Xứ Nẫu

Đinh Lê Vũ

Có cái gì đó, như một cơn rùng mình nhẹ lướt qua, làm tôi giật mình tỉnh giấc. Mắt tôi như được bao quanh bởi một màn sương sáng loáng, vừa mơ hồ vừa choáng ngợp. Thân thể tôi nhẹ tênh. Tôi từ từ ngồi dậy. Bên cạnh tôi, đứa con gái đang gục đầu vào chiếc giường chăn nệm trắng tinh, thở đều, khóe miệng chảy dòng nước bọt, đã khô. Nó có thói quen rỉ nước bọt khi ngủ say, từ hồi còn nhỏ.

Chung quanh tôi là một màu trắng toát.

Đêm qua, lúc 10 giờ, tôi nghe một cơn nhói đau trong ngực. Cơn đau kéo dai dẳng và bất an đến mức tôi phải kêu đứa con gái ở riêng gần đó qua nhà đưa tôi vào bệnh viện. Bác sĩ nói tôi bị hẹp động mạch gì đó, yêu cầu tôi nhập viện để phẫu thuật gấp. Ông cho đưa tôi vào phòng mổ, chích cho tôi mũi thuốc. Tôi mê đi…

Bất chợt, tôi thấy mẹ tôi. Bà qua đời cách đây hàng chục năm, tự nhiên tôi lại thấy bà ở đây. Bà tươi cười vẫy tay với tôi, âu yếm xoa đầu tôi. Tôi nhìn lại, thằng con trai vẫn ngủ say, bên cạnh một người dáng rất quen đang nằm yên, mắt nhắm nghiền. Tôi giật mình kinh hãi, sao người nằm đó lại là tôi.

Trong tâm trí tôi, như có luồng điện xẹt qua. Tôi bay lơ lửng trong lúc thân xác tôi vẫn nằm đó. Như có nỗi niềm u uẩn chất chứa hàng trăm năm trỗi dậy, nổ bùng. Không nén được, tôi bật khóc tức tưởi, nước mắt tràn ra như thác. Mẹ tôi ôm lấy tôi. Tôi vùng vẫy trong một cảm giác đau đớn, tuyệt vọng…

Tôi mới vừa bảy mươi tuổi, còn khỏe mạnh, sao tôi lại ra đi? Cuộc đời tôi còn dài, còn ngổn ngang, sao lại nỡ cắt đứt của tôi lúc này? Ý nghĩ đầu tiên lướt qua đầu tôi là lô hàng tôi mới nhập về hôm qua, chưa kịp bán, làm sao thu được vốn đây? Rồi trưa nay, chiều nay, ai sẽ là người nấu cho chồng tôi ăn?

Tôi phần nào hình dung được vẻ thất vọng của thằng cháu ngoại mỗi lúc về thăm, gọi bà ngoại ơi bà ngoại ơi mà không thấy ngoại, vẻ hụt hẫng của đứa con gái chút nữa tỉnh dậy thấy mẹ không còn nữa, nó sẽ ra sao.

Sao tôi lại ra đi đúng lúc này, khi tôi còn chưa chuẩn bị được gì, chưa kịp dặn dò gì với chồng tôi, với con gái tôi. Trước đây, thỉnh thoảng tôi vẫn đi xa vài ngày, mỗi lần đi là dặn dò chồng con đủ thứ, vẫn không thấy yên tâm. Lần này là lần đi xa vĩnh viễn của tôi rồi…

Tôi thấy con gái đang ngồi trên xe cứu thương đưa tôi về nhà, đầm đìa nước mắt. Tôi cũng thấy luôn khuôn mặt của chồng tôi, mặt ướt nhòe, đau đớn. Rồi cả thằng cháu ngoại đang níu áo ba nó, mếu máo, thấy thằng con rể, sao giờ này mà nó vẫn chưa đi làm. Có chuyện gì mà cả nhà tụ tập đông đủ thế này.

Thốt nhiên, tôi nhận ra căn nhà nhỏ bé của tôi đang nhuốm một màu tang tóc. Tôi vẫn còn đây mà. Giữa nhà là hình dáng một người đàn bà vừa được đưa về từ bệnh viện, mắt nhắm nghiền, khuôn mặt hằn sâu nét khắc khổ, ưu tư.

Là tôi đó sao? Tôi hoảng hốt chạy quanh nhà, tôi khóc, tôi hét, tôi lay mạnh chồng tôi, con gái tôi. Tôi còn đây mà, nhưng sao không có ai nhận ra tôi, không ai có biểu hiện gì là nhận ra sự hiện diện của tôi. Tôi đâu có vô hình, tôi đâu có biến mất, sao không ai thấy tôi?

Tôi đi quanh nhà, tôi lay từng người, rũ rượi cả người vì mệt mỏi, kiệt sức. Mấy ngày liền, tôi cứ vật vờ như thế, tôi như ở trong một thế giới khác, thấy chồng con, cháu ngoại mình đó mà không thể ôm, không thể chạm tới, không nói năng gì được.

Mẹ tôi, ba của tôi, ba tôi qua đời trước mẹ tôi mấy năm, vài người bà con, bạn bè quen biết, đã mất từ lâu, bây giờ lại quây quần chung quanh, vỗ về, an ủi tôi. Tôi không muốn chết, sao lại bắt tôi chết lúc này. Tôi khóc đến lịm người đi, kiệt sức, sao không một ai nghe thấy tôi?

Sau ba ngày thân xác tôi ở nhà, sau cái bàn thờ nghi ngút khói hương, chung quanh là cơ man vòng hoa lớn nhỏ, tôi nằm im đó chứng kiến họ hàng người quen bạn bè hàng xóm lần lượt ghé thăm, chia buồn, rồi cũng đến lúc cả nhà đưa thân xác tôi ra đi.

Lúc tiễn biệt, tôi nhận ra một vị sư quen, vị sư này trụ trì ngôi chùa gần nhà tôi, lúc này đang đứng tụng kinh cầu an bên chiếc bàn thờ có tấm ảnh tôi trên đó. Trước bàn thờ là chồng con tôi, cháu nội tôi đang quỳ rạp. Tôi có cần gì đâu, sao mọi người lại quỳ rạp thế kia. Vị sư nói đôi điều gì đó về buông bỏ, về cuộc chia ly không thể tránh được của một đời người, ông khuyên tôi hãy yên lòng mà ra đi.

