Cao Thị Hoàng
.
Saigon 1976
Đêm nay , đêm cuối cùng của đô thành Saigon .
Ngày mai , 2.7 đô thành Saigon chính thức là thành phố Hồ Chí Minh .
Đêm nay , đêm cuối cùng của Huy còn hít thở không khí đô thành và
ngồi trên thềm cũ nhà mình .
Rạng sáng mai , Huy và gia đình rời nơi chôn nhau , cắt rốn để đi kinh
tế mới Kiên Lương . Một vùng đất mà Huy và gia đình chưa hề biết đến .
Cả nhà thao thức , không ai ngủ . Chẳng phải lo sợ vì nơi sắp đến , mà
vì mỗi thứ vật dụng trong nhà , từ ngăn bếp , đến sàn nước , viên gạch ,
chổ vui đùa lũ trẻ , khóm hoàng lan ngoài hiên … đều hóa thành tâm hồn níu bước người ra đi .
Huy thẩn thờ , hút hết bao thuốc lá LucKy . Những giọt nước mắt lăn
dài trên đôi gò má hốc hác .
Trời Saigon nửa đêm về sáng mưa lắc rắc và im ắng lạ thường , ít còn nghe tiếng xe xích lô máy chạy ầm vang trên đường phố như ngày xưa vì thiếu nhiên liệu .
Huy suy ngẫm vùng đất Saigon đã chứng kiến biết bao cuộc đổi dời , dâu biển .Thương công nữ Ngọc Vạn vâng lệnh cha là chúa Sãi lấy vua Chân Lạp . Nhớ công ơn nhà Nguyễn mở cõi đất phương Nam .
Nhớ Nguyễn Hữu Cảnh năm 1687 lập phủ Gia Định . Rồi người Pháp
chiếm Đông Dương – trong đó có Việt Nam – Nhằm khai thác thuộc địa ,
thành phố Saigon ra đời – còn được gọi là Hòn ngọc Viễn Đông ,
Paris Phương Đông – Thủ Đô Liên Bang Đông Dương ( 1887 – 1901 ).
Thủ Đô VNCH ( 1954 – 1975 ) .
Ngần ấy 300 năm mà thế sự mang mang …
Chuyến xe chạy bằng than – thay nhiên liệu – ì ạch , trật vuột
trên quãng đường hơn 200 cây số , suốt từ sáng đến khuya mới đến
Kiên Lương .
Lúc ra đi , không ai đủ can đảm ngoái nhìn căn nhà thân yêu đã trải qua hai thế hệ gia đình . Và , họ biết rằng , từ đây căn nhà ấy mất vĩnh viễn .
Thật ra , hộ gia đình của ông bà năm An – ba má Huy – thuộc diện cưỡng chế đi kinh tế mới Phú Giáo , nhưng ông năm An xin tình nguyện đi hộ lẻ xuống vùng kinh tế mới Kiên Lương , nơi quê nhà người bạn của ông đang sinh sống . Người bạn ấy là bác sáu Thứ .
Vạn sự khởi đầu nan . Rồi đâu cũng vào đó .
Được gia đình bác sáu Thứ và bà con xung quanh hết lòng giúp đỡ ,
ba má Huy dựng được căn nhà lợp lá , vách đất bện rơm , trông cũng
điệu đàng bắt mắt . Vợ chồng Huy và mấy đứa em bắt đầu tay lấm ,
chân bùn , vỡ hoang trồng vụ khóm đầu tiên trên vùng đất mới . Da tay
phồng dộp , rướm máu . Nỗi nhớ Saigon không còn chập chờn như hồi mới xa , giờ thì đã lắng sâu vào lòng mỗi người theo từng giọt mồ hôi rớt trên liếp rẫy .
Thường khi , sau một ngày lao động cực nhọc , vợ chồng Huy và mấy
đứa em về đến nhà trước khi trời sụp tối . Hôm nay , Huy cho vợ và mấy đứa em về trước , còn mình ở lại đốt đám tranh cuối rẫy để sáng mai đào đất vét mương nước .
Huy mồi lửa , tiếng tranh sậy nổ lốp bốp hòa lẫn khói bay theo gió ,
rượt đuỗi thành những con sóng chạy trên đầu ngọn lửa .
Huy hút thuốc , ngồi nán lại trên bờ đất nhìn nắng chiều rớt qua ngọn
đá Ba Hòn . Huy nhớ mới ngày nào hai vợ chồng là thầy cô giáo – đùng
một phát – trở thành nông dân trên dải đất miền biển tây Tổ Quốc .
Ngày ấy , Huy là Giáo Sư dạy Toán đệ nhị cấp Trường Trung Học Phổ
Thông Tân An , vợ Huy – cô giáo Tường Vy – dạy Trường Nữ Tiểu Học
Tỉnh lỵ Tân An . Sau 30.4.1975 , Năm Tải – cán bộ miền Bắc
chi viện – tiếp quản Ty Giáo Dục Long An , huấn thị :
– Qua thanh loại , anh chị ngồi đây là đồng nghĩa được lưu dung tiếp tục dạy , còn những ai vắng mặt xem như mất dạy .
Cả hội trường im phăng phắc – con ruồi bay cũng nghe – cán bộ Năm
Tải , nói tiếp :
– Để chuẩn bị cho năm học mới , dưới chế độ mới , các lớp phải gở bỏ
những châm ngôn cũ , như : Tiên học lệ , hậu học văn . Ngày nay học
tập , ngày mai giúp đời … Thay vào đó những khẩu hiệu mới , như :
Đảng Cộng Sản Việt Nam Quang Vinh Muôn Năm , Chủ nghĩa Mác – LêNin Vô Địch Muôn Năm , Lao Động Là Quang Vinh …Từ nay , tất cả
người dạy học được gọi là giáo viên , phải soạn giáo án và được kiển tra trước khi lên lớp , mỗi lớp có giáo viên chủ nhiệm , mỗi môn dạy có giáo viên trưởng bộ môn … Giáo viên nữ mặc áo ngắn , không mặc áo dài , chân đi dép . Giáo viên nam mặc áo bỏ ” ngoài thùng ” , không cà vạt , không mang giày .
Các cô thầy giáo ngỡ ngàng , bởi từ nay mình là giáo viên lưu dung ,
cô thầy giáo ở miền Bắc vào mới chính là giáo viên . Những điều kiện
quy định , chừng không thích hợp với môi trường giáo dục ?
Nói xong , cán bộ Năm Tải hỏi :
– Các anh chị có ý kiến gì không ?
Giáo Sư Huy đứng lên , mọi cặp mắt đỗ dồn về phía Giáo Sư .
