Feeds:
Bài viết
Bình luận

Posts Tagged ‘Nguyễn Thị Việt Hà’

Sóng dưới sàn nhà

Posted in Văn xuôi, tagged on Tháng Chín 12, 2026| Leave a Comment »

.

Nguyễn Thị Việt Hà 

.

1.Dịu luồn tay vào tóc, những sợi  nhàu nhĩ vướng vít nhau như cột ngón tay cô lại. Mới gội hôm qua mà, xứ gì đâu gió cũng mặn, ướp muối vào da thịt thôi chưa đủ, ướp luôn tới từng cọng tóc. Dịu quăng túi tiền vô tủ rồi khóa lại, đi tắm đã, lời lỗ của trăm kí cua để tối tính.

Trời ơi nó khỏe. Cả ngày lăn lóc ở chợ thèm nhất là tắm. Nước tràn lên người tới đâu mùi chợ, mùi đời trôi tới đó. Mùi chợ thì biết đó, nhưng mùi đời là thứ mùi gì? Nó có giống mùi xe cộ, của đám nhậu, mồ hôi lẫn lộn trong đám đông, mùi trong bệnh viện, mùi của thức ăn trong mấy nhà hàng sang trọng… Tóm lại là rất nhiều mùi tập hợp lại thành mùi đời trong đó có cả mùi đàn ông và đàn bà. Tay Dịu lùa lên da thịt, chạm vô cái sẹo lồi trên ngực. Dịu rờ chầm chậm xung quanh chiếc sẹo, vuốt ve nó, dỗ dành nó, nó giống như con rết lớn uốn cong bám lên trên bờ ngực. Lần nào tắm, Dịu cũng thấy thương nó. “Mày phải biết hận cớ sao thương. Hận nó như hận cái thằng khốn nạn đã gây ra nó. Đáng lẽ nó phải đi tù” – Cô Hai Mướt la lên như vậy. Nghĩ sao mà hận vậy trời, nó ở trên người mình, là da là thịt của mình, thương chớ sao hận.

Dịu hít một hơi dài, tự thấy thân thể mình thơm tho, mùi thơm loang trong không khí thiệt dễ chịu. Dịu bận quần áo, lôi cái túi tiền khi nãy ngồi đếm, chẵn lẻ, lớn nhỏ, phân loại hết thành những cọc mỏng dày khác nhau. Làm thì cực thiệt mà tới đếm tiền nó khỏe gì đâu.

  • Cô Dịu qua nhậu chơi – Tiếng ông hàng xóm gọi
  • Thôi anh, bữa nay em không hứng. Mai đi Bình Dương giao cua sớm rồi.
  • Bữa nay hiền dữ.

Bình thường chắc Dịu đẩy đưa thêm vài câu nữa cho vui. Nhưng bữa nay Dịu biếng. Dịu phơi tóc ngoài hàng ba. Chiếc sẹo trong ngực nhúc nhích. Thôi mà, yên đi, thức dậy chi lúc này không biết, coi vậy chớ tao ơn mày dữ lắm, nếu không có mày, tao đâu có tỉnh.

2. Thương, con gái Dịu nói má ơi ba có bồ rồi. Dịu la con nói cái gì đàng hoàng không nói lại đi nói  mấy cái thứ bậy bạ. Sao mà bậy bạ được. Chỉ có má mới không biết, chỉ có má mới tin ba. Ba cặp với con nhỏ bạn học hồi cấp hai của con kìa. Khùng dữ hôn, Dịu chụm thêm vài thanh củi vô cái cà ràng rầy con, chắc có chuyện chi đó mà sanh ra hiểu lầm, ba mày có hay chọc gẹo mấy bà giá thì có chớ đâu cặp với cái đứa bằng tuổi con mình. Con nói mà má không tin, mai mốt ba dắt nó về chiếm đất, chiếm nhà của má con mình má mới chịu tin phải không? Dịu không rầy con nữa, giả tảng không nghe nói bâng quơ gạo mới, nấu cơm khó quá.