Làm sao tôi có thể yên lòng mà đi được khi căn nhà này từ đây chỉ có một mình chồng tôi, lủi thủi, đơn độc, cơm nước không ai lo, đau ốm không ai chăm sóc. Ai sẽ nhắc ảnh uống thuốc huyết áp mỗi ngày? Rồi chẳng may có lúc ảnh phải nhập viện, ai sẽ ra vô kề cận?

Tôi biết, tai của chồng tôi bị ảnh hưởng di chứng hồi chiến tranh do sức ép của bom nổ, thỉnh thoảng ảnh phải nhập viện chữa tai, không có tôi rồi ảnh sẽ sống ra sao? Dẫu sao, cũng đã sống với nhau một đời, ra vào có nhau. Tim tôi thắt lại…

Con gái tôi nữa, rồi không còn tôi, nó sẽ ra sao? Nhìn bề ngoài, nó là đứa lạnh lùng, hay nhăn nhó, hay ca cẩm vô lối. Nó hiếm khi ngọt ngào với ai, ít khi biểu lộ hay bày tỏ, nên ít ai biết nó thương ai ghét ai.

Nhưng nó là đứa biết nghĩ, một mình nó xoay quần, việc cơ quan, việc gia đình, nó không để tôi thiếu thốn cái gì. Bận rộn như thế nhưng thi thoảng, nó vẫn thu xếp rủ tôi đi chơi chỗ này chỗ nọ. Thấy tôi lần khần, nó mắng tôi sa sả. Đi chơi thì cũng vui, nhưng tốn tiền của nó, tôi xót lắm. Nó có phải là đứa giàu có gì cho cam.

Nó hay nói với tôi: Mẹ hà tiện làm chi, chết đi, hột nút áo cũng bỏ lại, bỏ của cải lại không ai hưởng. Nghe nó nói, tôi chỉ cười nhạt: Tao còn khỏe mà, còn lâu mới chết. Có ngờ đâu, cái chết như một lưỡi dao lướt qua tôi, bất ngờ, tắt phụp.

Tôi nghĩ đến con gái và thấy xót xa. Con gái ơi, mẹ biết không còn mẹ, con sẽ khổ nhiều. Ba con, cả nhà mình, nhà chồng con nữa, gặp phải chuyện gì thì con cũng là đứa nhảy ra cáng đáng, gánh vác hết thôi. Con cứ lẳng lặng gánh vác một mình, im lặng chịu đựng, im lặng nén lại.

Mẹ biết, những lúc như thế, cả người con cứ như một khối lửa, chực chờ nổ bùng. Nhiều lúc con gái của mẹ khô khan, nóng nảy, làm chồng con buồn. Nó nhường nhịn con nhiều mà con không biết đó thôi. Mình là đàn bà, chuyện gì thì cũng phải nhún nhường, mềm mỏng mới được. Chồng con vốn là đứa tốt tính, dù cũng có lúc vô tâm. Suy cho cùng, đàn ông người nào mà chả vô tâm…

Tôi theo thân xác tôi ra nghĩa trang. Từ đây, ngôi mộ này sẽ là nhà của tôi, tôi chỉ được về nhà vào những ngày giỗ, tết. Thân xác tôi nằm yên ở đây, nhưng tôi biết linh hồn tôi sẽ lưu luyến quẩn quanh nơi căn nhà cũ, bên cạnh chồng con tôi, cháu ngoại của tôi.

Căn nhà là do một tay vợ chồng tôi dựng nên, là nơi tôi sinh con gái, nơi tôi gả con gái lấy chồng, nơi tôi đón đứa cháu đầu tiên… Lòng tôi vấn vương nhiều lắm, làm sao có thể buông bỏ hết mà ra đi được.

Bây giờ thì tôi hiểu, ngay cả khi chết đi, đời mình kết thúc rồi, mình thành vô tri vô giác rồi, thì lòng mình vẫn đau đáu. Bởi không thể nào hết yêu thương, nguôi đi nhung nhớ cuộc đời của mình, những máu thịt mình để lại…

*
*        *

Tôi trở về nhà trong ngày giỗ đầu, cảm giác hạnh ngộ không diễn tả được thành lời. Ngậm ngùi, nôn nao, hồi hộp, bồi hồi, luyến tiếc. Suốt năm qua, từ ngày tôi ra nghĩa trang, chiều nào con gái tôi cũng ra thăm mộ mẹ.

Nó chỉ ra đó, ngồi lặng bên tôi, nhìn buổi chiều tắt nắng cho đến khi tối mịt. Một năm trôi qua, nỗi buồn như vẫn còn nguyên đó, thương nhớ vẫn còn đó, nhưng ít ra, niềm u uẩn đã vơi đi. Nhìn vào mắt con gái, đã thoáng thấy sự an lành.

Cả nhà tề tựu đông đủ, chồng tôi, con gái tôi, cháu ngoại, con rể ngồi quây quần bên nhau chan hòa, trầm mặc nhưng ấm áp. Đứa con gái của tôi phụ trách việc nấu mâm cơm giỗ đầu của tôi, nó chủ tâm chọn những món mà sinh thời tôi thích. Chồng tôi, sau một năm, nhìn ảnh trầm lặng hơn, trong ánh mắt vẫn không giấu được nỗi niềm đau đáu lắng sâu…

Đêm qua, tôi bay về ghé thăm con gái, ghé qua ngôi nhà nhỏ của vợ chồng nó. Con gái tôi đang ngồi coi ti vi với chồng nó, nó đã hẹn với chồng từ mấy ngày trước là hai vợ chồng sẽ đưa nhau về nhà trong ngày giỗ đầu của mẹ.

Hai vợ chồng nó đang coi phim trên ti vi, ti vi đang chiếu cuốn phim tài liệu về một nhà ngoại cảm người Mỹ. Nhà ngoại cảm này có thể giúp người ta “thấu thị”, tức là gặp và nói chuyện với một người thân đã qua đời của họ.

Con gái tôi quay lại nói với chồng nó: Trên mạng có thông tin của nhà ngoại cảm này không, làm sao liên lạc với ổng được đây? Một lúc sau, lại nghe nó nói, giọng sũng nước: Em muốn gặp ổng quá!

