một cái ống cao su thật dài thọc sâu trong bao tử. Tiếng một vị bác sĩ kêu lên: “ Không lẽ mình nhầm?!”. Áo blu trắng quay sang bảo tôi: “ Cậu nằm im đây, chờ tôi một lát”. Tôi chưa bao giờ có cảm giác lạnh như lúc ấy. Lạnh, tiếng lách cách thu dọn dụng cụ trong phòng nội soi bao tử. Lạnh, tiếng bước chân ra vô. Lạnh, tiếng trao đổi rất nhỏ dù cố gắng nghe tôi vẫn không nghe thấy. Một vị giáo sư tóc cước thay thế cho vị bác sĩ trẻ. Im lặng. Ống cao su nội soi làm tôi ói. Máu. Một đám nhỏ. Trong cái bụng rỗng của tôi chắc chỉ có dịch, cà xát cái ống cao su tới lui nên xuất huyết. Chắc vậy! “ Cậu nằm im đây, chờ tôi”. Thay vị trí đọc kết quả là một bác sĩ người nước ngoài. Họ trao đổi bằng tiếng Anh. Gần một giờ là số thời gian tôi nằm trên chiếc giường inoc và 3 vị bác sĩ đọc kết quả nội soi. Nói chuyện với tôi là vị giáo sư tóc cước:
– Cậu phải bình tĩnh. Chúng tôi nội soi dạ dày nhuộm màu bằng indigocarmin, nội soi phóng đại (magnifying endoscopy) và hệ thống hình ảnh băng tần hẹp (narrow banding imaging system- NBI) phát hiện những khối u, vết loét rất dài trong dạ dày của cậu. U lành hay u ác còn phải chờ kết quả sinh thiết tổn thương. Ba ngày sau cậu trở lại.
Huệ gọi điện hỏi tôi bệnh ra sao. Tôi đã cười rất nhẹ rằng tôi không sao, chỉ có một vết loét không đáng kể như hàng ngàn cái bao tử của dân miền Tây ăn uống bằng thứ nước phèn đóng vàng cả móng chân, quần áo. Em nói từ Sài Gòn lên Lâm Đồng 150km, tôi lên nhà dì Hòa chơi, dì ấy nhắc, mấy năm vất vả rồi giờ không bệnh tật gì thì mừng lại có chút tiền tăng giờ cuối năm nên cho phép mình đi chơi một chuyến, sẵn dịp mua ít măng tươi cùng lá nhíp. Lát sau Huệ lại gọi. Em nói tôi đừng có giấu gì em, nghe giọng tôi, em biết, có cái gì đó cười gượng, có gì đó cố gắng nhưng vẫn nghẹn lại. Tôi không kìm lòng đặng, kể với em về khối u, vết loét và ba ông bác sĩ. Tôi nghe qua sóng điện thoại có tiếng nấc của em. Ắng nghẹn, Bàng hoàng. Hai mươi bảy tuổi, tôi còn nhiều việc để làm. Tôi yêu vô ngần chiếc xương sườn thứ 6 của tôi, em đã sanh cho tôi hai đứa con, ba mẹ tôi già yếu chưa ngày hưởng phúc, dưới tôi còn hai em trai đang đi học, nhà tôi chưa xây. Còn quá nhiều việc tôi chưa làm.
Huệ lên Sài Gòn ngay với tôi đêm ấy. Ba ngày sau trên tay tôi là tấm giấy kết án: “ K dạ dày” trời ơi… trời ơi…trời ơi……….. Tôi còn trẻ. Không thể K bao tử. Không thể…không thể…”
Tôi nghe tiếng Huệ gọi. Tôi đang chiêm bao chuyện mấy tháng trước hay đây là cõi thực? Máu! Trời ơi máu tràn cả mặt nhà. In lên gương mặt của Huệ, nhuộm đỏ Bình Yên và Thuận An. Sao lại nhiều như thế này. Mùi động vật chết bốc lên. Đôi mắt của ông cụ ung thư xương nhìn như thôi miên. Tiếng cười điên dại trong cơn đau của cô gái tóc rụng từng mảng vì xạ trị ung thư tử cung. Tiếng khóc của má tôi khi người ta quyết định xả mặn vào ruộng. Ba tôi như con rùa im lặng, bước đi đều đặn, cam chịu, ngợp mặn. Ba đứng giữa ruộng chống cuốc kêu trời khi không cách nào cứu nổi mấy trăm cây dừa thọt ngọn, héo rũ, trơ cái thân sù xì cô độc giữa rộng đồng. Mẹ vợ tôi nhìn tôi bằng đôi mắt nhân hậu, người khóc…Những giọt như sương. Tiếng gọi thất thanh của bà ngoại: “ Ai cho con bắc rạp Hiệp ơi…”. Và tiếng thét của Huệ lao xuống vực, dội ngược thác xé ngực tôi.