Đêm đó Dịu ngó ra sông, đang mùa nước ròng mà sao thấy sông rộng quá, y như Dịu đang ở giữa cái biển lớn không biết đâu là bến bờ. Chồng Dịu đâu chỉ một lần trăng gió, nói theo kiểu cô Hai Mướt là thằng Mười Hên nó la lết giáp vòng đàn bà giá xóm này rồi sang xóm bên. Nhưng đó là la lết, một kiểu “đĩ miệng” như người ta nói chớ không phải cặp. Cặp nghĩa là dính vô nhau chắc ăn rồi, mà lại là gái trẻ. Không có lần nào Dịu lại lo như lần này. Dịu thấy tức ngực, nghe có cái gì đó đổ nát, rồi nghe cả những tiếng đục khoét trong ngực, cảm được cả những mảnh vỡ trong đó. Dịu nằm đợi sáng. Mảnh trăng khuya như bị ai đó cột treo lên nhìn méo mó.

Chồng về, không dắt theo ai, Dịu mừng. Thương nhìn ba dò xét nhưng không dám ho he. Chuyến này về chồng thương Dịu, làm cho Dịu cái máng hứng nước mưa, chiều chiều ra đổ lú. Mười mấy năm vợ chồng chưa khi nào bình yên thế. Má ơi, trước khi có bão, trời cũng lặng gió. Ba không chơi, không nhậu con lại lo hơn. Sanh cái giống gì đâu mà lì. Ăn nhậu mười mấy năm cũng biết mệt chứ mậy. Với lại đi Bình Dương mần công trình lời không thấy mà thấy thâm thủng tiền nhà, thiên hạ lừa nên mới quý cái nơi chốn mình ở đó. Má nói cho má yên tâm thôi chớ con thì ngờ cái gì đó ở ba lắm. Ơ, mới bây lớn mà con Thương nó ăn nói như nó hiểu cả mấy kiếp đàn ông.

Mười Hên ngọt lạt kêu Dịu đưa 10 cây vàng cho chồng đi Bình Dương làm ăn. Chuyến này trúng chắc. Chồng chỉ đi chuyến này rồi về luôn với Dịu. Dịu không tin đâu, số vàng đó ba má hai bên cho cộng với công tích cóp mấy mươi năm của Dịu, đưa là mất. Biết vậy, nhưng đêm, chồng ôm ngang lưng, vỗ nhè nhẹ, kề tai thì thầm nói thương Dịu thì Dịu đưa.

Trời ơi con đã nói mà má không tin, giờ thì má thấy chưa, ba ở với con nhỏ đó kìa. Thiệt sao? Chuyện ràng ràng ra đó má còn hỏi. Ba biểu làm ăn rồi về mà. Má tin ba sao? Má có đưa tiền bạc gì cho ba không? Có, má đưa 10 cây vàng…

Thương kéo tay Dịu lên xe đò chạy lên Bình Dương. Người không về cùng má con Dịu mà số vàng coi như mất. Dịu đâu có tiếc vàng, Dịu tiếc là tiếc mình ăn ở sao đó không giữ chân nổi ba của Thương. Trong khi Thương túm đầu “con bạn trời đánh’ dám cặp với ba nó thì má nó cũng bị ba nó xáng mấy bạt tai vì dám làm ‘bỉ mặt” chồng. Dịu biểu con thôi bỏ đi. Thương gào khóc má khùng hả má. Ừ, thì má khùng. Vì má khùng nên ba mày mới bỏ. Dịu nói tới đó thì Thương buông tóc “con nhỏ bạn” ôm lấy má. Lên xe về xứ Dịu mới khóc. Tiếng khóc bị nhốt vô cái áo khoác Dịu bưng kín mặt.