Tôi lặng người, ngỡ ngàng nhìn đứa con gái. Nó vốn ít khi tâm sự bày tỏ điều gì. Hôm nay, nó đã nói ước muốn ra thành lời, lại nói không chỉ một lần. Nhìn sắc mặt con gái, tôi hiểu, trong lòng nó đang có điều nung nấu. Nó ước được gặp tôi, được nói chuyện với tôi. Trời ơi!

Tôi muốn ôm chặt con gái mình, nói với nó rằng: mẹ vẫn ở đây, mẹ đâu có đi xa. Mẹ vẫn bên cạnh con, từng giờ từng phút.

Mẹ vẫn bình yên bên con, linh hồn mẹ đã hóa thành mây trắng…

Read Full Post »

Đinh Lê Vũ

.

Một món ăn nào đó gắn với đoạn ký ức thường đọng lại dư vị khó phai, dẫu cố kiếm tìm cũng khó chuẩn vị như trải nghiệm ban đầu…

Cách đây chừng ba chục năm, tôi dạy ở Biên Hòa. Hồi đó tôi mới ra trường, chỉ ngoài hai mươi, tài sản chỉ là cái rương gỗ mang từ bốn năm đại học ở Huế vô. Tôi sống ngay trong khu tập thể sinh viên của Trường Cơ điện Đồng Nai, bên cạnh nhà máy giấy Tân Mai.

Trên đường chạy ra phố, gần ngã ba Máy Cưa, có một quán bún mọc. Quán bún nằm dưới một khoanh đất trũng sâu so với mặt đường, phải xuống mấy bậc thang cấp bằng xi măng, lại không có tên nên Nguyên gọi là bún Trũng, tôi thì gọi theo Nguyên nên mặc định nó là quán bún Trũng, Nguyên cũng là người chỉ tôi đến ăn bún chỗ này. Hồi đó, mỗi khi rủng rẻng tiền, tôi, Nguyên và Tiến, ba gã giáo viên trẻ ở chung phòng hay rủ nhau ra bún Trũng là có một bữa phong lưu.

Thật khó nói là tô bún Trũng có thật sự xuất sắc hay không nhưng đó là tô bún mọc đầu tiên tôi biết tới, Hội An của tôi và Huế, Đà Nẵng ngày đó không có bún mọc. Đối với mấy thằng trai trẻ đang tuổi ăn tuổi lớn, lại nghèo như chúng tôi hồi đó, tô bún mọc như một thứ cao lương mỹ vị thần tiên.

Nước dùng ngọt đậm đà, các loại mọc, chả cắn vô thấm thía đầu lưỡi, chả quế thơm mùi đặc biệt. Đó cũng là miếng chả quế đầu tiên tôi được biết trong đời. Vì có nhiều thứ đầu tiên trong tô bún mọc ngày đó nên tôi nhớ. Nhớ vị nước dùng, nhớ cảm giác khi ăn miếng chả quế, nhớ cả vị ớt xanh cay xé mà thơm, nhớ cả miếng hành phi rải trên tô bún, nhớ tô rau sống có tía tô, hoa chuối xắt sợi và rau muống bào ăn kèm…

Đầu năm 1993, tôi rời Biên Hòa, lang bạt nhiều nơi. Ăn nhiều tô bún mọc, từng vài lần ăn bún mọc ở Hà Nội, nơi được coi là xuất xứ của bún mọc, thậm chí vài năm sau khi rời Biên Hòa, tôi còn có đôi lần quay lại quán cũ, nhưng vẫn không tìm lại được cái hương vị và cảm giác ngày ấy. Gần nhất là năm ngoái, trong một dịp ghé lại Biên Hòa dự đám cưới con của bạn thân, tôi có tìm qua chốn cũ. Mọi thứ đã khác xa, không còn một chút dấu vết.

Trong đời người ta, thường lưu dấu những ký ức. Nó có thể vô nghĩa, nó không gắn liền với điều gì đặc biệt, nó lẩn khuất trong muôn ngàn thứ đã trải qua trong đời, ở một khoảnh khắc nào đó, thăm thẳm, hút sâu, nhưng không quên được. Nó không dưng trở thành nỗi nhớ thương, thoạt tiên là chỉ nhớ hương vị một món ăn, một góc quán, một con đường cũ.

Rồi lan man nhớ đến những người đã cùng mình trải qua những năm tháng đó, nhớ những ngọt bùi, vui buồn đã có với nhau. Nhớ người yêu cũ. Nhớ những người ơn. Rồi nhớ rộng hơn, nhớ cả một thành phố, một vùng đất.

Kỷ niệm không chỉ là một thứ cụ thể để mình có thể quay về tìm lại. Nó còn là cảm giác được sống với những thứ xưa cũ và niềm hạnh phúc bé mọn từng trải qua với những thứ ấy. Đôi khi, nó như những đợt sóng ùa về, nhắc mình nhớ ra, đời sống này ngắn lắm. Những tháng ngày hiện tại, có thể nhạt nhẽo, có thể vô nghĩa, nhưng sẽ là kỷ niệm của ngày sau.

Read Full Post »

Đinh Lê Vũ

Ngày ba mẹ chia tay nhau, mẹ dẫn em qua Anh quốc định cư, cũng tròn mười bảy năm rồi.

Em hồi đó ốm nhách, đen thui, tóc cột lại bằng sợi dây thun nhỏ xíu lúc lắc sau gáy. Buổi em theo mẹ ra sân bay, nước mắt nước mũi tèm nhem, anh dỗ miết em vẫn không chịu nín. Anh thì vùi mặt vào lưng áo của ba, không dám nhìn theo em và mẹ, cũng không dám cầm tay níu em ở lại. Anh đâu biết lần ra đi đó là cách biệt nghìn trùng.

Mẹ hận ba, nên rất hiếm khi về thăm, lần mô về cũng ghé chớp nhoáng ở nhà ngoại. Nhà ngoại thì xa, cách Hội An, chỗ ba với anh sống gần ba mươi cây số. Cách duy nhất để anh có thể dồn hết tình yêu dành cho em gái là bao nhiêu tiền mẹ gởi về cho anh tiêu vặt, anh mua hết truyện Nguyễn Nhật Ánh, báo Mực Tím, nhờ ba ra bưu điện đóng gói gởi cho em. Anh biết em mê đọc truyện, anh chỉ muốn làm em vui.

Năm mười bảy tuổi, em có về thăm nhà, lúc này em đã ra dáng thiếu nữ, hai anh em đã biết tự đưa nhau đi chơi, đường hoàng như hai người lớn.

