Feeds:
Bài viết
Bình luận

Archive for Tháng Hai 10th, 2021

Về nhà ăn tết

Đinh Lê Vũ

Lâu lắm rồi, năm nay tôi mới được về nhà ăn Tết sớm. Được về dưới mái nhà bình yên của tuổi thơ với những giấc ngủ vùi không mộng mị. Được nghe văng vẳng xa xa những âm thanh Tết rất quen thuộc của ngày xưa cũ. Tiếng xe máy chạy vút qua con hẻm nhỏ trước nhà. Tiếng người xao xác. Tiếng tập hát Xuân đã về xuân đã về vọng từ quán cà phê Cung Trầm Phố gần nhà. Tiếng gà gáy ong ỏng xa xa. Tiếng chim hót. Cả tiếng thạch sùng tậc lưỡi trên vách… Trong muôn ngàn thứ tiếng rất quen ấy, có một thứ tiếng mà chỉ về đây mới nghe được- tiếng con tim mình đập nhịp an lành.Về nhà, tôi được ngồi bên cửa sổ nhìn qua khu vườn nhà cô Bảy, ngắm nắng dát vàng trên những đọt mãng cầu non. Tôi gọi đó là màu nắng Tết. Những lúc đi xa, những lúc ngày hết Tết đến mà chưa về nhà được, tôi hay nhớ đến quay quắt màu nắng Tết ấy. Nắng màu vàng, ồ không, nắng màu trắng, cũng không hẳn là màu trắng, là một màu gì đấy mà chỉ cần nhìn thấy ở đâu đó, hay đôi khi chỉ cần mường tượng thấy là lòng tôi đã nôn nao, chỉ muốn vất bỏ hết tất cả để chạy về ngay. Màu nắng ấy làm tôi nhớ tới mẹ tôi, nhớ ngoại tôi, nhớ hương vị Tết nồng nàn của tuổi thơ tôi, nhớ những cảm giác run rẩy non tơ khi xúng xính khoác lên người chiếc áo mới vào một ngày đầu năm- đã xa lắm rồi.Tôi nhớ đến chiếc áo mới của ngày mồng một Tết rất xa. Hồi đó là khoảng năm 1977, thời gian khó khăn nhất của thời bao cấp. Dì của tôi vừa vào Đại học, đi học xa nhà. Giữa những tháng ngày thiếu gạo, ăn cơm độn sắn, ngô, khoai…, mỗi lần dì tôi ở Huế về thăm nhà là những ngày hội đối với tôi. Dì dẫn tôi đi ăn chè đậu ván bà Nguyệt, cho tôi gặm bánh mì ở tủ bánh mì trên đường Lê Lợi, lại mua cả bánh ông Sườn cho tôi ăn (thời đó, những món ăn vừa kể là những món đầu bảng của ẩm thực Hội An). Dì còn lại mua truyện cho tôi đọc, tôi còn nhớ đó là truyện Thạch Sanh- Lý Thông, truyện Thánh Gióng của NXB Kim Đồng in màu sắc rực rỡ… Tết đầu tiên dì đi học ở Huế về, dì mang quà cho tôi là chiếc áo sơ mi trắng dài tay lai bầu có những hoa văn chìm rất đẹp và sang trọng. Tết năm đó, hình như tôi là đứa nhỏ duy nhất trong xóm xênh xang với tấm áo mới trước cặp mắt thèm thuồng của những đứa nhỏ khác trong xóm (tôi nghĩ thế!)… Sau này lớn lên, đi học xa nhà, tôi mới hiểu những ổ bánh mì thơm dòn, béo ngậy, ly chè đậu ván bà Nguyệt ngọt lừng hay chiếc áo mới cho tôi trong ngày đầu năm hồi đó là hy sinh không nhỏ của dì. Tôi còn được biết chiếc áo sơ mi trắng tôi mặc Tết ngày đó là chiếc áo dì thuê người ta cắt sửa từ chiếc áo dài trắng dì cẩn thận gìn giữ suốt thời trung học. Sau này, tôi có nhiều áo mới, nhiều cái Tết đi qua, tôi vẫn nhớ mãi chiếc áo sơ mi trắng của dì. Trong gia đình, tôi yêu dì bằng một tình yêu thật thuần khiết, tinh khôi cũng từ những chuyện vụn vụn nho nhỏ như vậy…Tết ở nhà luôn có những niềm vui bất chợt, nho nhỏ ở mọi nơi, mọi lúc mà không thể tìm thấy ở một nơi nào khác. Tình cờ đứng trước hiên nhà, một người quen cũ từ hồi lâu lắc lâu lơ đi ngang qua, hỏi thăm mình rất vồn vã, thân tình mà đôi lúc, mình cũng không hẳn nhớ người đó là ai… Trong quán cà phê ngày cuối năm đông đúc náo nhiệt, nghe ai đó gọi tên mình, là một đứa bạn cũ cả chục năm chưa hề gặp lại… Giữa chợ Tết đông người, tự nhiên có một cái níu tay, là cô bạn cùng khối lớp ngày xưa giờ là chủ sạp trái cây… Mua một ít trái cây của cô bạn về cúng ông bà, được cô bạn xăng xái chọn giúp trái cây ngon, lại được bạn tự nhiên giảm giá… Về nhà ngày Tết, luôn phải mỏi miệng cười và gật đầu chào, nhưng lại được sống trong bầu không khí ấm áp, cảm giác rất dễ chịu là mình đang rất được quan tâm, mình đang được người khác quan tâm thật lòng… Suy cho cùng, đó là một thứ hạnh phúc, tuy cỏn con, đơn giản, nhưng rất nhiều người cần đến nó. Nên dù xa xôi, ngày Tết, người ta cũng cố mà tìm về…Ngày Tết cũng là thời khắc ngồi chiêm nghiệm lại những chuyện buồn vui của một năm qua. Thôi thì, chuyện gì qua cứ để qua đi luôn… Những nỗi buồn năm cũ sẽ trôi qua. Tết sẽ an lành! Năm mới sẽ an lành, lòng mình cũng sẽ an lành!Tiễn biệt một năm cũ đi qua và chào năm mới!ĐINH LÊ VŨ(Đừng hôn ở Hội An)