3.Cái kênh này có mấy mươi nóc nhà, con gái lớn đèm đẹp bỏ học đi lấy chồng Đài Loan, đàn bà đèm đẹp có chồng rồi cũng bỏ chồng đi lấy Hàn Quốc. Con nhỏ để lại cho ông bà nội, ông bà ngoại nuôi. Dịu còn đẹp, con gái Dịu cũng đẹp, hay hai má con nhờ bà Tư Sương mai mối lấy chồng ngoại. Không phải Dịu ham giàu mà để coi mình tận tụy thủy chung thì chồng ngoại có phụ rẫy không? Đó là Dịu nghĩ vậy, Dịu không có nói ra. Dịu nghĩ tất cả rồi sẽ mất tích trong cuộc đời này không dấu vết. Thủy chung hay phản bội rồi cũng thế. Đau khổ làm chi. Người ta nghĩ hay nói đều dễ nhưng làm được như thế thì khó khăn như tìm đường lên trời.

Dịu đau ở đâu đó khắp người. Cả cơ thể nôn nao như người có bầu. Đêm trông con nước đầy rồi lại vơi, đợi sáng. Thương mang má đi khám bác sĩ nói Dịu bị rối loạn tâm thần kêu nhập viện đi để nặng. Rối loạn tâm thần là cái gì? Gọi gọn là điên hả? Không có đâu. Thương cho má về nếu không má đập đầu hay nhảy lầu chết đó, má về còn lo vuông bọng, bầy heo, cơm nước cho ba má chồng nữa chớ.

Đêm đêm Dịu đi đổ lú, giác đó thì có tôm tép gì mà lục đục cả nhà không ai ngủ nghê gì được. Không đổ lú thì Dịu đi làm chuyện nhà, Dịu dọn cái này, Dịu dẹp cái kia. Ban ngày thì Dịu nói miết, hết chuyện này chuyện nọ, không ai nghe cũng nói. Người ta nói Dịu điên, trời ơi, Dịu đâu có điên, không ngủ được thì Dịu mầm công chuyện mà, mầm hết việc của chừng ấy người trong nhà không cảm ơn Dịu sao lại nói Dịu điên. Dịu đâu có nói nhảm, Dịu muốn nói những chuyện xưa, khi vợ chồng Dịu êm ấm mà ba má chồng không nghe, rồi tới con Thương cũng không muốn nghe nên Dịu nhắc cho Dịu nhớ mà.

Chừng một năm thì chồng Dịu về, lần này chồng Dịu dắt theo “con nhỏ bạn” của Thương. Chồng kêu hồi đó cưới Dịu không có hôn thú nên giờ tuyên bố bỏ là xong. Chồng kêu mẹ con Dịu xách gói đi đi trả vuông bọng nhà cửa cho bên chồng. Ba má chồng làm thinh không cản gì quyết định của con trai. Trước khi Dịu đi, chồng nói, vàng vòng đeo trên người trả hết. Kì vậy chồng, cái này của má Dịu mà. Dịu giữ chặt lấy cọng dây chuyền và đôi bông, chồng Dịu sấn tới xô Dịu, Dịu đẩy ra. Rồi Dịu nghe buốt, con dao gọt trái cây ngập vô da thịt Dịu tới cán.

4. Dịu xoa xoa vết sẹo. Cần phải cảm ơn nó. Nhờ nó mà Dịu tỉnh. Ai đó phụ rẫy thì thôi kệ đi. Có an yên hay khổ hạnh. Có sum vầy hay rã nát thì cũng vậy thôi mà. Còn được sống là phải sống cuộc đời của mình. Cả trái đất này đang chuyển động, chỗ này núi lửa, chỗ kia sóng thần, nơi này cánh đồng xanh ngút ngát, nơi kia biển rộng thanh bình. Cuộc đời của Dịu thì có sá gì. Thật ra sống trên đời không ai may mắn trọn vẹn hạnh phúc được mãi. Dịu buồn chi khi sông vẫn không ngừng chảy dù có lúc đầy lúc vơi. Tóc Dịu đã khô, Dịu nghe trong không khí có mùi thơm…