Anh còn biết thêm ngoài sở thích đọc truyện, em còn mê mấy món ăn Hội An, nhất là cao lầu. Trong hành lý quay lại Anh quốc của em ngoài sách, báo, còn có cao lầu khô và mấy thứ gia vị Hội An.

Hai anh em bắt đầu liên lạc với nhau bằng e-mail, bằng Facebook, lâu lâu còn gọi video call để được nhìn thấy nhau. Em bận lắm, bận học, bận đi làm thêm, bận chăm sóc mẹ. Mẹ cũng hay đau yếu, nên em cứ phải quẩn quanh bên mẹ.

Thoáng chốc, mười năm nữa qua đi. Mẹ ngã bệnh, ra đi sau một cơn bão tuyết. Ba có gia đình mới. Anh cũng đã kịp có chị dâu. Chỉ có em, một mình côi cút nơi xa. Em sống một mình ở ngoại ô London. Em hay gọi về, rủ anh chị qua Anh quốc chơi với em, để biết mười mấy năm qua, em với mẹ sống ra răng. Em nói hồi xưa em nghèo, bây giờ em đi làm rồi, đủ sức lo cho anh chị thoải mái một chuyến.

Lần lữa, đắn đo mấy năm trời, rồi anh chị cũng thu xếp được. Trước khi đi, chị có hỏi em là em thích ăn món chi để anh chị mang qua đãi, em nói chỉ thèm cao lầu. Ừ thì cao lầu. Chị đóng gói cao lầu khô, rồi ngũ vị hương, rồi tiêu, rồi ớt xanh. Thịt heo thì qua bên đó mua cũng được, chị sẽ vô bếp xíu thịt heo theo kiểu Hội An cho em ăn. Dự là sẽ có một bữa cao lầu Hội An chính gốc giữa lòng London, trong bữa tiệc sum họp của mấy anh em.

Anh chị đáp xuống sân bay Heathrow lúc gần sáu giờ chiều, trời hãy còn nắng rực rỡ. Đầu tháng Tám, nắng chiều ở London tắt muộn, gần mười giờ đêm, bầu trời vẫn còn sáng rờ rỡ như giữa buổi chiều bên mình. Em ra sân bay đón anh chị, ôm nhau mừng mừng tủi tủi. Có trong mơ, em cũng không tưởng tượng được có ngày được đón anh chị ở London. Có trong mơ anh chị cũng chưa từng nghĩ mình có thể đi xa được như rứa. Liều một chuyến, rồi cũng đặt chân được đến London.

Thời gian anh chị ở London, trời nắng đẹp, trong vắt, chỉ hơi se lạnh vào buổi sáng sớm và lúc chiều tắt nắng. Em đưa anh chị đi khắp nơi, ghé điện Buckingham coi kỵ binh hoàng gia cỡi ngựa, chụp ảnh với London Tower, London Bridge, Big Ben, ghé cả quán rượu mang tên Sherlock Holmes huyền thoại…

Cái gì cũng lạ, cũng hay. Coi kỵ binh hoàng gia cỡi ngựa, chị cứ thắc mắc hoài răng con ngựa cao to như rứa mà cô kỵ binh xinh xắn kia leo lên ngồi trên lưng nó được. Anh thì mê mẩn với nhà cửa, các công trình kiến trúc đặc sắc của London, mà hồi nhỏ, anh chỉ được nhìn thấy trên mấy tấm ảnh trắng đen in lem nhem trong sách giáo khoa.

Em dẫn anh chị đi dạo quanh London, cho anh chị uống bia kiểu pub crawl, tức là lang thang, ghé nhiều quán, mỗi quán chỉ uống một ly bia rồi qua quán khác uống tiếp, đó cũng là cách giới trẻ London khám phá.

Nhưng anh chị đâu còn trẻ. Uống tới quán thứ ba là anh chị đã ngà ngà say, không đi nổi. Em còn đưa anh chị đi uống trà chiều kiểu Anh, lội chợ Borough coi người ta mua sắm… Chị há hốc miệng khi nghe một ly nước mía giá 9,5 bảng Anh, một bó rau muống nhỏ xíu giá 5 bảng, rồi càm ràm em xài sang quá, dẫn anh chị đi uống trà chiều một suất tới cả trăm bảng Anh. Em cười: Tại em muốn anh chị có những trải nghiệm mà em với mẹ từng có, bên ni em lãnh lương bằng bảng Anh, chớ không phải bằng tiền đồng, nên anh chị đừng có lo.

Mấy ngày khác, em dẫn anh chị đi loanh quanh khu Greenwich gần nhà em, chỉ chỗ này, chỗ nọ, chỉ quán phở Việt Nam em hay ghé ăn mỗi lúc nhớ quê nhà. Đi lang thang trong mấy công viên ở London, cây xanh mát rượi, thích nhất là có thể nhìn thấy thiên nga, vịt trời, sóc, thỏ, hải âu ở cự ly gần thiệt gần. Ở đây, chim muông không sợ người, sống chan hòa với người.

Mấy ngày còn lại, anh chị loanh quanh ở nhà, nấu cơm Việt Nam ăn với nhau. Món mô chị nấu em cũng khen ngon quá ngon quá, như thể lâu thiệt lâu em mới được ăn cơm nhà. Rảnh rỗi, anh lục lọi tủ sách của em kiếm sách đọc, mắt không dưng cay cay khi thấy em còn giữ cẩn thận mấy cuốn sách, báo anh gởi cho em đọc hồi nhỏ.

Trước ngày anh chị rời London, chị vô bếp làm cao lầu. Em đưa anh chị đến siêu thị Trung Hoa mua thịt ba chỉ, giá sống và mấy thứ gia vị Việt. Chị xíu thịt, hai chị em tíu tít làm với nhau, làm tới đâu chị chỉ em tới đó, để mai mốt anh chị về rồi thì em có thể tự xíu thịt. Sợi cao lầu khô chị mang qua để lại, em ăn cả năm sau có khi còn chưa hết.

Chị xíu thịt đơn giản hơn cách em thấy trên mạng, mà ngon y chan cái vị hồi nhỏ em hay ăn. Miếng thịt xíu xong để nguội, chị cắt thành từng lát mỏng có cả mỡ cả nạc, đặt lên tô cao lầu. Nước thịt xíu pha loãng chan vô thêm. Rau sống ăn kèm là giá sống mua ở siêu thị châu Á, xà lách và rau thơm em tự trồng trên ban công.

