Nguyễn Thị Việt Hà
.

1. Kì trước Duyên về má thấy Duyên gầy lắm, sẹo ở đâu kéo đầy tay chân, má hỏi con sao vậy, Duyên cười cười nói ở “bển” con tách hào, mà má biết rồi vỏ hào bén dữ lắm, sớt qua là rách thịt. Má vuốt vuốt tóc Duyên, miệng cười héo hắt, nhưng sao nhìn bây già dữ vậy? Người ta qua “bển” trắng da dài tóc, môi đỏ chân son sao bây giống như trong hầm than leo lên. Giọng Duyên hờn tủi, con về thăm má mà má rên hoài vầy sao con dám về nữa. Tại má xót, má đâu có muốn gả con xa tới như vậy, muốn thăm cũng không thăm được, nước người ta đâu phải nước mình mà muốn sang là sang. Nếu bây mập mạp trắng trẻo má không nói, đằng này như bây mới đi đầy về. Thôi mà má, coi vậy chớ con sướng hơn mấy đứa trắng trẻo mà má thấy đó. Mình muốn có tiền phải cực má ơi, con cũng ráng làm đặng có món bộn bộn rồi về Cà Mau ở luôn với má.
Má lén quệt nước mắt ra sân chơi với đứa cháu chưa biết nói tiếng Việt đang xí xa xí xố, quơ chân quơ tay “nói chuyện” với bạn, mấy đứa nhỏ ngóc cổ nghe rồi cười toe. Đứa này hỏi đứa kia: Thằng đó nó nói gì? Đứa nọ làm như hiểu, lắng nghe thêm chập nữa rồi trả lời: Biết chết liền. Thằng nhỏ nói hoài không được, bật khóc. Má chạy ra nắm tay cháu ngoại dỗ dỗ: Ngoại thương, ngoại thương, thôi ra vườn ngoại bẻ trái lý cho ăn heng. Duyên bước ra nói một tràng tiếng Hàn thông dịch cho thằng nhỏ, nó nín, nhìn ngoại cười.
Má đưa trái lý cho thằng nhỏ, nó hỏi: “Y cớt sươi mu ớt im ni cá” (Đây là cái gì?). Má xoa đầu cháu: Con phải học tiếng Việt nghe chưa. “Trề ca mớt cô sếp phơ dô” (Con muốn ăn cơm), thằng nhỏ lay tay Duyên. Duyên nói với má, nó không muốn ăn lý, nó muốn ăn cơm. “Ma xít nưn sen sơn chô rim”, thằng nhỏ tiếp tục nói với ngoại. Nó khen má kho cá ngon, Duyên phiên dịch. Má gật gật, nhẫn nại níu kéo cháu phải biết trái lý trước đã.
Hồi đó mẹ bây thích nhứt là trái lý – má bắt đầu kể chuyện – Cây lý này trồng hồi ngoại sanh má bây. Nhà có hai đứa con, mẹ bây là gái đầu lòng, tút Thương là cậu bây. Ông ngoại bây hồi còn sống thương con gái hơn con trai. Mà mẹ bây coi vậy chớ cũng dạn chân dạn tay, Thì đó vết thẹo còn trên trán là do trèo bẻ lý rồi té xuống mương. Bây biết ăn hôn? Chèng, lý ngọt thơm vầy mà nhăn. Mẹ bây lén lấy chồng xa ngoại đâu có biết đâu. Cưới hồi nào, đi hồi nào không hay, hồi nó về lấy giấy tờ tưởng nó mần công nhân miệt Bình Dương chớ. Ngoại nghèo thiệt nhưng đâu có muốn bán con gái tới Đài Loan để nó sống cực sống khổ kiếm tiền cho mình xây nhà đâu. Ở cái nhà mà con mình sống tủi sống nhục mà có tiền gởi về nó lạnh lẽo thế nào.
Má, Duyên nhắc, thằng nhỏ có biết gì đâu má kể. Má giật mình như tỉnh mộng, má đâu có ý định kể lể gì đâu, sao tự dưng nói ra vậy, má đưa trái lý cho Duyên giọng bùi ngùi: Thì nó không biết mới kể cho nó nghe mà.
2. Nhưng chuyện Duyên về là chuyện của ba năm trước. Út Thương không cách nào bước chân vô ký ức của má để tìm cách che đậy nó lại, để nó ngủ thiếp đi trong chốc lát cho má khỏe. Má cứ vậy, kể chuyện Duyên cho ba nghe miết. Mà ba đâu còn nghe được khi chỉ còn là di ảnh trên bàn thờ.
Thì bây cứ kệ má đi, má nói. Út Thương giựt bắn người, má rọi thẳng vô suy nghĩ của anh. Anh đỡ rổ đậu xanh má mới hái ngoài rẫy vô. Có mấy vạt thôi mà bộn út he, tha hồ làm nhưn bánh. Tết này gói nhiều nhiều bánh tét cho con Duyên nó mang qua “bển”. Má nói rồi đi lấy cái bao đựng gạo đã hết xẻ ra làm hai biểu út Thương rãi đậu ra phơi. Út Thương ngó nhìn trời, còn nhiêu nắng đâu mà phơi, 4 giờ chiều rồi nhưng anh cũng không cãi lời má, anh đi phơi đậu.
