TRẦN DZẠ LỮ
Tặng chị Lê Thị Ái Niệm
1.Chị thân yêu,sáng nay nhận được thư chị sau những ngày tháng tưởng đã mù
tăm, ngăn ngắt đời nhau trong muôn trùng sóng vỗ.Đọc thư.Lòng em chùng
xuống rồi quắt quay như có lửa đốt trong lòng.Chị nhắc đến Huế-của-mình
như một hòai niệm khôn nguôi,một nhớ thương khôn cùng với trái tim của
những đứa con lìa xứ tha phương.Những đứa con đọan lìa nơi chôn nhau cắt rún
nhưng lúc nào cũng đau đáu mộng trùng lai…
Giây phút này đây, chị ơi, thân xác em vẫn bên trời viễn xứ nhưng hồn em
như đã bay về ngoài nớ-nơi bóng kinh thành cũ ăm ắp thuở vàng son.Nơi Cố
Đô đẹp một cách lụa là , có giòng Hương giang vắt ngang mơ mộng, lãng đãng
ngày nào ai soi mắt dấu ái bên nhau.Ai như Hòn Vọng Phu trông lên đỉnh Ngự,
ngó qua đồi Thiên An , ong óng mơ theo điện Hòn Chén để phân vân một ngày
phu phụ xẻ áo chia khăn…
Chị ơi, giây phút này đây, em càng thấm thía khi nhớ đến câu thơ của anh
Tường Linh: Mất hết rồi từ hôm bắt đầu thương nhớ…
Bắt đầu thương nhớ không phải mới bây giờ, hôm qua, mà đã bao nhiêu
năm rồi, với em,với chị, Huế là một hoài niệm bởi mình đã như loài chim
thiên di bay về phương Nam-đôi khi ngoảnh lại đã thấy chấp chới nghìn trùng.
Nghìn trùng nhưng rõ ràng vàng ngọc và ta cứ canh cánh bên lòng Huế ơi!
2.Chị thân yêu.Thư chị gợi nhắc kỷ niệm xưa khiến em bồn chồn, thao thức.
Tưởng chúng đã ngủ yên trong ngăn ký ức của kẻ xa nhà, ai dè một phút giây
thôi, kỷ niệm lại bừng bừng sống dậy.Em làm sao quên thời thơ ấu nơi đó.-
Làng Ngọc Anh nằm bên bờ sông Vân Dương .Chúng mình cắp sách đến
trường Tiểu học rồi Trung học trong nghèo khổ nhưng lắm đam mê-mê học
và mê làm văn nghệ.Hồi đó chị em mình thi nhau viết lách và thành lập thi
văn đoàn và ra mắt những tập san chép tay mà sao lắm hăm hở qúa vậy?
Em nhớ có khi ngồi chép tập san dưới ngọn đèn dầu tù mù ,muỗi cắn 2 chân
vẫn không hề hay biết.Hồi đó, thời thanh xuân của mình qúa đẹp và lãng mạn.
Có những ngày, những đêm,chị em mình đạp xe lang thang qua Gia Hội,xuống
Bao Vinh,vào Nội thành , về Giạ Lê, lên Long Thọ để rủ rê bạn bè làm văn
nghệ mà không biết mệt mỏi là gì.Cứ mải mê và đắm đuối .Tưởng một thời
thôi.Một thời để yêu, để nhớ và để viết..Ai ngờ đã thành nghiệp dĩ! Hơn ba
mươi năm rồi , giữa bao cay đắng, ngọt ngào của cuộc sống-dù nặng nợ áo
cơm- Chị ơi ! em vẫn viết như một gửi gắm, giải bày và viết để có thể nhẹ đi
phần nào những trì níu nặng nề của số phận.Và hơn ba mươi năm rồi, em biết
chị vẫn cô đơn giữa trần thế để cũng tiếp tục viết lách.