Em nói, ở đây rau sống đắt xắt ra miếng nên em tự trồng trớt cho khỏe. Cái ni mới đặc biệt nghe, chị mang qua cao lầu tươi cắt thành từng miếng nhỏ vuông vuông, chiên lên, rồi bỏ vô nồi chiên không dầu làm nóng một lượt, giòn rụm, thơm lừng, ăn kèm với tô cao lầu, nhai nghe rốp rốp.

Ba anh em ngồi ăn cao lầu với nhau, gọi video call về nói chuyện với ba. Lúc đó London mười hai giờ trưa, Việt Nam là sáu giờ chiều. Nhìn mấy anh em ngồi sum vầy bên nhau, ba vui lắm, mắt ba rưng rưng. Rồi tự nhiên ba nhắc tới mẹ, nhắc tới những bữa ăn gia đình đầm ấm ngày ba mẹ còn bên nhau.

Cuộc sống bây giờ đã khác lắm rồi, nhiều thứ thay đổi lắm rồi, nhưng kỷ niệm, ký ức thì vẫn còn nguyên ở đó.

Em ngồi lặng đi, không nói gì thêm. Anh nghe khóe mắt mình cay cay.

Anh em mình nhớ mẹ.

Read Full Post »

Đinh Lê Vũ

.

Văn phòng My làm việc có chín người. Anh Trân làm trưởng đại diện, quản lý tám nhân viên. Tổng công ty ngoài Hà Nội, năm thì mười họa mới thấy một lần. Chỉ có chín anh em, nên y như trong một gia đình. Anh Trân là ông bố, chị Chi là bà mẹ, đám lau chau còn lại là bầy con. Trong giờ làm cũng như ngoài giờ, đi đâu cũng có nhau.

Đùng một cái, ông bố về hưu. Không chỉ vậy, anh Trân còn dự định về hưu sẽ sang nước ngoài ở với con. Viễn cảnh xa xôi nghìn trùng hiển hiện trước mắt. Đứa nào cũng buồn, mà không nói ra.

Cả nhóm tính làm một sự kiện gì đó, thiệt long trọng, để chia tay anh Trân. Ban đầu, dự tính sẽ ăn tối với nhau ở một nơi thiệt xịn xò. Nhưng vẫn chưa đủ. Tình cảm dài, mười mấy năm chia ngọt sẻ bùi với nhau, một bữa tối sao đủ. Thêm chuyến đi chơi xa mới thỏa. Để sau này, có cái mà nhớ lại.

Anh Văn hăng hái với ý tưởng đi chơi nhất. Anh nói đi đâu để anh cầm tài tổ chức cho. Măng Đen là hợp lý nhất. Từ Tam Kỳ, chạy vô Quảng Ngãi, rồi rẽ lên Măng Đen. Chừng hai trăm cây số. Gói gọn trong hai ngày cuối tuần.

Sẽ đi ngang qua đèo Vilolak, cảnh tượng vô cùng kỳ vĩ. Nghe qua là thấy thích rồi. Anh Văn lo thuê xe, đặt phòng, lên lịch trình. Chuyến đi là để anh Trân có chút kỷ niệm đẹp với mọi người, trước khi về hưu.

Hào hứng vậy, nhưng gần tới ngày đi, có mấy người thoái thác. Ai cũng có lý do. Cuối cùng, còn lại anh Văn, người cầm tài tổ chức và Loan, Tiến, My là mấy đứa tre trẻ, ham vui. Anh Văn băn khoăn: Ít người quá, mình có đi không? My nói: Chuyến đi là cho anh Trân. Ảnh muốn đi, tụi mình sẽ đi.

Vậy là đi. Chốt lại, còn năm người, tính cả anh Trân, là ba nam hai nữ. Thuê chiếc xe bảy chỗ. Đặt cái phòng dorm ở một homestay trên Măng Đen, mấy anh em ở chung với nhau. Cái homestay là do anh Nam, bạn của anh Văn giới thiệu. Anh Nam là nhiếp ảnh gia tự do sống ở Quảng Ngãi, ảnh ngao du khắp nơi, chỗ nào cũng biết.

Mới đầu, chỉ là anh Văn hỏi anh Nam vài thông tin về Măng Đen, rốt cuộc, anh Nam là thành viên thứ sáu trong đoàn. Anh Văn nói, anh Nam nhiệt tình, lại rành Măng Đen, chắc chắn sẽ đưa mình đến vài chỗ thú vị. Chưa gặp anh Nam mà ai cũng hào hứng.

Anh Nam gợi ý khởi hành sớm, ba giờ sáng lên đường. Để kịp săn mây trên đèo Violak, mùa này mây phủ trên đỉnh đèo rất đẹp. Anh Trân lùng bùng: Đi chơi chi sớm quá, như đi ăn trộm. Nhưng thấy mấy đứa nhỏ háo hức, anh cũng miễn cưỡng xuôi theo. Anh cũng chỉ mới nghe nói, chưa săn mây bao giờ. Dễ chi được đi săn mây.

Xe đến đỉnh đèo Violak gần sáu giờ sáng. Trời chưa sáng hẳn, mây mù giăng kín đỉnh đèo. My tưởng chỉ có mình nhóm My săn mây, ai dè lên tới nơi, cũng thấy kha khá người và xe. Đứng nhẩn nha một lúc thì nắng lên. Lúc này, trời trong vắt, mây gom lại thành cụm lững lờ, hiền hòa. Cảnh tượng như cảnh tiên. Ai cũng tranh thủ tạo dáng chụp ảnh, để lưu lại chút gì đó thật đặc biệt với mây, để khoe lên Facebook.

Chỉ anh Trân là thờ ơ. Anh leo xuống xe, ngó qua, rồi leo lên xe lại, thiêm thiếp ngủ. Anh than: Tau đi xe nhiều không bao giờ say xe, răng đi cái đèo ni, mệt khiếp. Loan đang nghiêng đầu tạo dáng, nghe anh nói, quay lại, nhìn anh thông cảm: Anh chờ tụi em chút xíu, chụp xong tấm ảnh, tụi em lên liền.

Chút xíu của Loan là gần hai tiếng đồng hồ. Không riêng Loan, cả anh Văn, cả Tiến, cả My đều say sưa, tới lúc anh Văn kêu lên xe còn ráng bấm thêm chỗ này một kiểu, chỗ kia một kiểu.