Dịu sắp lại mấy giỏ cua, mai đi Bình Dương ghé lại Sài Gòn thăm Thương. Đợt đó, tưởng Thương bỏ má đi lấy chồng Đài Loan nhưng không phải, nó lên Sài Gòn học uốn tóc giờ mở được một cái tiệm riêng ở quận 10. Mấy hôm trước nó kể có anh công an phường muốn cưới mà nó sợ giống Dịu. Dịu nói với con đời ai phận đó, đừng có sợ để lở dở về sau…

Thiệt khuya Dịu mới ngủ, tự dưng nghĩ đến chuyện trưa nào Sáu Nghệ cũng đem cơm gởi cho Dịu. Dịu nói Dịu không ăn cơm của ai hết, rảnh Dịu tự lo, mà Sáu Nghệ gởi hoài riết Dịu phải ăn chớ bỏ miết vừa uổng mà sợ tội. Thằng chả thiệt khùng…

Dịu thiu thiu ngủ, sóng dưới sàn nhà nhè nhẹ vỗ như ru…

Nguyễn Thị Việt Hà 

Read Full Post »

Hương vị của ký ức

Posted in Văn xuôi, tagged , , , on Tháng Một 28, 2025| Leave a Comment »

Tản văn: Nguyễn Thị Việt Hà

Cũng như một cái ôm vậy, trong ký ức, sự quen thuộc và hoài niệm của món ăn thấm đẫm sự chăm chút của những người thân quen làm ấm lòng, xoa dịu cả những ngày khó khăn đang trải qua.

Hai mươi năm về trước, buổi đó vừa qua một cơn dông, Cái Bát tựa như một hòn đảo nhỏ xung quanh bốn bề là nước, lau sậy mịt mù. Từng đám ruộng không còn bờ ranh, lúa ngoi mãnh liệt trên mặt mùa nước nổi. Cậu của tôi xách giỏ, cầm đèn pin đi theo tiếng ếch nhái gọi nhau ở những đám ruộng xem xép nước để tìm bắt.

Đêm mùa mưa năm đó, gió hất từng cơn lạnh lẽo, lòng tôi trống trải hơn cánh đồng. Những giấc mơ tuổi trẻ tan vỡ như ánh lân tinh bắn lên mặt nước mỗi lần con cá nhảy. Cậu tôi nhanh tay chộp từng cặp ếch nhái mập ú bỏ vào giỏ. Tôi đi theo vụng về cũng bắt hơn chục con, chủ yếu là nhái. Chừng hơi hai tiếng, nhắm chừng giỏ đã nằng nặng, hai cậu cháu trở về nhà. Chừa một ít rộng trong lu, còn lại, cậu làm sạch và nấu cháo ngay trong đêm. Tôi cầm đèn pin đi ra bên hông nhà, nhổ vài củ nghệ, cắt mấy bụi hẹ, bẻ thêm hai ba trái ớt hiểm. Cậu làm nhái, tôi bắc xoong vo gạo nấu trên bếp lửa cháy bập bùng. Thịt nhái làm sạch, sấy mỡ tỏi đổ vô xào chung với nghệ tươi đâm nhuyễn vắt lấy nước, bỏ thêm vài lát nghệ vô đảo cho thơm. Khi gạo nở bung như bông mai trắng bay là đà thì cho thịt nhái vô, nêm nếm thêm, chừng năm phút thì cho hẹ, tiêu, ớt rồi bắc xuống bếp.

Nhà cậu tôi bên bến sông, một nửa trên bờ, một nửa bắc sàn lãn leo ra mé sông. Cháo nhái ăn mùa mưa, mà phải ăn ngay giữa đồng, giữa sông mới thấm. Tô cháo nóng hổi, ăn tới đâu ngon run người tới đó. Thịt nhái ngọt, cháo hoa bùi, tiêu thơm, ớt cay, mùi của nghệ, của hẹ không trộn vào nhau mà như lần lượt thẩm thấu vào vòm miệng người ăn. “Ăn đi con, thịt thà cá mú ở đâu cũng không ngon hơn chén cháo này. Đừng tủi hờn gì nữa, nghèo mà vui…”. Tôi im lặng, hít một hơi dài, nuốt thật sâu nỗi cô đơn của một tuổi trẻ tẻ nhạt vào lòng. Chén cháo nhái, ngon như chưa bao giờ ngon hơn thế!