– Thưa cán bộ , chúng tôi là giáo viên lưu dung hay lưu dụng ?
Cán bộ Năm Tải lấy ngón tay sửa lại nút áo bà ba , rồi nói dõng dạc :
– Các anh chị là giáo viên lưu dung . Nghĩa là Cách Mạng khoan hồng ,
lưu lại sử dụng .
– Nếu thế , thưa cán bộ : Tôi , Giáo Sư Toán Nguyễn văn Huy , xin được mất dạy !
Giáo sư Huy bước ra khỏi cửa , cả hội trường im lặng , sửng sờ !
Buổi chiều hôm đó , Huy cùng Tường Vy bỏ Tân An trở về Saigon ,
sống chung với ông bà năm An .
Một tiếng thở dài theo ngọn lửa tàn nơi bờ ranh đất .
Huy vác cuốc băng đồng về nhà giữa tiếng côn trùng kêu nhá nhen !
nhá nhen !
– Đi rẫy về tối vậy Huy ?
– Thưa bác Sáu sang chơi với ba con . Lúc chiều , con nán lại đốt tranh
sậy để mai con vét đường mương dẫn nước tưới khóm .
– Thằng thầy giáo mà giỏi thiệt .
Bác sáu Thứ vừa se thuốc rê , vừa khen Huy . Rồi quay qua ông An , bác nói tiếp :
– Hồi chú thiếm mới đến , tui lo vợ chồng nó không vỡ đất hoang nổi ,
bây giờ thì yên tâm rồi .
– Vợ chồng em và mấy đứa nhỏ , mang ơn anh chị quá nhiều . Nếu không có anh chị , tụi nầy lên khu kinh tế mới Phú Giáo chẳng biết ra
sao ?
Ông năm An rót rượu mời bác sáu .
– Vạn sự khởi đầu nan !
Bác sáu cười và cạn ly rượu .
– Vợ thằng Huy đâu rồi , đốt đèn lên con .
Ông năm An nói vói ra sau nhà . Bà năm An lên tiếng :
– Sổ chất đốt chưa tới kỳ mua , nhà mình hết dầu đốt đèn , vợ chồng
thằng Huy đang ăn thầm .
Hai ông bạn già rủ nhau ngồi ngoài sân , nương nhờ ánh trăng non
tiếp tục uống rượu .
– Hồi chiến tranh tuy chết sống , nhưng cái gì cũng có .Thậm chí , có
cái dư thừa . Bây giờ , hòa bình cái gì cũng thiếu . Thậm chí , có cái thiếu lạ lùng , như gạo , muối , nước mắm , dầu hôi … Chưa lúc nào
đói như lúc nầy , ăn bo bo , ăn độn khoai mì , đi đâu phải đem theo cái
ăn vì mỗi người đã có tiêu chuẩn lương thực , không ai đãi ai được dù
cha mẹ , bạn bè ! nông nghiệp hợp tác hóa – ruộng bỏ hoang – chấm công điểm thì gia đình neo đơn , gia đình thiếu sức lao động – kể cả
gia đình tham gia kháng chiến – gặp khó khăn muôn vàn ! Hàng hóa
nơi thừa , nơi thiếu do lệnh ” ngăn sông , cấm chợ ”… Miền Nam
chưa từng gặp tình cảnh nầy ! Đúng là cuộc đổi đời ” long trời , lỡ đất ”.
Bác sáu càm ràm với ông năm An như thể trút sự bức rức trong lòng .
– Nhớ khi xưa , lúc lên Saigon thăm em , anh bảo : Miễn hòa bình , sống
sao cũng được . Em hỏi giỡn anh , đói được không ? Anh cười , đói cũng vui , miễn hòa bình để máu xương hai phía ngừng đỗ . Cùng máu đỏ , da vàng , cùng nòi giống , khác chi đâu ? Sao anh sáu bây giờ
càm ràm thế ? Thôi , em mời anh cạn ly !
– Tui bực là bực kiểu điều hành của mấy cha nội nầy . Hồi còn chiến tranh , tui đào hầm nuôi mấy cha nội nầy nói hay lắm , khi có quyền lực
thì làm dỡ ẹt , tính toán thua mấy con buôn . Tạo điều kiện bọn cơ hội
câu kết với một số quan tham đục khoét của dân , sách nhiễu dân , làm lòng người ly tán . Thượng bất chánh , hạ tắc loạn .
Rượu vào , lời ra . Tuy bác sáu nói thế , nhưng trong cái làng nầy bà
con ai cũng nễ trọng . Bác là người chí cốt với cách mạng , ba đứa con tham gia kháng chiến , ngày về chỉ còn một .
– Anh sáu , hôm nay sao anh nói gay gắt vậy ?
– Thì đó , dầu đốt đèn cũng không đủ cho dân đốt . Ăn phải ăn thầm ,
nói chuyện phải nhờ ánh trăng . Tui khổ sở cũng từ thiếu dầu đốt đèn .
Bác sáu kể :
Con gái thứ bảy nó về làm dâu miệt Gò Quao . Anh sui chết sớm , chị sui ở vậy nuôi con là thằng chồng con Bảy đó . Tui thì chú biết rồi , má con Bảy bị lính Sư Đoàn 21 hành quân bắn chết , lúc theo giao liên xuống Vĩnh Thuận thăm thằng Tư đi bộ đội .
Khoảng tháng trước , nghe con Bảy nó đẻ con so , tui đi thăm nó , thăm cháu ngoại và sẵn dịp thăm chị sui . Nó lấy chồng xa , nhiều đêm tui nhớ con đứt ruột . Việc đi thăm đẻ là việc của đàn bà – không có đàn bà – cực chẳng đã tui mới đi thăm .
Khi đến nhà chị sui , trời đả đứng bóng . Chuyện trò , thăm hỏi , ăn bánh khoai mì do chị sui chế biến thay cơm . Tội nghiệp thằng cháu ngoại ngoài tháng , bú sửa mẹ từ khoai , bo bo mà ra , không phải từ
gạo , giữa đồng bằng Sông Cửu Long dựa lúa gạo Đông Dương !
Nghiệt lúc tui chuẩn bị về , trời đỗ mưa – mưa cầm chỉnh , cầm đỗ ,
lúc nặng , lúc nhẹ – cho đến tối . Chị sui và con cầm ngủ lại , khuya về .
Nhà chị sui sát mé rạch , mái lá , vách đất , không cửa nẻo , ngõ trước ngó ra cánh đồng cỏ mọc hoang của hợp tác xã , ngõ sau ngó ra bến rạch .
Nhà chẳng có ván , bàn ghế gì , chỉ có cái giường tre con Bảy nằm cữ và cái vạt tre chị sui nằm . Tui ngần ngại , ở bất tiện , về không xong .