Anh Nam trở thành nhân vật trung tâm, vì anh chụp ảnh đẹp, lại mang theo flycam. Anh chụp ảnh cho mấy đứa bằng flycam, còn tranh thủ quay mấy đoạn phim ngắn cho trang web du lịch anh cộng tác. Đứa nào cũng vui, cũng hí hửng, không đứa nào nhớ tới anh Trân đang chờ trên xe.

Lúc cả bọn quay lại, anh Trân không còn ngủ nữa. Anh ngồi sõng soài, dựa vào lưng ghế, nhìn xa xăm. Anh hỏi đúng một câu: Đi được chưa, mà đứa nào nghe cũng nem nép, không biết anh có chi không vui mà tự nhiên kiệm lời quá.

Cả nhóm rồi cũng tới được Măng Đen đúng ngọ, sau khi dừng lại ăn mì gói, uống cà phê quấy quá ở cái quán nhỏ trên đỉnh đèo. Anh Nam đưa cả nhóm đến ăn trưa ở quán lẩu, có nhiều món đặc sắc, đặc biệt là món lẩu xuyên tiêu, nước cay sè.

Cả bọn húp nước lẩu sì soạt, khen ngon tới tấp, anh Trân chỉ nhấm nháp chiếu lệ, anh không ăn cay được. Ở văn phòng, mỗi lần đi ăn ở đâu, chị Chi hay dặn chủ quán làm suất ăn không cay cho anh, lên Măng Đen thì không đứa nào nhớ chuyện đó.

Bước ra khỏi quán lẩu, đứa nào cũng hồ hởi: no quá, ngon quá, mà không nghe anh Trân nói gì. Anh Nam hỏi: Ăn ngon không anh, anh trả lời uể oải: Cũng tạm. Hỏi vặn thêm thì anh nói chả cá ngon, măng trộn thì hơi tệ. Anh không nói chi tới món lẩu.

Chỉ có My là thấy anh có vẻ trầm ngâm, nhưng ý nghĩ này cũng thoáng qua trong đầu My, rất nhanh. Còn cả một buổi chiều, rồi sáng mai với nhiều tiết mục hấp dẫn. My phải chợp mắt một chút để buổi chiều, mặt tươi tỉnh mà chụp hình.

Buổi chiều, cả nhóm đi tham quan khu nhà cây, lòng vòng ở dãy chợ phiên cuối tuần, đứa nào cũng vui một cách bận rộn, tận dụng từng khoảnh khắc. Bỏ lại không khí văn phòng sau lưng, không còn sếp, không còn nhân viên, chuyến đi này là để anh em vui với nhau, nên phải hết mình.

Nhảy sạp, kéo nhau ghé mấy quầy hàng trong khu chợ phiên thử hết các món đặc sản… tụi nhỏ làm anh Trân theo đuối đơ. Anh đã đến tuổi bắt đầu chậm chạp rồi. Thâm tâm, anh muốn chuyến đi này là dịp để anh em ngồi sum vầy, tâm sự. Để anh hiểu mấy đứa hơn, mấy đứa hiểu anh hơn. Làm việc chung với nhau, không phải lúc nào anh cũng thoải mái, mở lòng được.

Anh tưởng chuyến đi sẽ rất gắn kết, cởi mở, nhưng nó không được vậy. Có điều gì đó rất khác, trong cách mà mấy đứa nhỏ đối với anh. Tụi nó vẫn quý anh, nhưng không còn cái trang trọng, chừng mực như ở văn phòng, nơi mà nhất cử nhất động của anh đều được quan tâm, mọi ý kiến của anh đều được lắng nghe. Anh thấy ngậm ngùi, rõ ràng là không thể không thấy ngậm ngùi, hụt hẫng.

Đêm ở núi rất sâu. Càng về đêm trời càng lạnh. Ngồi uống rượu với cả nhóm trong căn nhà gỗ của homestay, có lúc, My còn nghe được tiếng lá rơi khẽ khàng, tiếng gió đuổi nhau ngoài kia xao xác.

Anh Nam mượn ở đâu cây guitar mang ra đàn hát tặng mọi người, giọng anh ngọt và ấm: Rồi mai đây, khi mình xa nhau, nhớ đến nhau hoài.. (*). My thấy mình như say chếnh choáng, không biết là say đêm, say rượu, hay say giọng hát.

Tàn cuộc rượu thì đã quá mười hai giờ đêm. Mọi người nhìn quanh, lúc này mới nhận ra anh Trân đã không còn ngồi ở đó nữa. Mấy đứa rón rén vô phòng, đi thật nhẹ, không ngờ cũng làm anh Trân thức giấc.

Anh hỏi: Giờ này mấy đứa mới đi ngủ à? Anh Nam, có lẽ thấy áy náy, buột miệng rủ: Sáng mai, em đi săn mây, cách homestay mình ở chưa tới ba cây số. Mọi người đi với em đi, không đi thì tiếc lắm.

Loan, là đứa cả ngày nay chụp ảnh nhiều nhất, chơi nhiệt tình nhất, lên tiếng hỏi: Mấy giờ mình đi, anh Nam? Nam cười: Sáu giờ sáng. Anh Văn với Tiến gật đầu: Tụi này ok. Anh Trân lừ khừ: Tính sau đi. My lắc đầu: Em không đi, mệt lắm, em ở nhà ngủ.

Buổi sáng, anh Trân là người dậy sớm nhất, chừng bốn giờ sáng đã dậy rồi. Lúc mọi người xôn xao gọi nhau, ảnh đã ngồi thiền xong. Nam hỏi: Đi không anh? Ảnh ngần ngừ nhìn quanh, thấy My vẫn đang ngủ, ảnh nói: Thôi, để anh ở nhà với My.

Mấy đứa rời homestay đi săn mây. Tưởng là chỉ đi chừng một tiếng đồng hồ thôi, ai dè cảnh đẹp quá, mây trắng quá nên mấy đứa quên cả giờ giấc, lúc về, Nam lại phát hiện bỏ quên đồ, phải quay lại tìm.

Mấy đứa đi với Nam quay lại tìm đồ, hứng lên đi ăn sáng luôn, mặc anh Trân với My ở nhà chóc ngóc chờ. Tề tựu tới homestay thì đã gần mười giờ sáng, thấy anh Trân với My đang ngồi thu lu, mỗi người mỗi góc, mấy đứa biết là có chuyện rồi. Nên líu ríu dọn đồ, líu ríu kéo ra xe.