Chị ơi, em làm sao quên năm 1973-khi biết em quyết định Hành phương
Nam chị đã làm bài thơ Tiễn Đưa để tặng em.Bài thơ ấy đã theo em suốt tháng
năm lưu lạc quê người.Bài thơ là ngọn lửa hồng sưởi ấm tim em giữa đêm
đông xa xứ: Mai em đi vui với khung trời rộng
Đem tim lòng hòa điệu với đại dương
Hát vỡ cổ những khúc tình ca biềc
Hãy yêu người như chị đã yêu em…( thơ Lê Thị Ái Niệm )
Hơn ba mươi năm em vẫn là nho sĩ cuối cùng của thế kỷ 20 như lời nhà
văn CTB đã nhận định về em .Và bởi em vẫn là em của chị.Vẫn là đứa hòa
nhập chứ không hòa tan , vẫn Huế chay.Huế răng-ri-mô-rứa giữa lòng Sài
Gòn phù hoa, giữa đất phương nam mưa nắng hai mùa…
3. Chị thân yêu.Thư chị hỏi về họat động văn học nghệ thuật của người Huế xa
xứ ở SàiGòn.Xin thưa, tuy sự tập hợp cộng đồng người Huế ở đây chưa đủ
đầy, vạm vỡ để có tiếng nói chung-nỗi da diết hướng về quê nhà, nhưng đã có
những họat động đáng kể.Đó là Hội Đồng Hương Huế.Ngòai những họat
động bình thường của một hội còn có tập san lấy tên NHỚ HUẾ đến nay đã
gần 30 số.Các anh chị ĐP,THL,CQV,HVD,VNL,LNK,HĐTA,TKN ,TT,
DĐH…đã không ngừng nỗ lực vận động và nuôi dưỡng tập san ngày một
tiến bộ hơn bởi quan niệm ngoài chuyện áo cơm của mỗi người, còn phải
làm điều gì đó để tự hào rằng mình là người Huế, mang mang tinh thần
con cháu Công chúa Huyền Trân.
Chị biết không, ở đây có những người em quen lạ lẫm mà vô cùng dễ
thương như bác sĩ T.T.Anh là viện trưởng Viện Y Học Dân Tộc nhưng
lại là một cây văn nghệ.anh sáng tác nhạc,vẽ tranh, làm thơ.Những thứ này
anh trưng bày khắp viện như một cách chữa bệnh cho người bệnh.Anh có
những câu thơ rất dễ thương: Chỉ một tiếng động thôi.Đủ dậy lên mấy trời
thương nhớ.Chỉ một hạt bụi thôi.Đủ chất chứa cả xưa, sau.Chỉ một giọt
mực thôi.đủ bừng lên mấy cõi.Cõi quen rồi và lạ lẫm cõi chưa quen! Hay
anh LQT, một tay từ trước đến nay thường trực chứa chấp anh em làm văn
nghệ lúc sa cơ thất thế.Một người lúc nào cũng thắp nụ cười hồn hậu trên
môi với câu ca dao: Gió đưa cây cải về trời.Rau răm ở lại chịu lời đắng cay..
Anh T đã xây dựng một Tiểu Ca Dao ở Gò Vấp.Đó là Huế của anh.Có
những đêm trăng em ngủ lại ở Tiểu ca Dao để thấy Huế thu nhỏ trong một
không gian tình tứ, lãng mạn…
Sôi nổi hơn là bác sĩ DĐH.Tay này là một bác sĩ thẩm mỹ hái ra tiền.Lẽ
ra anh ta chỉ Vinh thân phì gia là xong chuyện.Nhưng tay này đã rất mực lãng
đãng, phiêu bồng.Sáng ở SàiGòn.Chiều có thể ở Đà Lạt, Nha Trang, Mũi Né
để làm một nhiếp ảnh gia tài tình.Tháng này ở Huế.Tháng sau có thể ở Canada
ở Mỹ để trưng bày tranh.Hoặc đang khám bệnh, thoắt cái đã biến vào một
ngôi chùa để sống chết với thế giới truyện ký của mình.Mấy năm nay DĐH
cũng chăm bẳm vào dự án làng Văn Hóa Huế bên quận 2-sát bờ sông Sài Gòn
H có những cơn điên thuở nào không bao giờ ngủ yên như bọn mình ngày xưa
đó chị.Cơn điên dễ thương biết bao ! Sẽ vô cùng cảm động nếu chị biết rằng
qua Canada ,H dám bay thêm 5000 Km chỉ để trao giùm tập thơ cho người
bạn.Có nhiều người Huế rất Huế và lạ vậy đó, mà trong một bài viết ngắn em
không nói hết được với chị.
4. Chị thân yêu.SàiGòn đang tháng 11.Tháng này rồi mà có những cơn mưa dai
dẳng như Huế.Mưa.Mưa.Mưa làm em nao lòng và nhớ làng Ngọc Anh.Nhớ
những năm tháng chị em mình còn ở bên nhau như Bá Nha-Tử Kỳ.Và ta đã
thâm hiểu đời sắc sắc không không thì còn giờ ra chơi thì hãy cứ vui với Thi
Ca,Âm Nhạc, Hội Họa bởi những điều này sẽ làm thăng hoa và dưỡng nuôi
tâm hồn chúng ta , phải vậy không chị?