Thằng chồng con Bảy mua cho tui xị rượu – chắc là nó mua chịu – nói
tối nay con đi giăng câu không ở nhà , khuya ba về cho con gửi lời
thăm bà con xóm rẫy .
Tui ăn mấy cũ khoai , uống hết xị rượu , chị sui bảo :
– Lát nữa , mời anh sui lên võng nghỉ đỡ qua đêm , khuya tui dậy luột
bắp anh ăn , rồi về cho kịp con nước .
Đêm Gò Quao trời tối đen như mực , tiếng ếch , nhái , ểnh ương hòa
lẫn tiếng côn trùng như bản đồng ca thôn dã .
Tui trằn trọc không ngủ được , chợt nhìn thấy bàn tay chị sui ngoắc
về phía tui . Chẳng lẽ ? Tui lấy tay vụi mắt mình xem có quáng gà không ? Đang suy nghĩ , bàn tay chị sui ngoắc lần hai ! Chẳng lẽ ?
Lần ngoắc nầy thì tui nhìn thấy rõ nồm nộp , không cãi vào đâu được .
Chẳng lẽ , chị sui thấy mình nằm võng lạnh tội nghiệp nên ngoắc mình
sang ngủ vạt tre với chị cho ấm ? Tự nhiên tui cười thầm một mình và nhớ bài hát nhại ” Tiếng chày trên sóc Bom Bo ” của Xuân Hồng :
” …bắt chị sui đẩy lùi lên ván gỏ , bắt anh sui nằm kế chị sui , tình sui
gia ai nói thây kệ cha , miễn chị không la …thì tui bụp chị liền ! ”
Tui đắn đo , nghĩ tới , nghĩ lui , nếu không phải chị sui ngoắc mình
thì chắc độn thổ ! Thôi thì nán đợi , nhứt quá tam !
Chị sui ngoắc tay lần ba , cái đèn bóng nhỏ phụt tắt .
Một tiếng ho nhẹ vang khẽ .
Nhà tối đen như mực !
Tui phân tích : ngoắc tay ba lần , đèn bóng tắt , tiếng ho khẽ … Đúng rồi , chị sui rủ mình sang vạt tre ngủ cho ấm ! Ông bà thường nói ” liều
ăn nhiều ”. Đây là dịp ăn nhiều , không liều vuột mất thời cơ .
Tui nghiêng võng bỏ chân xuống đất , rón rén bước qua vén nhẹ mép
mùng chị sui , mùi hương đàn bà quyện lẫn hơi ấm phả vào mặt mũi
như nửa ngây , nửa ngất .
– Làm gì vậy , anh sui ?
Toàn thân tui rịn mồ hôi sau lời hỏi của chị sui , vừa nghiêm khắc , vừa
dịu dàng .
Chị sui ngồi bật dậy , nói nhỏ – sợ con Bảy nó nghe –
– Lạ chổ , anh ngủ không được hả , anh sui ?
Tui chết điếng người , nói chống chế :
– Sao chị sui ngoắc tay rủ tui sang ba lần ?
– Mèn đét ơi ,tui phát tay ba lần để tắt cái đèn bóng chứ nào ngoắc anh
sui . Dầu dạo nầy khan hiếm lắm , tui tiện tặng vì nhà có dâu đẻ .
Thôi , anh trở lại võng nằm nghỉ đi anh sui.
Tui ấp a , ấp úng nói lời xin lỗi chị sui , quay về võng nằm như con mèo ướt . Vừa giận mình , vừa giận cái thằng thương nghiệp phân phối dầu
không đủ cho dân xài , nên mới có cảnh dở khóc , dở cười nầy !
– Bác Sáu kể chuyện nhà , cháu nghe như chuyện tiếu lâm .
– Cả cái xóm rẫy mình cũng sống tiếu lâm . Thiếm Tám đưa tem phiếu
tháng nầy nhận lưỡi lam cạo râu , nửa thước vải quần tây . Thằng hai
Sô thì nhận nửa thước vải bông , một lố băng vệ sinh !? Ai đời sống
trên bờ xôi , ruộng mật mà đói gạo , đói cơm . Thằng chủ nhà máy , xí
nghiệp , chủ hãng buôn , … thì làm ruộng rẫy .Thằng nông dân ” rút
rơm trâu ăn mê ” thì làm ông chủ , giám đốc . Bác hỏi mầy , chẳng
tiếu lâm à ?
– Cháu tin rằng mai nầy sẽ thay đổi . Đây chẳng qua là buổi giao thời như cơn đau đẻ .
– Mầy nói Bác nghe cũng phải . Vậy , tại sao mầy bỏ dạy ?
– Cháu và vợ cháu mất dạy vì lòng tự trọng – không phải tự ái – .
Một người thầy đánh mất lòng tự trọng thì không thể dạy ai bất cứ điều
gì . Tại sao , phải gọi tất cả giáo viên miền Nam là lưu dung ? Cháu hiểu thiên tài cũng có khi lỡ tay , nhưng nếu lỡ tay về giáo dục sẽ phí bao thế hệ , hư hỏng con người , nguyên khí quốc gia mất dần , hiền tài đốt
đuốt giữa ban ngày chẳng tìm thấy . Có tìm thấy chăng , là thấy một
hạng người học trong trường , thi ngoài quán . Bằng cấp thật , kiến thức giả . Sự dối trá thăng hoa , sự chân thực xuống cấp . Người thương nước thì phải thương nòi , thương nòi thì toàn xã hội phải làm cuộc cách mạng về giáo dục .
– Bác thấy cháu còn yêu nghề , Huy ạ !
– Khi cháu bước ra khỏi hội trường hôm đó , là cháu tự bóp nát
trái tim sư phạm của mình
Sương đêm thấm ướt tấm đệm bàng .
Bác Sáu cạn ly rượu và ra về . Cả nhà Huy đi ngủ .
Những gốc khóm xếp thẳng hàng chạy trên liếp , Huy và vợ nhìn thật
bắt mắt . Đã ba mùa khóm bội thu , đất cũ đãi người mới . Từ một vùng
đất hoang hóa , bom mìn còn sót lại sau chiến tranh , bàn tay cầm cuốc
thay cầm phấn của vợ chồng Huy , đã tạo ra rừng khóm bạt ngàn .
– Anh muốn nói với mình một chuyện .
– Thì anh cứ nói , sao hôm nay anh bày vẽ thế ?
Trong căn chòi giữ rẫy , buổi trưa gió thổi mái tranh nghe xào xạc .
– Mình về sống cùng anh bao năm rồi , mình nhỉ !
– Em sống cùng anh hai mặt con , anh quên à ?