Tôi mê đắm những bữa ăn nơi cửa biển Cái Đôi, xóm tôi vào độ cuối năm hay chung tay làm một bữa tất niên tập thể. Chọn một ngôi nhà rộng rãi nào đó, ai có gì thì hùn đó, không quy định món trước: Người mang đến con gà, con vịt; có người xách lủng lẳng mớ cá biển, có người đem tới mớ cá đồng, rau củ đủ loại; và, tất nhiên không thể quên góp vào vài chai rượu cho người lớn, nước ngọt cho tụi nhỏ. Nhà nào sẵn món gì thì đem đến món ấy, không ai đi xét nét từng món hay so đo chuyện “phần hùn” nhiều hay ít. Đem đồ đạc đến thì cũng tự động xắn tay áo vào bếp để chế biến, nấu nướng, nhờ nhiệt tình góp sức nên chỉ trong thoáng chốc đã bày biện ra mâm, ngó cũng ê hề không thua bất cứ đám tiệc nào thời ấy: Từ các món để “lai rai” như gà xé phay trộn gỏi chuối, cá khô trộn gỏi xoài, cá lóc nướng trui… cho đến các món ăn cho “chắc bụng” là cá khoai tươi nấu cháo, cá lạt phi lê nhúng dấm ăn với bún, bánh xèo… Khi xong xuôi các món chính, còn dư lại mớ cá hủn hỉn (gồm nhiều loại cá nhỏ) với mấy quả chuối chín muồi, dì Sáu đem kho ớt, nấu canh chuối và “tiên đoán”: “Dám chắc, lát nữa món này sẽ được ưa nhứt, hết nhanh nhứt cho coi!”.

Bữa tất niên tập thể đó, mọi người tới để vui nên tất cả mệt nhọc của cả năm đều gác lại hết, để rộng chỗ cho tinh thần “chơi tới bến” của bà con. Người ta ăn nhiệt tình, ca hát nhảy múa hăng say, rồi kể chuyện mình như bày cả ruột gan ra cho người khác thấy. Tới giữa bữa, khi nhiều món khác vẫn còn chưa hết thì món cá hủn hỉn của bà Sáu đã được vét sạch trơn. Mớ cá vụn kho ớt thiệt cay, có thêm tóp mỡ, mấy củ hành tím cắt đôi ba lại trở hấp dẫn vô cùng, dẫu ăn với chén cơm trắng hay với bún hoặc dùng làm thức nhắm khi uống rượu đều tương hợp lạ lùng. Còn chén canh chuối chín kia lại giống như món canh giã rượu, giúp người say cầm cự qua nhiều bận rót xoay vòng.

Tôi xa Cái Đôi Vàm ngót nghét mười năm. Tiệc tất niên tập thể sau khi tôi rời đi chỉ diễn ra thêm một lần nữa rồi ngưng hẳn. Có lần tình cờ gặp người Cái Đôi ở Cà Mau, mới hay bà Sáu và nhiều người hồi đó đã lần lượt nối nhau về miền xa thẳm. Ừ thì… Chừng đó năm, thời gian đời người ai cũng ngắn dần rồi hết. Riêng hương vị cũ tôi vẫn nhớ y thinh, nhiều khi lật đật đi mua đồ nấu, nhưng vị chỉ nhang nhác giống. Có lẽ thiếu đi nhiều thứ “hồi đó” quá nên không sao giống như nguyên bản. Mãi sau này, về nhà anh Đô ở Cái Nước Biển, anh hỏi ăn gì để chị Hòa – vợ anh nấu cho. Tôi nói, đổ lú có nhiêu cá vụn vặt nho nhỏ đem kho ớt với nấu canh chuối chín. Anh cười ha hả nói, tôm sú, cá đối trứng đầy bụng không ăn đi ăn những món ngộ. Vậy mà tới lúc chị Hoà làm xong, mấy món ngon ế hơn món “ngộ” mà tôi thèm… Chỉ khi ấy, nỗi nhớ xóm Ba Khía nhỏ với những người dân đi biển của tôi mới dễ chịu hơn; sự an ủi mà những món ăn mang lại thật khó có thể so sánh được, có chăng là chỉ thua kém những lúc bạn được ở bên những người thân yêu.