Mọi thứ trôi qua có vẻ bình thường, lịch sự, nhưng vì lịch sự quá nên ai cũng cảm nhận rõ ràng là đã có chuyện. Mà chuyện gì ta? Lẽ ra, chương trình của ngày thứ hai sẽ đi cà phê ngắm hoa hồng, ghé chùa Khánh Lâm, rồi ăn trưa, ghé tắm suối trên đường về.

Nhưng lúc lên xe, nhìn vẻ nghiêm nghị khác thường của anh Trân, không ai dám nhắc tới cà phê, tắm suối. Tới khi đi dạo trong khuôn viên chùa Khánh Lâm, anh Nam mới rón rén hỏi anh Trân: Mình ghé tắm suối không anh? Anh Trân lắc đầu: Chạy về thẳng Tam Kỳ đi!

Suốt chặng đường về, không khí trên xe rón rén một cách lạ kỳ. Nam nói chuyện điện thoại liên tục như để khỏa lấp cái im ắng khó chịu. Văn, Tiến cắm cúi lướt Facebook. Loan giả bộ ngủ gà ngủ gật. Cả Văn, cả Tiến, cả Loan đều bồn chồn, mong xe nhanh về tới Tam Kỳ, để tách My ra hỏi: Có chuyện gì vậy?

Về tới nhà rồi My mới nói: Có chuyện gì đâu, anh Trân ảnh buồn. Nói là rủ ảnh đi chơi chia tay, mà tụi mình cứ đu theo ông Nam săn mây, mấy cũng anh Nam này, anh Nam nọ. Không phút giây mô tụi mình dành cho anh Trân, ngồi với ảnh, tâm sự với ảnh. Anh Nam đi chuyến này là kết hợp đi làm, chớ đâu phải dẫn mình đi chơi. Ảnh có quen biết chi với anh Trân đâu mà nhiệt tình dẫn đi, chia tay với tiễn biệt.

(*) Lời ca khúc “Rồi mai đây”, nhạc ngoại quốc, lời Việt của Trường Kỳ.

.

Read Full Post »

Đinh Lê Vũ

Những ngày Tết của tuổi thơ tôi, gian bếp nhà tôi như một phân xưởng nhỏ, rộn ràng. Hồi đó, gia đình tôi gồm ba mẹ và tôi sống chung với ông bà ngoại cùng với dì trong căn nhà cấp bốn lợp tôn, trần la-phông ván ép, chung quanh rợp bóng cây xanh. Gian bếp nhỏ ở tít phía sau của gian nhà bên cạnh phòng khách và khu sinh hoạt, phía trước là căn phòng rộng hơn để đặt bàn ăn và cái phản gỗ. Bình thường nó cũng chỉ là gian bếp nhỏ với hai cái lò đất nấu củi bám đầy tro, mấy ngày trước Tết thì nở ra thêm mấy cái bếp dầu, thau chậu, dao thớt và đủ thứ hầm bà lằng, giăng ra cả cái bàn ăn dài và cái phản gỗ đặt bên ngoài, ở đó, bà ngoại, mẹ tôi và dì cùng ngồi xúm xít. Thường thì khoảng hai tuần trước Tết, vào những chiều tan tầm hoặc thứ bảy, chủ nhật, khi mẹ không phải đi làm và dì không đi học là lúc gian bếp mới bắt đầu nhộn nhịp. Sự nhộn nhịp này thường kéo dài đến tận chín, mười giờ đêm, khi mọi người đã mệt lử. Những ngày đó, trời sập tối khá nhanh, chưa tới sáu giờ thì bên ngoài đã tối om nhưng trong gian bếp, ánh sáng vẫn tưng bừng bởi mấy ngọn đèn tube dài ba tôi cặm cụi bắt thêm những ngày trước đó. Mẹ tôi cùng bà ngoại và hai dì lúc thì gọt gừng, xắt dừa thành lát mỏng để làm mứt, lúc thì đánh trứng đổ bánh thuẫn, sấy bánh đậu xanh, bánh nếp vừa in xong trên cái lò than nóng rực, đỏ hồng, lúc thì quây quần lau lá, hong lá để gói bánh… Gian bếp lúc nào cũng sực nức mùi thơm, mùi đường, mùi va-ni ngọt lịm, mùa gia vị cay nồng, mùi đồ ăn chế biến thơm đến nước bọt cứ tự nhiên ứa ra, không nín được…

Món Tết của mẹ mà tôi nhớ nhất là các loại mứt và bánh ngọt. Hồi tôi còn nhỏ, những món đồ ngọt như là thiên đường, chỉ cần nghĩ tới thôi, hoặc tệ hơn, nghe mùi thơm thơm, ngọt ngọt tỏa ra từ gian bếp, là tôi đã đứng ngồi không yên. Những ngày đó, tôi không dám chạy ra ngoài lang thang, hoặc qua nhà hàng xóm chơi với mấy đứa nhỏ quanh xóm như thường lệ, chỉ lẩn quẩn quanh gian bếp, chỉ sợ bỏ lỡ mất một miếng mứt sên cháy hoặc mẩu bánh vụn sứt sỉa khi mẹ ngẩng lên cho thì tiếc không ngủ được. Mấy miếng mứt sem sém cháy đó, lớp đường bám dưới đáy nồi, hoặc mấy mẩu bánh bể, đối với tôi, ngon hơn mọi thứ trên đời. Thời khốn khó, những món ngon, đẹp, thường được để dành lại để đãi khách ngày Tết đến thăm nhà. Nhưng rồi, Tết đến, khách đến chơi dùng cũng không bao nhiêu, chỉ những đứa nhỏ như chúng tôi là hưởng trọn…

Thời gian sau này, ông bà ngoại già yếu, rồi qua đời, dì tôi cũng lấy chồng ra riêng, gian bếp nhỏ dần dần trở nên thưa thớt, đìu hiu. Mẹ tôi có lần tâm sự: món Tết của bà ngoại mà mẹ nhớ nhất không phải là các loại bánh, mứt, mà là trưỡi, món đồ nhấm chua của người Hội An, tương tự món tré của người Huế. Gia đình ông ngoại hồi xưa, trên mâm cúng Tất niên ngày ba mươi Tết, luôn luôn có cái đầu heo luộc. Cái đầu heo trong mâm cúng Tất niên là cách người xưa long trọng tạ ơn đất trời cho một năm đã qua xuôi chèo mát mái, mọi thứ hanh thông, thuận lợi, và để cầu mong năm mới mạnh khỏe, bình an. Nhà nào cũng vậy, bất luận giàu nghèo, trên mâm cúng tất niên cũng ráng có cái đầu heo lẫm liệt, uy nghi. Nhưng ba mươi Tết, nhà nào đồ ăn cũng ê hề, nên cái đầu heo luộc cúng xong, thường không có ai đủ sức động đến. Để giữ món thịt heo đầu lai lai suốt mấy ngày Tết, vào cái thời mà tủ lạnh đang còn hiếm hoi, xa xỉ, người miền Trung chế ra món trưởi, hoặc tré.