Read Full Post »

Chế Diễm Trâm

Xin dành trọn chín mươi buổi chiều xuân
Lặng yên chiêm ngưỡng sắc xuân tháp cổ
Tháp không là sinh thể cô đơn
Bởi đời là cộng sinh của những gì tưởng chừng là trái ngược

Đã đi hết mùa mưa ẩm lạnh
Những mảng rêu mờ xanh bong tróc lần hồi
Đang độ hoa của những cành cỏ chỉ
Bên nhành bồ đề ngơ ngác mấy lá non tơ 

Đó là lúc những hạt cỏ đang cất lên tiếng hát khẽ khàng 
Bên đôi ba lá bồ đề tựa lời kinh vẳng vọng từ Phật viện Đồng Dương
Những hạt cỏ, hạt cây con sẻ nâu kiếm ăn tình cờ để rơi trên bờ gạch
Con sên tình cờ bò qua ôm vào khe gạch ẩn dưới vòm tháp 
Mạch gạch cổ im sâu bao dung tất cả
Một ít đất mủn từ thân gạch 
Cho hạt bám vào 
Những mạch gạch trống 
Thổi gió qua những khe gạch cho hạt cựa mình 
Vượt qua mùa đông lạnh ẩm
Để bất chợt chiều xuân 

Nhành bồ đề vươn vài ba chiếc lá
Như những sinh thể hình giọt nước buông lơi nhẹ êm và thánh thiện 
Những cọng cỏ chỉ thẹn thùa bung hoa lấm tấm
Những bông hoa bé xíu nhưng thì thầm mãnh liệt 
Làm xanh êm thân tháp 
Làm từ bi những mạch gạch Chăm  

Xin dành trọn chín mươi chiều xuân như thế 
Cảm nghe những mạch gạch Chăm tĩnh mặc
Đang say mê bản tụng ca vô ngôn 
Về mạch sống – mạch xuân dịu dàng và tự nhiên nhất…


Read Full Post »

.

Lưu Nhi Dũ

Bùi Giáng có một mùa xuân vĩnh cửu, bởi đơn giản chính ông tự xưng mình là “trung niên thi sĩ”. Trung niên là cái tuổi quá chín chắn để biết cắn vào mùa xuân tươi rói của cuộc đời.

Đời ông buồn, theo cách nhìn của một bác sĩ tâm thần, nhưng cái buồn của ông rất thi sĩ. Nếu không làm sao ông viết nổi bài thơ cực hay như Chào nguyên xuân?

Chào nguyên xuân là một trong số rất ít bài thơ viết có âm hưởng mùa xuân của Bùi Giáng. Đó là bài thơ trẻ trung đến kỳ lạ, ở đó có bàn tay, có cỏ cây, có bụi bặm trần gian, có làn môi…nhưng cũng có nỗi sầu muôn kiếp: Xin chào nhau giữa con đường/ Mùa xuân phía trước miên trường phía sau… để rồi hội ngộ giữa màu Nguyên Xuân, chứ không phải biệt ly.

Câu hỏi mà nhiều người yêu mến Bùi Giáng thường đặt ra: Bùi Giáng có điên không? Bây giờ khó ai có thể trả lời nổi, kể cả những người sống gần gũi với ông, hiểu ông. Nên có một công trình nghiên cứu về đề tài này, cả về tâm thần học, qua thi ca của chính ông, mà người nghiên cứu phải là một bác sĩ giỏi chuyên môn, giỏi ngôn ngữ và phải yêu văn chương.