Dù ngày mai thế nào em vẫn tin như thi sĩ Bùi Giáng đã tin:
Thưa em xứ Huế bây giờ
Vẫn còn núi Ngự bên bờ sông Hương…
Tin vậy thì ta an lòng để thương và nhớ về Huế của mình, phải không
chị?
Mong thư chị.Em đây.
Xứ Nẫu 
Cảm ơn Huỳnh Hiếu đã đọc nhé.
Xứ Nẫu xứ Quãng và xứ Huế là những vùng văn hóa rất nỗi tiếng ở nước ta..Đọc Thư gửi chị tôi hiểu thêm được một chút về đời sống tinh thần của những người nghệ sĩ xứ Huế tài hoa.
Thư gửi chị hay quá mà sao chưa thấy chị hồi âm?
Cảm ơn Thiên Bồng nhiều khi cảm nhận như rứa.Một sự đồng cảm rất đáng quý.
Chúc TB vui nhé.
Cảm ơn Ba Cù Nèo đã đọc bài tạp bút.Mình viết tạp bút , truyện ngắn trên các
tờ Văn học, Khời Hành, Nghệ Thật từ thập niên 70 nhưng không nhiều như làm thơ.
Cảm ơn Phương Mai rất nhiều khi đọc bài tạp bút.Viết để bạn đọc đọc và xúc
động là niểm hạnh phúc của người viết đó.chúc Phương Mai thât yên bình.
Cảm ơn anh Thuận Nghĩa rất nhiều khi đọc bài tạp bút rồi còm với rất tâm trạng
và tâm tình…Chúc anh vui, khỏe nhé.
Cảm ơn Thanh Tuấn nhiều về lời còm.Chúc yên vui nhé.
Cảm ơn Yến Du nhiều hí.Chúc em vui.Tình thân
Cảm ơn Hải Yến đã cảm nhận bài viết.Chúc an lành nhé
Cảm ơn Vũng Chua nhé.Là những tâm tình với người chị đã như là tri kỷ đó.
Rất cảm ơn Mèo Con đã vào đọc bài viết và cảm nhận như rứa.Thơ là sở trường
còn văn lâu lâu mới viết.Chúc Mèo Con thật an lành nhé.
Cảm ơn Thành đã đọc thơ anh .Chúc vui, khỏe nhé.
Cảm ơn Trần Kim Loan nhé.Anh viết tạp bút và truyện ngắn từ tập niên 70 lận nhưng không nhiều bằng thơ.Chúc Loan thật yen vui nghe.Tinh thân
Cảm ơn tri kỷ đã đọc bài viết.Chúc em thật vui trong những ngày thân ái với HX hí
Cảm ơn Minh Nguyệt đã đọc và sẻ chia cùng anh bài Thư Gửi Chị.Mong em thật
khỏe và yên bình nhé.Tinh thân
Thư đọc thật xúc động. Chia sẻ cùng anh.
Một bức thư viết cho người chị thân yêu rất hay, rất tình cảm.
Dạo này anh Dzạ Lữ chuyển thêm viết văn xuôi hay không thua gì làm thơ nhen ! đa tài quá anh Lữ à!
Đọc bài này biết thêm sinh hoạt rất dễ thương của những văn nghệ sĩ xứ Huế …Huế rất Huế ở Sài gòn
Anh Lữ tài ghê!làm thơ hay mờ dziết dzăn còn hay hơn í!
Thư viết rất hay.
Đừng chua chua như Vũng Chua là được rầu !
Vũng Chua mà không chua mới lạ.
Chua cỡ ya – ua không dzậy ?
Chua cở giấm cái.
Anh Lữ tài thật , viết văn làm thơ đều hay .
Viết văn mà như thơ , rất tình cảm .
Một tình cảm chân thật , tha thiết , rất Huế …Bài viết đầy tràn xúc cảm !
Chúc anh Lữ khỏe . thật vui .
Bức thư tràn ngập tình cảm , đọc xúc động quá !
Huế là quê ngoại của tôi. Tôi trải qua thời niên thiếu ở Huế. Huế đã cho tôi nền tảng, vốn liềng ban đầu để tạo lập một đời người cả về lý tưởng lẫn tình cảm, nhân cách. Và vì vậy tôi nợ Huế, những món nợ không trả được như tôi nợ mẹ tôi đã mang nặng đẻ đau, sinh thành, dưỡng dục.