Món trưởi của ngoại tôi được làm như sau: Cái đầu heo, sau khi hạ mâm cúng xuống, bà ngoại, mẹ tôi, cùng dì cùng ngồi lại xả thịt, xắt thành những lát thật mỏng. (Không như món tré ở Huế, ngoại tôi xắt đầu heo thành sợi mảnh để gói trưởi, chứ không xắt lát.) Sau đó, ướp thịt heo đầu đã xắt mỏng với nước mắm nướng, với củ riềng, tỏi giã nát hoặc xắt sợi thật mảnh, thêm bột thính gạo vô trộn đều, rồi dùng lá gói chặt thành những gói nhỏ vừa ăn. Lớp lá gói có nhiều lớp, lớp trong cùng là lá vông, hoặc lá ổi già, lớp bên ngoài là lá chuối. Để trong tủ bếp, hoặc cột thành chùm treo lên trong bếp, chừng hai, ba ngày thì trưởi bắt đầu chua chua, ăn với cơm, hoặc trộn với củ kiệu ngâm giấm, rắc ít đậu phụng rang làm món nhấm uống rượu, hao mồi kinh khủng.

Món trưởi, đôi khi không cần chờ đến hai, ba ngày, gói xong ăn liền cũng thấy ngon.

Nước mắm nướng để gói trưởi là nước mắm nguyên chất rót ra cái dĩa nhỏ, cho vào ít tiêu giã hoặc tiêu hạt tươi, đặt trực tiếp lên bếp lửa, để lửa riu riu cho đến khi nào nước mắm sôi lên, keo đặc lại thì được. Nước mắm nướng sẽ làm cho món trưởi thơm hơn, lại không quá ướt, có thể giữ hàng tuần lễ hoặc mười ngày sau, mùi vị vẫn hấp dẫn.

Sau này, khi ngoại không còn, thỉnh thoảng nhớ ngoại, mẹ tôi thường mua thịt heo đầu về, làm trưởi cho cả nhà cùng ăn. Nhưng lần nào mẹ cũng rơm rớm than thở, rằng sao mẹ làm đúng y công thức của ngoại mà không bao giờ có được đúng vị ngon của món trưởi ngoại làm ngày xưa.

Cũng là cách để luôn có thịt heo luộc ngon ăn cơm hoặc cuốn với bánh tráng, rau sống trong những ngày Tểt, mẹ vợ tôi hay làm món thịt heo ngâm mắm để dành. Một tuần lễ trước Tết, bà đi chợ, lựa mấy miếng thịt mông thiệt ngon, phần nạc và mỡ đều nhau, về làm món thịt ngâm mắm. Thịt heo ngâm nước muối rửa sạch, cắt thành từng miếng, mỗi miếng chừng vài lạng, rồi luộc chin, để ráo. Nấu sôi nước mắm pha loãng, cho vô ít đường vừa ăn cho dịu bớt vị mặn, rồi để nguội. Khi nước mắm nguội, bà xếp thịt đã luộc, từng lớp vào trong một cái bình thủy tinh lớn, rồi dùng nan tre, lèn chặt cho miếng thịt nằm xuống dưới, sau đó, rót nước mắm đã đun sôi để nguội lên, sao cho miếng thịt ngập sâu trong nước mắm là được. Xong rồi đậy kín. Chỉ vậy thôi mà mấy ngày Tết, mỗi khi ra nhà ba mẹ vợ dùng bữa, lúc nào chúng tôi cũng thưởng thức được món thịt heo luộc ngon tuyệt cú mèo. Vị thịt heo ngâm mắm có hơi mặn hơn một tí, để lâu thì có vị lên men chua chua, vị chua làm miếng thịt thơm ngon một cách rất đặc biệt, mà những miếng thịt heo, khi được chế biến theo kiểu khác, không thể nào có được.

Rồi mẹ vợ tôi cũng qua đời, để lại một ký ức choáng ngợp và nỗi nhớ thương mênh mông, da diết về những bữa cơm ngày Tết sum vầy.

Từ khi mẹ vợ chẳng may qua đời do lâm trọng bệnh, Tết năm nào vợ tôi cũng làm món thịt ngâm mắm. Để đặt trên mâm cơm cúng mẹ, để nhớ hương vị Tết những ngày còn có mẹ.

Nhưng cũng như mẹ tôi, vợ tôi không làm lại được hương vị món thịt ngâm mắm của mẹ vợ ngày xưa…

Mới biết, một món ngon, không chỉ là nguyên liệu, và công thức pha chế. Nó còn là ký ức, là những phút giây hạnh phúc chúng ta từng có với người mình yêu thương, là kỷ niệm của mẹ tôi về những ngày còn có ông ngoại bà ngoại, còn có dì xúm xít dưới một mái nhà, là nụ cười hiền lành, vẻ tất bật đôn hậu của mẹ vợ bước ra từ gian bếp ám khói mỗi lần chúng tôi về thăm bà, là tiếng bà làu bàu trả lời khi vợ tôi gọi: mẹ ơi.

Tiếng gọi đó, bây giờ và mãi sau này, sẽ không còn được hồi đáp.

Thời gian cứ trôi đi.

Đời sống luôn đối xử tàn nhẫn, với mỗi chúng ta.

Cho nên, sau này, dù có muốn gom hết cả giang sơn, gom hết phồn hoa phú quý, đủ các món ngon vật lạ trên đời, chúng ta cũng không bao giờ đổi lại được, một ngày còn mẹ.

ĐINH LÊ VŨ

Read Full Post »