 Quả là khó. Nhưng thôi, chính cái “điên” của Bùi Giáng đã làm tên tuổi ông trở thành thi sĩ hàng đầu của chúng ta ở hậu bán thế kỷ 20. Hoàng Phủ Ngọc Tường còn đánh giá Bùi Giáng là thi sĩ số 1, chứ không chỉ vậy. Ông đã để cho đời nhiều bài thơ vào hàng kiệt tác kiểu như Phụng hiến, Chào nguyên xuân…

Thi sĩ Hàn Mặc Tử có tập thơ “Đau thương”, hay còn gọi là “thơ điên”. Đó tập thơ có nhiều bài hay nhứt của Hàn nhưng Hàn không điên, chỉ quá đau về thể xác đến điên loạn, đau cùng cực. Trong “Vài lời nói đầu về tập Đau thương”, Hàn Mặc Tử viết: “Tôi làm thơ?… Cũng nghĩa là tôi đã mất trí, tôi phát điên. Nàng đánh tôi đau quá, tôi bật tiếng khóc, tiếng gào, tiếng rú… Có ai ngăn cản được tiếng lòng tôi?”.

Để rồi từ đó ông bật lên những câu thơ sáng chói:

“Khách xa gặp lúc mùa xuân chín,

Cảnh trí bâng khuâng sực nhớ làng:

– “Chị ấy, năm nay còn gánh thóc

Dọc bờ sông trắng nắng chang chang?”

Khác Hàn Mặc Tử, Bùi Giáng “điên” ở tâm hồn và làm nên một hiện tượng thơ độc đáo, trước và sau khó có thể có. Ông “điên”, chính vì vậy thơ ông cũng “điên” theo. Có những câu rất thơ, cực hay, tuyệt đỉnh và cũng có những câu… không phải thơ! Trường hợp này, thi sĩ thiên tài Hàn Mặc Tử cũng gặp phải.

Hình như thiên tài khác hẳn chúng ta. Họ không phải là người bình thường. Hãy đọc bài thơ Nỗi lòng Tô Vũ, mới hiểu được cái thần, cốt cách của thi sĩ họ Bùi.

Bùi Giáng bắt con chuồn chuồn, con dê, con hươu, con chó vàng phải làm ra thơ. Thậm chí cái ly uống rượu đế cũng “đẻ” ra thơ:

           Rồi đây tôi sẽ nhớ nhung

           Cái ly rượu đế vô cùng trần gian…

Ông đã sống một cuộc đời tự do nhất trần gian mà con người có thể hưởng. Đó là hạnh phúc nhất ở thế gian này, chỉ có ông mới có được. Tôi nhớ hôm cơ quan Báo Người Lao Động liên hoan tất niên (năm 1994 thì phải), thấy ông đi lang thang, anh em mời ông vào uống ly bia nhưng ông chỉ uống vài ly rồi ra vỉa hè ngồi chơi rượu đế. Uống đã, hình như “giọng đã về”, ông đọc thơ sang sảng. Một đồng nghiệp đề nghị ông đọc bài Phụng Hiến và ông đọc giọng như một thi bá, đặc biệt đoạn: Hoàng hôn xuống bình minh lên nhịp nhịp/ Ngàn sao xanh lùi bước trước vừng hồng… Lúc đó ông đúng là thi sĩ lớn, dù ông vẫn lang thang hè phố.

Đã nhiều năm rồi Bùi Giáng lìa khỏi trần gian nhưng như ông viết: Ngày đã hết tôi sẽ không ở lại/ Tôi sẽ đi và chưa biết đi đâu

Và ông chẳng đi đâu cả, vẫn “còn trang thơ thắm lại với trời hồng” và bởi: “Thưa rằng ly biệt mai sau/ Là trùng ngộ giữa hương màu Nguyên Xuân”…

——————————–

Chào nguyên xuân


Xin chào nhau giữa con đường

Mùa xuân phía trước miên trường phía sau

Tóc xanh dù có phai màu

Thì cây xanh vẫn cùng nhau hẹn rằng

Xin chào nhau giữa lúc nàyj

Có ngàn năm đứng ngó cây cối và

Có trời mây xuống lân la

Bên bờ nước có bóng ta bên người

Xin chào nhau giữa bàn tay

Có năm ngón nhỏ phơi bày ngón con

Thưa rằng những ngón thon thon

Chào nhau một bận sẽ còn nhớ nhau

Xin chào nhau giữa làn môi

Có hồng tàn lệ khóc đời chửa cam

Thưa rằng bạc mệnh xin kham

Giờ vui bất tuyệt xin làm cỏ cây

Xin chào nhau giữa bụi đầy

Nhìn xa có bóng áng mây nghiêng đầu

Hỏi rằng: người ở quê đâu

Thưa rằng: tôi ở rất lâu quê nhà

Hỏi rằng: từ bước chân ra

Vì sao thấy gió dàn xa dặm dài

Thưa rằng: nói nữa là sai

Mùa xuân đương đợi bước ai đi vào

Hỏi rằng: đất trích chiêm bao

Sá gì ngẫu nhĩ mà chào đón nhau

Thưa rằng: ly biệt mai sau

Là trùng ngộ giữa hương màu Nguyên Xuân

Nguồn: Bùi Giáng, Mưa nguồn, NXB Hội Nhà văn, 1993)

Read Full Post »