Huy đưa bàn tay chai sạm vuốt mái tóc cháy nắng của vợ .
– Anh có lỗi với mình . Vì anh , mình cơ cực quá .
– Thương em , anh đừng nói thế ! Xưa mình yêu nhau , hai đứa từng
dặn dò : gừng cay , muối mặn , xin đừng bỏ nhau .ô iì
Huy nắm bàn tay vợ bớp mạnh .
– Anh thật hạnh phúc ! Anh cảm ơn mình !
Tường Vy ngạc nhiên về những cử chỉ , lời nói của chồng . Bằng linh
tính của người vợ , Tường Vy cảm thấy có một điều gì đó rất quan trọng sắp xảy ra .
– Mình về ở cái xóm rẫy nghèo đã hai cái tết , cuộc sống tuy còn vô
vàn khó khăn nhưng cũng tạm ổn . Thấy đám trẻ thiếu ăn , đói chữ , anh
xót xa chịu không được .
Tường Vy chen ngang :
– Em cũng xót xa , biết làm sao ?
– Vừa rồi , Bác Sáu , ông bí thư xã , cậu bí thư Đoàn gặp anh trao đổi việc mở lớp học tình thương , cho trẻ em nghèo không điều kiện đến trường . Biết vợ chồng mình gốc nhà giáo , ông bí thư xã và cậu bí thư Đoàn mừng lắm . Anh đã nhận lời . Có lẽ , sắp tới mình vất vã và bận rộn .
– Việc phải , cực mấy em cũng làm .
– Vậy là anh yên lòng rồi !
Thật ra , vợ chồng Huy không dễ gì quên tiếng trống trường , bảng
đen , phấn trắng và những ánh mắt học trò . Những hình ảnh , âm
thanh ấy , như máu chảy trong thân mỗi cô thầy giáo . Xưa Quản Trọng từng bảo : Bách niên chi kế mạc như thụ nhân . Trồng người như trồng cây , trồng lúa thì tất yếu sẽ hỏng và di chứng khó lường .
Chiều nay , nhà có khách . Tường Vy về sớm lo cơm nước .
– Chú thiếm Năm và sắp nhỏ cơm nước gì chưa ?
Tiếng bác Sáu oang oang ngoài sân.
– Dạ ! ăn rồi anh Sáu , tối ăn thầm không thấy đường
– Thằng Huy đi rẫy về chưa chú ?
– Cháu nó đang tắm .
Ông năm An vừa nói , vừa đi ra sân trãi tấm đệm bàng và mời khách .
Chủ , khách ngồi xong . Bác Sáu lần lược giới thiệu :
– Đây chú năm An – mà bà con gọi là ông năm Saigon – ba của thằng Huy.- Còn đây chú hai Tân , bí thư xã . Cháu Mẫn , bí thư Đoàn .
Mọi người bắt tay nhau , vui vẻ .
Ông năm Saigon mời khách uống nước lá cây Sa Kê – vì nhà
không có trà – .
Hai Tân mở xắc-cốt , móc ra gói trà Tam Đảo .
– Nhờ chú Năm gọi tụi nhỏ pha trà .
Nắng chiều trốn mất sau mấy lùm tre . Gió biển thổi lên đồng mát rượi , lòng mọi người phấn chấn .
– Hai đứa ngồi xuống đây !
Bác Sáu kêu vợ chồng Huy ngồi bên cạnh mình .
Lâu lắm rồi , ông năm Saigon mới thưởng thức hương hoa lài ướp
trà . Bất chợt , ông nhớ Saigon da diết mà từ lâu tưởng đã quên .
– Mấy hôm trước , chú hai Tân và cháu Mẫn có gặp trao đổi tình hình ,
công việc của xã mình sắp tới với cháu Huy . Tối nay , chú Hai và cháu
Mẫn tiếp tục tranh thủ bàn cụ thể với chú Năm và vợ chồng cháu Huy .
Bác Sáu khơi mào câu chuyện .
Hai Tân chiêu ngụm trà thấm giọng .
– Vì tình hình gấp gáp , tui đến gặp anh Năm và hai cháu trao đổi hai
việc quan trọng : một là mở lớp học tình thương trong xã , hai là tình
hình biên giới Hà Tiên hiện nay .
Hai Tân dừng lại , xem mọi người có phản ứng gì không , rồi nói tiếp :
– Trong chiến tranh , xã mình là một xã nghèo , bom đạn chà đi xát lại
nhiều lần , trai tráng ở hai đầu , hai phía đều chết hoặc thương tật gần
hết . Hòa bình lập lại , khó khăn chồng chất khó khăn . Một số trẻ em
nghèo không có điều kiện đến trường đành bỏ học . Làm sao số trẻ em
nầy tiếp tục được học hành ? Suy đi , tính lại chỉ còn có cách mở lớp
học tình thương . Mở lớp học tình thương thì thầy cô ở đâu dạy ?
Ông Năm lắng nghe , hỏi Hai Tân :
– Đâu phải chỉ khó có thầy cô ở đâu dạy , còn vấn đề cơ sở vật chất ,
sách vở , cơm áo , gạo tiền , lấy ở đâu ?
Mẫn xin phép có ý kiến .
– Về cơ sở vật chất , xã vận động những nhà hão tâm đóng góp một phần , phần còn lại xã lo . Đoàn thanh niên vận động gia đình cho con
em đến lớp , tập vở Đoàn thanh niên lo . Chương trình và sách giảng
dạy , Phòng Giáo Dục chịu trách nhiệm .
Hai Tân tiếp lời Mẫn .
– Hôm trước việc nầy tôi có bàn với thầy Huy . Nay có cô Tường Vy ,
xin cô cho ý kiến .
Tường Vy chậm rãi trình bày những khó khăn và thuận lợi mở lớp học
tình thương . Nhưng dẫu sao đây là một việc nên làm và xã cần làm gấp , dù vừa mặc áo , vừa xếp hàng , vừa chạy . Tường Vy nhận lời phụ trách lớp học tình thương .
Hai Tân mừng ra mặt , cảm ơn Tường Vy . Đồng thời giao trách nhiệm
cho Mẫn , trực tiếp bàn biện pháp cụ thể cùng cô giáo Tường Vy , để
sau một tháng lớp học tình thương đi vào hoạt động .
Ánh trăng rọi trên sân nhà ông Năm khi mờ , khi tỏ , vì mây lúc che , lúc không . Câu chuyện càng về đêm , càng thân tình , sôi nổi .
Ông Năm Saigon nôn nóng , giục Hai Tân nói việc thứ hai .