Với tôi, món ăn do mẹ tôi nấu người khác khó thể ngon hơn, nhất là món canh chua trái cóc. Không phải mẹ tôi là “đầu bếp cừ khôi” của xóm mà vì nhờ có tình thương của người nấu được nêm nếm vào trong món ăn. Ngày đó, mỗi khi tôi đi học có chuyện căng thẳng, khi về ăn cơm mẹ nấu, mọi thứ đều nhẹ hẳn đi. Có lẽ đồ ăn được làm từ đôi tay mẹ là nguồn ấm áp dịu dàng chiếu rọi cuộc đời trần trụi tầm thường của tôi. Sau này tôi đi làm xa, đối mặt với bao nhiêu chuyện buồn vui trong đời, tinh thần xuống dốc, tôi trở về với mẹ, được mẹ nuông chiều nấu cho những món tôi nhớ để lên “dây cót” tinh thần cho tôi, tiếp thêm nguồn năng lượng để tiếp tục chinh phục thử thách phía trước.

Việt Nam đa dạng thổ nhưỡng, nguyên liệu chế biến các món ăn cũng rất phong phú. Món ngon Việt Nam ít giống với bất kỳ món ăn phương Đông nào bởi nét riêng ở cách nêm nếm gia vị, thành phần và phương pháp chế biến. Ngay cả trong một nước, cách nấu và nêm nếm gia vị ba miền Bắc – Trung – Nam cũng hoàn toàn khác nhau với điểm chung là tôn trọng hương vị nguyên bản của nguyên liệu. Sức hấp dẫn của nền ẩm thực còn đến từ sự mộc mạc, dung dị mà đậm đà bởi cách chế biến và văn hóa kế thừa – sáng tạo qua các thời kỳ. Món ăn không chỉ để no bụng, còn để chữa bệnh và an ủi tâm hồn. Có người xa xứ, định cư nước ngoài mấy mươi năm, Tết đến vẫn làm mâm cơm thuần Việt cúng tổ tiên ông bà với thức món đều phần lớn là những món ăn nơi quê nhà. Để rồi mỗi năm trở về Tổ quốc lại tìm dưa cà mắm muối khi xưa để không quên hương vị cũ.

Một ngày như bao ngày, đi qua một góc phố phảng phất hương canh chua của bữa trưa đầy nắng, bước chân khựng lại vì bắt gặp hương vị cũ, mắt bỗng cay xè bởi quá nhớ cơm mẹ nấu, thời gian không cho phép ai quay lại, tôi đã xa lắm những ngày còn nhỏ. Từng chi tiết trong quá vãng hiện về rất rõ, cả ngôi nhà đã thuộc về người khác, cả quê nhà đã rời đi lâu lắm, cả mẹ tôi đã về miền thiên cổ… ký ức lách qua trầm mặc đời người mà nhắc tôi nhớ đủ đầy.

Ăn uống đâu chỉ là chuyện…ăn uống, đó còn là “cách ăn, nết ở”, nếp nhà, phong tục tập quán; là linh hồn của hạnh phúc yêu thương, nơi nuôi dưỡng tình cảm của biết bao thế hệ. Không phải là mâm cao cỗ đầy mà chính là hình ảnh cha ta, mẹ ta nấu từng món ăn trong gian bếp nhỏ mang lên cho con cái với tất cả sự chăm chút, chu đáo chất chứa trong ấy sẽ theo ta cả cuộc đời.

Read Full Post »