Khuya, trời đổ mưa day dứt, chỉ còn bóng đèn trái ớt sáng lờ mờ. Má lò dò thắp nhang, chút ánh sáng yếu ớt không cho má nhìn rõ nhưng má quen rồi, có nhắm mắt lại má đi từ nhà dưới lên nhà trên, từ trong buồng ra tới phòng khách cũng không vấp té đâu hết nếu đồ đạc kê như cũ. Sao bà chưa ngủ? Má giựt mình ngoảnh lại thấy ba ngồi hút thuốc gò ở tràng kỉ. Thì đợi ông mà. Đợi mà bữa nay bà không châm trà cho tui, ba trách. Nhà hết trà chưa kịp dặn tụi nó mua. Mà sao ông hút thuốc hoài, không sợ bệnh sao? Tui đâu còn sợ bị gì nữa đâu bà. Ờ, tui quên… Mà ông, con Duyên còn sống hay chết? Má hỏi ba mà giọng ướt nhợt, má tiếp: Tui nghe mấy đứa lấy chồng ở “bển” nói chồng con Duyên nó không được bình thường, bữa qua đây là anh trai chồng nó, về tới “bển” mới biết. Nhà chồng nó nghèo, ở đâu miền núi gì đó, cực khổ trăm bề. Rồi nó sanh con, thằng con trai không biết là của thằng anh khôn hay của thằng em khờ. Bữa nó đi rồi người ta mới kể, nếu mà biết trước, bằng giá nào tui cũng giữ mẹ con nó ở lại. Giờ ở nhà cao cửa rộng mà như sống bằng xương máu con mình, mà nó làm gì ra tiền mà gởi về cho tui hở ông?. Má nén tiếng khóc, giọng má méo đi rồi nặng chịch, chìm nghỉm đâu đó trong bóng đêm. Ba bước qua bóp vai cho má. Ba năm rồi ông à, má tiếp, nó không có về, nghe nói nó đi rừng rồi chết ở trỏng. Mình ở đây, họ ở “bển”, hai bên không từng biết nhau sao báo tin. Mà chắc nó không chết đâu ông hả? Đâu có dễ dàng như vậy… Ba lần xuống tay má, bà ốm dữ rồi, con Duyên chết đâu mà chết, bà nghe mấy cái tin đó chi mà sanh nhọc nhằn. Tết này nó về… Thiệt hả ông? Ừa, nói với thằng Thương là mới có lỗ dột phía trong tấm ảnh tui ngheo, mưa, lạnh thấu xương. Ông có muốn thêm thứ gì hôn? Má hỏi một lúc lâu không nghe tiếng ba, má nhìn quanh, thấy cái vẫy tay ba chìm sau tấm ảnh.
Sớm má nói với Thương có lỗ mới phía sau ảnh ba coi đi rồi sửa chớ để ba lạnh. Sao có được ta, mới thay tol tháng trước đón mưa mà, thắc mắc vậy chớ Thương cũng trèo lên mái nhà coi. Chiếc đinh bật mũ, hở ra lỗ giọt ngay bàn thờ, một cơn lạnh chạy dọc sống lưng… Chắc là ba ưa về thăm má mà Thương hổng hay. Thương trét lỗ dột rồi leo xuống thấy má đang cột tóc cho đứa con gái lớn của Thương chuẩn bị đi học, tự dưng thấy má sao mà gầy, má như cái bóng mây đang tan dần. Thương tới ngồi kế má đột nhiên nói: Má phải mạnh nghe má. Còn chờ chế Duyên về nữa chớ. Má cười nhẹ hều: Bây nói y như má sắp đi theo ba bây rồi, má còn mạnh dữ lắm.
3. Đêm 30. Vậy là con Duyên không về thiệt rồi ông ơi… Má ứa mấy nước mắt khô thắp nhang cho ba. Thứ nước mắt chỉ đủ là ướt cái tuyến lệ mà không còn đủ để rớt ra ngoài. Thương xếp bánh tét ra cúng lòng cũng ngậm ngùi, năm nay Thương gói nhiều gấp hai năm trước. Mà năm nào cũng gấp hai như vậy. Nghĩa là tới năm thứ 4 thì nhiều gấp 8 năm lần thứ nhứt kể từ ngày Duyên không về. Ăn không hết thì biếu người này, cho người kia ăn lấy thảo. Bữa cơm tất niên lặng lẽ, tết nhứt mà không ai vui nổi, kể cả mấy đứa nhỏ cũng lặng thinh…
Mới tờ mờ sáng nghe tiếng chó sủa rộn, Thương mở cửa thì thấy Duyên ở đó. Thương lắp bắp: Má, má… Duyên về. Lúc đó, má nằm trong giường, người nhẹ bẫng, vùng ánh sáng lộng lậy đang gom lại ngay chỗ má, rồi tụ lại như một cái cột hút, hút má lên, má không còn muốn cưỡng nữa, má muốn bay lên… Không nghe má nói gì, chắc đêm qua gần sáng má mới ngủ nên ngủ mệt, Thương để kệ Duyên lui cui mang đồ vô nhà tới lay má dậy. Má đi một đoạn xa rồi ngó xuống thấy Duyên về, má ráng kéo mình khỏi cột sáng lật đật dậy hỏi:
– Duyên hả con? Má nói trong tiếng khóc, nước mắt như dồn cả trăm năm ùa về. Duyên quỳ xuống, ôm má, vùi đầu vô lòng má…
– Thằng nhỏ đâu con? Má nhìn đống valy ngổn ngang hỏi.
Duyên không nói gì, Duyên chỉ khóc. Vợ chồng con cái Thương lánh ra một góc ôm lấy nhau nhường cả không gian đó cho Duyên. Biết bao là nước mắt, lúc này Duyên chỉ cần có má thôi…
Sáng bắt đầu rạng, bao nhiêu cửa bung ra hết, nắng tràn lấp cả căn nhà. Ngoài hiên, mai chưa bao giờ rực rỡ hơn thế, cứ ý như cả mai cũng biết để dành sắc vàng chờ Duyên về.
Nguyễn Thị Việt Hà
Trả lời