Hai Tân trình bày tình hình biên giới Hà Tiên – An Giang , ông Năm và
vợ chồng Huy nghe xong lòng bàng hoàng , sửng sốt . Ông Năm
buộc miệng kêu lên :
– Như vậy , trước sau rồi cũng sẽ xảy ra chiến tranh với bọn Pôn-Pốt .
Hai Tân tiếp tục nói giọng bùi ngùi :
– Hòa bình mới được hai ngày thì ngày 3.5.1975 giặc Pôn-Pốt đã đánh Phú Quốc , ngày 10.5.75 đánh chiếm Thổ Chu , giết dã man 500 dân trên đảo .Sau đó , chúng đánh chiếm Hòn Tre , Poulowai … Ngày 30.4.1977 , chúng xua quân tấn công 13 đồn biên phòng và các xã dọc biên giới An Giang.
Chúng công khai tuyên bố chính thức phát động chiến tranh xâm lấn
Việt Nam .
Ở Ba Chúc ( An Giang ) chúng thảm sát trên 3.000 dân vô tội . Ở Hà Tiên chúng giết 300 người già trẻ , bé lớn trên Thạch Động . Quân Pôn-Pốt với khẩu hiệu ” đốt sạch , giết sạch ” , chúng bắn người tập thể , cắt cổ , đập đầu , xé trẻ em thành 2 mảnh hoặc quẳng lên không rồi giương lê đâm lòi ruột . Chúng bắt phụ nữ lột quần áo , hãm hiếp tập thể , cắt vú , lấy cây tầm vông , cộc tràm , cán búa thọc thẳng vào cửa mình cho đến chết . Tội ác nầy trời không dung , đất không tha !
Đêm vắng . Tiếng Hai Tân như uất nghẹn .
Mọi người rưng rưng nước mắt .
Tường Vy nói như trách mình
-Trong lúc mình cặm cuội lo cái ăn thì đồng bào chết thãm trên biên giới .
Hai Tân châm thêm trà như chờ cơn xúc động đi qua .
– Để tạo điều kiện tốt nhất cho bộ đội đánh đuổi quân Pôn-Pốt xâm lược ra khỏi bờ cõi , cấp trên chỉ đạo mỗi xã thành lập Đội Dân công hỏa tuyến , nhiệm vụ tải thương , tải đạn , tiếp tế hậu cần . Đội chia làm bốn tổ , mỗi tổ 11 người , gồm gái lẫn trai .
-Đã thành lập Đội Dân công hỏa tuyến chưa chú Hai ?
Tường Vy hỏi .
– Đoàn thể Nông , Thanh , Phụ đã vận động và thành lập rồi cháu . Vấn
đề khó hiện nay , tìm người giúp chú chỉ huy , điều hành , còn chú phụ
trách chung .
Bác Sáu cắt ngang :
– Chú Hai trực tiếp theo Đội ra biên giới à ?
– Về nguyên tắc tui không phải đi . Tui tình nguyện đi vì suốt thời chống
Mỹ , tui sống và chiến đấu trên đất Hà Tiên , quen cảnh , quen người ,
ngõ ngách nào tui cũng rõ .
– Vậy , gia đình tui có thể giúp xã , giúp chú Hai được gì trong tình thế nầy ?
Hai Tân ngó Huy bằng ánh mắt tin cậy .
– Tui muốn cháu Huy giúp xã và tui một tay . Chỉ có cháu Huy mới
đủ bản lĩnh đảm đương nhiệm sống chết tại mặt trận .
Đêm chuyển sang canh , gà gáy rộ khắp xóm .
Tường Vy luộc rỗ khoai mì , sắp ra dĩa ,đăm muối ớt , mời ba má chồng và Huy ăn trưa .
– Hồi đêm ba không ngủ được .Vậy , là chiến tranh đã đến đầu ngõ.
– Hay là mình bồng bế nhau về lại Saigon . Bà con trước ở chung khu
phố với mình , đi kinh tế Phú Giáo sống không nổi , phần lớn quay lại
Saigon , dù phải sống lang thang trên hè phố cũ của mình .
Bà Năm bức xúc , nói với chồng .
Ông Năm cầm củ mì chấm muối ớt , vừa ăn vừa nói .
– Saigon chỉ còn là hoài niệm . Saigon đâu mình về ? Mà dẫu có bồng
bế nhau về thì được gì ? Được chăng , thiên hạ gọi ” hộ cư trú lỳ ”
hoặc ” người Việt gốc me ”.
Bà Năm cằn nhằn .
– Còn hơn ở chịu chết ?
– Bà con xóm rẫy chết , mình cùng chết . Má thằng Huy nhớ rằng ,
hơn hai năm nay , bà con cái xóm rẫy nghèo nầy đã đùm bọc ,
cưu mang gia đình mình . Lúc tối lửa , tắt đèn , mình bỏ đi sao đành !
– Nhưng tui sợ giặc giả , bị kẹt hồi Mậu Thân hoảng tới bây giờ .
-Nếu ai cũng nghĩ riêng tư , hơn thiệt , thì ai gìn giữ từng tấc đất của
tiền nhân để lại ?
Huy vừa nhai củ mì , vừa trấn an mẹ .
– Ai cho phép quân xâm lược Pôn-Pốt đến xóm rẫy mà má sợ !
– Thằng thầy giáo chết bầm nầy , má nói không đi đâu cả , ở nhà phụ
vợ làm rẫy . Người ta có ăn , có chịu , con không ăn nhảy vô chịu là sao?
Biết mẹ mình thương con nói hờn mát , chứ bụng bà chẳng đành . Huy dùng hai tay xoa vai mẹ .
-Má ơi , xin má thương con mà hiểu rằng , không ai ăn , ai chịu trong
tình thế dầu sôi , lửa bỏng nầy. Giặc xâm lấn biên thùy , tàn sát đồng bào dã man , mình muốn yên ổn làm ăn , nhưng nó buộc mình phải
cầm súng .
– Thầy giáo muốn ve vuốt tui phải không ?
– Con nào dám , thưa mẹ !
Bà Năm như muốn chứng minh .
– Ngay như bác Sáu là gia đình liệt sĩ , lắm lúc bất mãn phê phán gay gắt những việc làm trái lòng dân của kẻ có chức , có quyền quên thời
suy loạn . Hãy để những kẻ ấy ra trận , con là cái gì mà lao vào chiến
trường ?
Huy giải thích với mẹ .
– Máu của hai người con bác Sáu , thấm chảy vào lòng đất quê nhà
còn tươi rói , làm sao bác Sáu muối mặt mình được . Bác bức xúc
nặng lời với ai đó , là muốn cho ai đó tốt hơn . Một phản biện cần thiết cho những ai có tấm lòng đối với đất nước . Đừng nghe bác nói vậy ,
vội cho rằng bác Sáu là người xấu . Như người hàng xóm nhậu nhẹt
về đánh đập vợ con , mình xót ruột nhảy vào can ngăn , xô đẩy thằng
chồng . Tức thì , con vợ cầm dao chém mình , cứu chồng . Tại
sao mầy đánh chồng tao ?