– AAA…. Không… Huệ ơi…
Khăn ấm Huệ lau. Mớ âm thanh, hình ảnh, đặc quánh ban nãy giãn ra, rồi mất hẳn theo bàn tay dịu dàng của em. Tôi trông thấy nước mắt Huệ nhỏ xuống thau máu tôi vừa ộc ra.
– Ba…
Thuận An bập bẹ kêu. Thằng bé quen hơi, quấn ba. Tôi mỉm cười. Tôi hôn hít nó. Khắp mọi nơi. Thuận An giống tôi như nặn hai cục bột để bên. Nó ở với chị Minh khi mới 8 tháng. Nghe Huệ kể Thuận An quấy khóc chị Minh ru không được đành cho nó bú khan, chừng ba tuần thì tự nhiên ngực chị có sữa. Thuận An ngoan, đêm không đòi mẹ Huệ mà bám sát rạt mẹ Minh.
– Ba ơi, tối đưa con đi sẩy ngựa heng – Bình Yên thỏ thẻ
– Con, ba đau… Mai mốt ba khỏi, ba đưa con đi, nghe… Nghe con.
– Biết bao giờ ba khỏi?
– Sắp rồi con. Con thấy hôn, ba mập hơn bữa trước nè…Ba sẽ đưa con đi Lâm Viên tuốt trên Cà Mau luôn đó…Nghe…
Em dừng tay quạt than nấu thuốc Nam của một ông thầy ngoài Quảng Ngãi năn nỉ con. Một ngày tôi phải uống bảy chén thuốc. Thứ lá sim, chà là, trâm rừng, dẽ, muồng tuồng…mọc đầy trong khu rừng còn sót bom đạn thành thứ thuốc nam rất rẻ. Mỗi lần rót cho tôi chén thuốc, Huệ đều đem lên bàn thờ cúng vái, tàn nén hương mới đem xuống. Tôi đang uống niềm tin? Tôi đang uống cho Huệ? Đường hầm sâu hun hút, tối om không lối thoát, tôi ngạt thở… Không được, tôi phải thở, phải bước tiếp. Có thể trong chuỗi đau đớn tột cùng kia bắt nguồn cho một cuộc sống mới…
– Nhưng con muốn ba đưa con đi tối nay, ba nghen.
Bình Yên dụi dụi mái tóc được cắt ngắn tròn như quả bóng vào ngực tôi.
– Được rồi, tối nay ba sẽ đưa con với Thuận An đi nghen.
– Anh…
– Em yên tâm, giờ thì anh thấy khỏe đến mức có thể ẵm cả em và con đi bộ một vòng thế giới kia
Huệ cười. Lâu rồi tôi mới thấy em cười tươi như vậy, lòng tôi chợt ấm. Vừa lúc đó, ba má tôi từ dưới ruộng lên thăm. Má nhìn tôi khóc mòn
– Thịt da con tôi đi đâu hết rồi, Hiệp ơi.
– Bà này kì nghen. Lên thăm nó hay để nó lo buồn chộn rộn? – Ba tôi la má.
Ba lấy cây đờn cò ra kéo. Thuận An toét miệng cười. Bình Yên sớ rớ đứng ngó ông nội. Âm thanh trong suốt, êm dịu khiến tôi phấn chấn. Tôi biểu ba cho tôi mượn cây đờn cò kéo vài bản. Tôi kéo khúc xuân nữ, má tôi đang dọn vườn ở ngoài bước vô ngồi bên ba. Huệ ôm hai con lên võng…Khúc bi ai, não nùng vừa ngân dây đàn đứt phực. Buông thỏng cây đờn… Huệ thảng thốt nhìn theo cây đờn rơi xuống sàn nhà. Má tôi bưng mặt chạy ra đầu hồi. Ba thủng thẳng nói:
– Má sắp nhỏ ngộ ghê tơi. Dây đờn cũ dữ tui quên thay thì nó đứt, can chi.
Tối, tôi, Huệ dắt hai con đi sẩy ngựa. Bình Yên bận váy hồng chị Minh mua bữa trước nhìn lủn cũn đáng yêu như một con búp bê. Huệ bận chiếc áo màu tím, màu tôi thích. Chiếc áo mới năm ngoái tôi mua cho em còn vừa vặn năm nay đã rộng thênh. Em lọt thỏm trong chiếc áo rộng. Huệ gầy đi nhiều quá…Em chẳng một lời than van, chẳng khi nào khóc trước tôi. Giá có hai kiếp sống tôi yêu em và con cũng chưa đủ. Nhìn phố xá người qua, kẻ lại tôi bỗng nhận ra cuộc sống trôi theo một dòng chảy thời gian chẳng bao giờ dừng lại cho con người ta làm hết những việc chưa kịp làm. Nhà tôi ngập nước, vài cây cột mọt ăn rỗng ruột, vườn đằng trước má mới dọn hồi chiều trơ bãi đất trống. Cây đờn cò chắc ba đã mua dây mới để thay, ngày mai tôi sẽ đờn một bản xôm xôm lau nước mắt cho má…Tôi thèm sống hơn bao giờ hết. Tôi yêu cuộc sống này quá…