Huế của những năm sáu mươi của thế kỷ trước. Đó là trung tâm văn hóa của miền Nam mà Sài gòn chưa thay thế được vì chưa thoát khỏi quá khứ Pháp thuộc và chưa đủ thời gian để “văn hóa Mỹ” nẩy mầm, đâm rễ. Huế lúc ấy còn đậm đặc văn hóa Thuận Quảng hay xứ Đàng Trong ( theo tiêu chuẩn thời gian 400 năm để một nền văn hóa định hình, theo UNESCO). Trong cái nôi ấy những trào lưu triết học, văn học, nghệ thuật và cả chính trị yêu nước xuất hiện, với thuyết hiện sinh của Tạp chí Đại Học, với Phong trào Phật giáo, …từ đó những “ngôi sao” xuất hiện gồm những nhà thơ, nhà văn, nhạc sỹ, họa sỹ,…chói sáng ở phương Nam ( có thể kể một vài gương mặt tiêu biểu: Trịnh Công Sơn, Đinh Cường, Trần Quang Long,Nguyễn Khoa Điềm, Hoàng Phủ Mgọc Tường, Tôn Thất Lập vân vân…). Do thời cuộc, những ngôi sao mọc ở Huế tỏa ra khắp bầu trời VN và sau nầy còn đi xa hơn, rộng hơn,…).
Không có một nền tảng văn hóa thì không có nhân tài sản sinh. Chính văn hóa tạo ra, nuôi dưỡng những hạt mầm nhân kiệt và đến lượt nhân kiệt tô bồi, làm rạng danh văn hóa.
Huế hôm nay thế nào? Chẳng lẽ chỉ còn “núi Ngự bên bờ sông Hương” như Bùi Giáng ba la mật bình phẩm. Núi Ngự, sông Hương là đất, còn NGƯỜI thì sao, và VĂN HÓA THUẬN QUẢNG ( tinh hoa của cộng đồng người hương Nam) còn không? Trần Thi sỹ bảo rằng người Huế “hòa nhập – không hòa tan”, nói thế không sai, nhưng Huế không chỉ răng-rứa, mắm ruốc, bún bò, và những thức ăn “cung đình” hay thuốc rượu Minh Mạng được quảng cáo trên trời dưới đất. Huế của Đàng Trong từ khi chúa Nguyễn vào Nam (1558), của kinh đô cuối cùng của nước Đại Việt trải dài từ Nam Quan đến Mũi Cà Mau chứ không chỉ khu trú trong đồng bằng Bắc Bộ với những cộng đồng làng thôn khép kín và bảo thủ. Huế của phương Nam mở ra bốn phương thiên hạ.
Huế đã mất vai trò trung tâm chính trị và ngày càng nhạt phai trung tâm văn hóa. Nhưng người ta có thể tạo lập tương lai nhưng không ai sửa đổi được quá khứ, không ai “nhập khẩu” được văn hóa truyền thống. Huế của bốn trăm năm đã lan tỏa khắp không gian xứ Đàng Trong và cả nước VN thống nhất.
Tôi không là nhà “HUế học”, cũng không phải nhà văn hóa, mà chỉ là đứa cháu ngoại lạc loài của Huế nhưng chịu ơn Huế từ mẹ tôi, từ nền giáo dục mà tôi tiếp thu được ở ngôi trường Huế, từ nhân cách hấp thụ từ văn hóa Huế.
Nhân đọc bài của Trần Dzạ Lữ tôi chia sẻ với anh – một người Huế “rặc”, mắm ruốc 100% – những cảm xúc và suy nghĩ về HUế mà trước đây tôi chưa có cơ hội bày tỏ. Những con người trong bài của Lữ, tuy viết tắc nhưng tôi vẫn nhận ra vì nhiều người trong số họ là bạn tôi như BS,TT, BS DĐH,…
Cảm ơn ông bạn thâm giao Trần Dzạ Lữ.
Một tùy bút xúc động !
Anh Dạ Lữ chuyển qua viết văn xuôi hồi nào vậy ta?
Xin chào anh Trần Dzạ Lữ.
Đọc ké thư anh mà lòng TB dạt dào xúc cảm, một bức thư RẤT HUẾ, nét thâm trầm, tình cảm rất chân thật, đâu đó vẫn toát lên lòng tự hào, một nét rất riêng của HUẾ.
TB là dân xứ nẫu, lớn lên và sống ở SG và là
Đời cô lữ trong một chiều lạc bước
Bởi vụng về nên nát trái tim côi
Dẫu sao, thấy được sụ hội nhập nhưng không hòa tan của huế TB cũng thấy ấm lòng. Cám ơn anh. Mến.