Ông Năm tiếp lời Huy .
– Con nó nói phải đó bà , quốc gia hưng vong thất phu hữu trách .
Dân mình cũng thường bảo : giặc đến nhà , đàn bà cũng đánh !
Cái gì đàn bà cũng đánh vậy chú Năm ?
Tiếng bác Sáu ồn ào ngoài hiên .
– Mời anh Sáu vào nhà ăn trưa với vợ chồng em.
Ông Năm đon đả mời .
Bác Sáu vào nhà , vỗ vai ông Năm.
– Giặc đến nhà , chổi chà cũng quyét
Cả nhà tức cười sặc sụa .
Bác Sáu bảo , thanh niên trai gái ra tuyến trước cùng bộ đội ngăn và
đánh giặc . Tuyến sau , chăm lo trẻ , người già neo đơn , hết
lòng giúp nhau sản xuất . Tuyến sau làm tốt thì tuyến trước vững vàng .Bác Sáu được bà con trong xã cử lo tổ chức tuyến sau .
– Vậy , lớp học tình thương có mở không bác Sáu .
Tường Vy hỏi .
– Vẫn mở và tiến hành gấp rút , để vừa dạy chữ , vừa quản lý trẻ em tránh thất lạc , tránh bom đạn trong thời loạn . Sáng mai , bác mời cháu lên xã và chúng ta bắt tay vào việc .
Chợt bà Năm quay sang Huy .
– Má sợ người ta không tin con .
– Má ơi , trong đầu người ta nghĩ gì về con , lúc nầy đối với con không
quan trọng . Điều quan trọng là người ta và con có cùng một quê hương , chỉ một quê hương để nhớ , để thương , để trân quí , giữ gìn . Trong giờ phút quê hương lâm nguy , con không thể không cùng người ta chung sức , chung lòng đánh quân xâm lược . Xin má vui và cho con giúp xã , giúp chú Hai Tân .
Gió trưa lùa nắng vào nhà, chở theo cái nóng oi bức .
Mẹ Huy xoa đầu con mình như hồi Huy còn nhỏ . Bà nở nụ cười
trong ánh mắt rưng rưng …
Hà Tiên khói lửa !
Ngày 14.3.1978 , một Sư Đoàn quân xâm lược Pôn-Pốt cấp tập tiến
công Trung Đoàn 270 trấn giữ Hà Tiên . Trung Đoàn 270 đánh trả
kiên cường , quần thảo với quân Pốt từng gốc phố , con đường ,
từng ngọn đồi , hóc đá . Từng mét chiến hào ngập máu .
Quân xâm lược Pôn-Pốt bắt 300 dân gồm phụ nữ , trẻ em , người
già , chúng hành quyết dã man : chặt đầu , mổ bụng , xé xác trẻ em ,
hãm hiếp tập thể , thọc cây vào cửa mình phụ nữ cho đến chết …
tại Thạch Động .
Ngày 8.4.1978 , Sư 341 cùng dân quân Hà Tiên phản công , đập Sư
Đoàn quân Pốt xâm lược .
Đội Dân công hỏa tuyến do Bí thư Hai Thuận và giáo Huy trực tiếp
vào trận tải thương , tiếp tế hậu cần đạn dược . Những thương binh ,
tử sĩ , nếu ta tải không kịp , bọn Pốt sẽ phân thây .
Huy chịu trách nhiệm dẫn toán dân công theo cánh quân đánh vào Đá Dựng , một lũy thép mà quân Pốt đang chiếm giữ . Huy đứng nép mình trong khe đá , tiếng ùng ! ùng ! rồi oàng !oàng ! của pháo 105
xé toạt không khí ban mai . Tiếng pháo 175 nghe trầm chẳng khác
nào tiếng sấm trời xa lan tỏa .
Dứt pháo , tiếng hô xung phong dậy đất trời đồi núi Hà Tiên .
B40, B41 thi nhau nổ ùng , oàng . DKZ nổ chát chát chúa , 12ly7 nổ
tùng tùng…mùi thuốc súng quyến rũ theo đường chớp nổ sáng lòa .
Huy không còn phân biệt được tiếng nổ , Huy có cảm giác như mình đang ngồi dưới mái tôn của căn nhà xưa ở Saigon , mưa thưa thì nghe rõ từng hạt mưa rơi , mưa dồn dập thì chỉ nghe tiếng vang dội đinh tai , nhức óc .
Bộ đội đang truy kích địch .
Trước mắt Huy là bãi sa trường , xác ngổn ngang giữa ta và địch ,
mùi máu lẫn mùi da thịt , tiếng rên của thương binh lẫn tiếng súng
rền vang khắp chiến trường Đá Dựng .
Trong khói lửa ấy , Huy và anh chị em Đội Dân công cố gắng chuyển
thương binh , tử sĩ về tuyến sau .
Huy đang cõng một anh thương binh còn rất trẻ , dập nát đôi chân ,
dưới lằn đạn thù bắn như rãi trấu .
Đang chạy , bổng Huy thấy mình khựng lại , mắt tối sầm , chân khụy
xuống , anh thương binh vẫn còn nằm trên lưng và ôm chặt cổ Huy .
Máu từ lồng ngực và miệng Huy trào ra , tai Huy như nghe tiếng trẻ
đánh vần ê a chốn quê nhà !
Xứ Nẫu 
Một cách viết sử… bằng Văn, xem ra còn phong phú chất Sử và trung thực hơn nhiều hơn các trang ghi chép của các ông quan viết sử? Caothihoang mới lên sáu vào thời khắc ghi chép trong câu chuyện này mà sao lại có được nhiều cảm nhận sâu sắc đến thế? Đúng là không có gì hơn việc được học tập, rèn luyện ở trong trường Đại Học lớn, là Đại Học của Nhân Dân, Đại Học của Cuộc Đời. Thú thực, theo tôi, việc caothihoang không học tiếp ở nhà trường sau khi hoàn tất lớp Chín, lại là một điều may mắn, một điều hay(!), để caothihoang có thêm nhiều tố chất, điều kiện trở thành Nhà Văn về sau này, cho dù đó là điều không bao giờ caothihoang quan tâm và nghĩ tới! Tôi hoàn toàn xác tín về điều này, bởi đâu phải nhà văn _ ecrivain, ecrivant_ nào cũng đều phải … đi qua các trường, lớp ( viết văn!) chính quy, hiện đại???
Xin thành thực chúc mừng caothihoang vì điều này!
Anh Cao Quảng Văn ,
Em rất thấm những gì anh nói và đáng suy ngẫm .
Thật ra , em sống ở miền đất xa ánh sáng kinh thành , việc tiếp xúc
và tiếp thu sự hiểu biết bị hạn chế . Cho nên , có gì va vấp mong anh chị
XN – đặc biệt là anh – góp ý cho em.
Em chân thành cảm ơn anh .
Chúc anh vui khỏe
Văn học có quyền hư cấu nhưng nó là tấm gương phản ánh thời đại.Balzac đã nhận mình”là người thư kí của thờì đại.”Nhân vật trữ tình có thể là tha nhân,là cái tôi …nhưng nó chuyển tải thông điệp của nhà văn.Chính vì thế tác phẩm là cây cầu nối giữa tác giả và người đọc.Tôi tìm tới TTT và CTH vì như thế.
Hương Thủy quý mến,
Anh hoàn toàn đồng thuận với em. Anh luôn kính trọng cô giáo Hương Thủy, đừng ngộ nhận những lời lẽ viết vội nơi này. mấy ngày nay huyết áp cao nên cách nói của anh chưa thật rạch ròi, tỉ mĩ. Văn học vốn tinh tế, sâu sắc không có chỗ cho sự hời hợt. Anh chúc em an vui và giúp học trò say mê văn học hơn nữa. Thân.
Anh giữ gìn sức khỏe , dừng xúc động . Theo em , cô Hương Thủy
không có ý gì đâu , những gì cô nói là chân tình .
Chúc anh ngủ sớm .
Cô ơi ,
Cô nói ” tác phẩm là cây cầu nối giữ tác giả và người đọc ” rất đúng
cô Hương Thủy ơi !
Những gì tác giả viết , chính là những gì tác giả muốn chuyển tải
đến người đọc .
Cảm ơn cô .
Chúc cô và gia đình vui.
Đọc rất thú vị Hoàng ơi !
Hoàng cảm ơn Song Hương .
Chúc Song Hương vui khỏe
Tuyệt,kể chuyện thật tuyệt
Hoàng cảm ơn vinh .
Chúc vinh vui khỏe
Xaque mà càng đọc càng nhớ quê
Xaque ơi ,
Anh sắp xếp công việc về quê nhà ” ăn tết ” năm nay đi !
Cảm ơn anh .
Chúc người anh xa xứ vui.
Hay
Hoàng cảm ơn dong
Chúc dong vui khỏe
Một phong cách viết đơn giãn mà rất hiệu quả , viết như nói – có khi
như hài mà lại bi – tình người trong những trang viết của Hoàng dày đặc .
Chuyện như ” cà rỡn ” nhưng không phải đùa .
Kính chú ,
Cháu cảm ơn những nhận xét của chú sau khi đọc CHUYỆN NGƯỜI .
Chúc chú vui khỏe
Lúc “Giải phóng” Hoàng mới 5 tuổi mà em viết như một chứng nhân của khúc quanh lịch sử.Chỉ những người đương thời mới thấm thía bi kịch và tấm lòng yêu nước của giáo Huy.Và cũng không thiếu những cán bộ Năm,trưởng phòng Sáu{Tương Tác của TTT} duy ý chí một cách ngu xuẩn.Có lẽ chính vì thế mà TTT bỏ con đường quan trường phải không anh?Chúc H tiếp tục những trang viết đầy tính nhân văn.
Hương Thủy ơi ,
Hoàng viết câu chuyện nầy xuất phát từ cô giáo Tường Vy ( vợ thầy Huy )
kể . Sự kiện , địa danh , nhân vật là thật . Có lẽ thật , nên người đọc
động lòng chăng ?
Hoàng đọc thơ hay truyện của anh TTT rất thích , chắc là thích cá tính
của anh ấy ! ngang tàng nhưng tình nghĩa , bất cần nhưng rất cần ,
tài hoa nhưng tai họa , trăm tình chẳng có tình …
Khoa học tiến bộ nhanh , lạc hậu nhanh . Tâm tình con người vì thay
đổi có điều kiện và chậm , nên khi mình đọc tác phẩm cách mấy trăm năm
lòng thấy rung động như mới hôm qua !
Hương Thủy ơi ,
Chẳng những người ” đương thời ” mà kẻ ” hậu thời ” khi nghe kể
cũng thấm thía bi hài kịch .
Cảm ơn HT
Chúc HT vui.
Triệu Từ Truyền dự định sẽ im lặng luôn, vì không muốn phá vỡ sự tĩnh lặng chính đáng của mỗi tâm hồn; song trước nhiệt tình của cô giáo Hương Thủy và nhà văn Cao Thị Hoàng mình không đành phớt tỉnh. Xin có mấy suy nghĩ như sau:
1/ một nhà văn cò thể viết truyện với bối cảnh diễn ra trong dĩ vãng xa (nữ nhà văn Pháp viết về Nguyễn Trãi với tiểu thuyết Vạn Xuân), gần đây nhà văn trẻ Trung Quốc viết truyện cách 100 năm trước ( hình như là Thiếu Nữ Đánh Cờ Vây?); hoặc viết về tương lai gần hay xa; đều được cả miễn là có thẩm mỹ văn học;
2/ Truyện ngắn, tiểu thuyết có bối cảnh lịch sử, nhưng vì không phải là phóng sư, hoặc chép sử nên có quyền hư cấu tên nhân vật, địa danh, thậm chí không cần tình tiết chính xác, miễn là nó đẹp (thẩm mỹ);
3/Thưởng thức văn học không phải đánh giá đạo đức nhân vật , thái độ chính trị, càng không nên gán thêm ưu tư riêng để thổi phòng hay xóa mờ thực chất;
Nên tác giả không nên quá băn khoăn những chất vấn ngoài văn chương.Tác giả viết hay là mỹ mãn rồi,
Triệu Từ Truyền cám ơn Hương Thủy nhắc đến Tương Tác, mình biết cô giáo trí tuệ này, dù không khỏe lắm, vẫn muốn chia sẻ với nhà văn Cao Thị Hoàng, cả hai đều thiện chí và hiểu được vấn đề. Hoàng ơi, anh cũng rất cám ơn những thấu cảm của em về anh. Mong chúng ta đều vui cả! Em xin lỗi giúp anh tới quý đọc giả khác nếu có gì khó chịu vì những dòng sơ suất này của TTT.( chiều nay anh không khỏe lắm, có thể lỡ lời)
Anh Truyền ,
Vấn đề quan trọng lúc nầy là sức khỏe , thiếu sức khỏe sẽ gặp
biết bao điều bất trắc trong cuộc sống .
Đấy , người lữ hành rồi cũng có khi thấm mệt , không phải
đường xa , mà ….?
Em cảm ơn cô Hương Thủy đã đọc truyện của em .
Chúc anh Truyền khỏe
Xin lỗi Hoàng và Thủy, hôm qua anh nói chưa hết ý, chỉ nói về vế thẩm mỹ văn học. Thật sự tác phẩm văn học nào cũng mang thông điệp của tác giả và thời đại của nó, tư tưởng triết học, khát vọng xã hôi, đạo lý của con người (thường dùng thành sáo ngữ Chủ Nghĩa Nhân Văn), tuy nhiên thông điệp ấy là hiệu ứng đương nhiên của tác phẩm thẩm mỹ văn học,không cố tình nhồi nhét thái độ chính trị, hay nhân danh đạo đức, giáo lý nào cả, nếu không tác phẩm sẽ khô cứng, chỉ là một văn bản tuyên truyên hoặc diễn văn về đạo đức.(Có lẽ cô giáo H.Thủy giảng những điều này hàng ngày). Các bạn đọc n thơ, truyện của mình phải chăng đều cảm nhận TTT không chủ trương DUY MỸ? Sở dĩ mình viết những dòng này là cách phân tích ở đây về Chuyện Người của C.T.H.đang nghiêng về hướng không thuần túy văn học. Cám ơn các bạn đang đọc và mong hiểu đúng thực chất ý kiến của TTT. (Anh vẫn sốt nhưng có lẽ vài ngày là hết bệnh, đừng giận Anh nghe H.)
Anh đừng lo , ” ngu ” sao giận ?
Vả lại , được anh chị quan tâm góp ý , có ý kiến là em vui lắm .
Những góp ý , ý kiến ấy , giúp bước chân em ” tự tin ” hơn .
Anh đừng gọi em ” nhà văn ” , mấy con nhỏ bạn hồi đêm nó đọc ,
nó cười em đó .
Chúc anh hết sốt .
Thôi , em đi rẫy đây ( hôm qua , trời đổ mưa như trút nước , anh ạ ! )
Một “nữ sĩ” dạn dĩ mạnh mẽ và thông minh giàu nhân tính đầy nhân văn. RB xin chúc mừng!
Anh Rong Biển ơi ,
Đừng thấy em chất phác , quê mùa mà ” dụ khị nữ sĩ ” khiến em
thẹn cứng người . Rảnh rỗi em viết để anh , bạn bè đọc vui .
Khi nào lạnh , la lên , em vớt Rong rời khỏi Biển nha !
Cảm ơn anh .
Chúc Rong cùng Biển an vui.
Nhà có khách, bữa nay mới ghé qua thăm nhà caothihoang được. Hoàng viết như nói, như kể, hay ở chỗ đó, độc đáo cũng ở đó mà rồi… vụng cũng ở đó! Nó làm thành những hạt sạn không đáng có! Nhưng khốn nạn là tôi lại thích như vậy, vừa “nhặt sạn” vừa “thưởng thức”, nó cho tôi nếm đủ những “hương vị” nguyên sơ nhất! Tôi thích thú vì chỉ đọc mà như được nghe, được thấy những câu chuyện rất gần, rất thân thuộc với mình. Nghe mà cảm… Thấy mà thương với nhân vật của Hoàng. Và rồi tôi lại ước cứ thế, bởi “tròn trịa” quá, “chỉnh chu” và “trau chuốt” quá thì không còn là của caothihoang nữa…Cảm ơn người viết về một câu chuyện thú vị, cảm ơn luôn những “hạt sạn” mà lâu rồi tôi mới được…”nhai” trúng!…Những “hạt sạn” làm thành thứ của hiếm, không vay mượn, không vá víu và không rơi ra từ trong…tay người khác! Mong được đọc thêm. Thân ái.
Anh Ngô Đình Hải ,
Nếu vì đọc truyện của em mà cắn phải ” hạt sạn ” mẽ răng ,
thì em bán bông đưa tiền anh làm răng khác !
Nói thế , ” hạt sạn ” của em không cứng đến nỗi mẽ răng ?
Cảm ơn anh Hải đã dành cho em sự ưu ái .
Chúc anh vui khỏe
Caothihoang thân mến,
Anh đã theo dõi và đọc các bài viết của em . Nhiều người nhận xét
và khen rồi, anh không cần phải nói gì thêm. Có điều anh thắc mắc
và muốn hỏi em : Khi viết em hay hỏi ý kiến các bật cha chú , anh chị
lớn tuổi lắm phải không ? Vì em còn trẻ , dù có đọc sách nhiều ,
cũng không thể viết xác thực một số vấn đề thuộc về quá khứ ,
cũng như một số vấn đề cần sự hiểu biết chuyên môn ?
Anh Đồng Hoang ơi ,
Việc ruộng rẫy có lúc tất bật , có lúc rảnh rỗi . Em học đòi viết lách cho vui ,
nhờ tía và bạn của tía thường nói chuyện đời , chuyện người em nghe
lóm , chắt lọc . Những việc đã qua thường thí em hỏi tía má và chú chín Thôn ( trước tốt nghiệp Cử nhân Việt Hán – Văn Khoa Saigon ) .
Anh hỏi , thì em thật lòng thưa cùng anh như thế .
Cảm ơn anh quan tâm .
Chúc anh NĐH vui.
Út Hoàng ơi,
Cho chị địa chỉ e-mail của cưng để chị liên lạc khi cần. Nếu thấy không tiện đưa địa chỉ lên xứ nẩu thì chuyển cậu Sáu Nẩu đưa giùm cho chị, được không cưng? Chị có việc cần bàn với cưng, nhân mùa Tết sắp đến,,,hi hi,, cứ nghĩ là chắc không ngoài chuyện lái heo để khỏi thắc mắc nghen cưng..
Tôi cũng xin địa chỉ nữa.
Cảm ơn chị ba Huynh Phuong Linh quan tâm út Hoàng .
Em gửi lời thăm anh Trí và các cháu .
Chúc chị và cả nhà vui.
Chi Hai Nga ơi ,
Em cảm động và cảm ơn chị Hai .
Có gì , chị em mình tính sau .
Chúc chị và gia đình vui khỏe
Haymmmmmm viet that an tuong
Hoàng cảm ơn miki
Chúc miki vui .
Hay lam Cao Thi Hoang oi
Hoàng cảm ơn lời khen động viên của Dabac
Chúc Dabac vui
cảm ơn cái ý kiến ý cò của NB nghen. Rừng xanh rõ rồi.
Em cũng rõ chị Thủy ơi ,
Cảm ơn chị
Chúc vui.