Vũ Thế Thành
Lời mở đầu: Bài viết dưới đây khởi thủy là thư cảm tạ gửi cho thân hữu đã đến thăm hay gửi lời chia buồn khi mẹ tôi mất hồi cuối năm ngoái. Vài tháng sau, một người bạn gửi cho tôi file dạng .pps có tựa“ For sons and daughters”. Đó là lời tâm sự của cha mẹ già với con cái. Đã bước qua cầu, đọc file này thấy thấm thía, não lòng. Có những cảm nhận trùng hợp, nhưng muộn màng. Tôi lược bỏ những tình tiết riêng tư trong thư cảm tạ, và thêm vào chút cảm nhận khi đọc file .pps trên.
—————
Sáng nay, khi xuống lầu đi làm, tôi buột miệng “ Mẹ ở …” (… nhà, con đi làm đây!). Tôi khựng lại, chợt nhớ ra bà mất rồi. Tôi nhìn lên bàn thờ, thắp nén nhang, rồi đi…
Như vậy là tôi đã đứng về phía những người không còn mẹ…
Thằng con tôi, 16 tuổi, tối qua đi học về, lao cái xe đạp vào nhà, la to từ ngoài cổng: “ Chào bà….” (… nội, con học về). Thằng nhóc cũng khựng lại…, huống gì kẻ quá nửa thế kỷ sống với bà, đâu dễ gì điều chỉnh một thói quen đã trở thành mãn tính.
Vẫn biết tử sinh là lẽ thường… nhưng trước cái chết của người thân, chẳng có nỗi đau nào giống nỗi đau nào. Tôi không nói đến tình thương của con cái đối với cha mẹ, ai nhiều hơn ai, nhưng tôi biết một điều, những người con sống với mẹ chung một mái nhà, khi mẹ mất, sẽ có cảm giác mất mát lớn vô cùng. Thời gian chung sống càng dài, cảm giác đó càng lớn.
Cảm giác mất mát lớn là vì thế, hụt hẫng vì thói quen bỗng nhiên mất đi.
Mẹ tôi năm nay 93, thuộc hàng đại thọ rồi. Ai trong trong chúng ta dám nghĩ mình có thể bước đến mức đó?
Bà bị huyết áp cao, đôi khi viêm phổi, suy tim lai rai, nhưng bà mất không phải vì những bệnh đó mà vì …tuổi già. Cách đây 3 tháng, bà bỗng nhiên chán ăn, và rồi chán uống (nước). Cơ thể vẫn có nhu cầu nước, nhưng bà không thấy khát. Cơ thể vẫn có nhu cầu thực phẩm (đạm, lipid, glucid), nhưng bà không cảm giác đói… Bác sĩ nói, chắc chỉ còn vài tháng…
Một người có nghề khoa học thực phẩm như tôi đâu dễ gì bỏ cuộc. Tôi làm riêng thực đơn cho bà, sao cho uống ít nhất và dễ uống nhất, nhưng tạm đầy đủ chất bổ dưỡng cần thiết: sữa bắp, sữa đậu xanh, Milo, Ovaltin, nước ép trái cây,… Bà ngán sữa, thỉnh thoảng mới “độn” thêm một chút “Ensure”. Nhưng điều khó khăn nhất vẫn là, làm sao cho người già “ngán ăn sợ uống” chịu dùng số thực phẩm ít ỏi đó… Ép uổng có khi bà hất tay,giận dữ. Mỗi lần như thế, uống nhiều lắm chỉ được chừng 50 ml. Có lần bí quá, tôi phải xài tới… mật ong, nhưng bà cũng chỉ được nửa thìa.
Đôi lần tôi tự hỏi, có cần phải tạo thêm phiền muộn cho người già đang ở ngưỡng cửa về bên kia thế giới như vậy chăng? Nhưng liệu có thể đành lòng nhìn bà hao mòn dần như vậy không? Mọi người phải thay nhau giả vờ hỏi chuyện ngày xưa với bà, khi bà vui thì đưa ly ra… Dụ ngày không được, thì dụ đêm. Thức đêm tâm tình với bà, bà cũng chịu uống chút chút. Có khi cả ngày không uống hết nửa ly trái cây, tôi rớt nước mắt: “ Mẹ muốn bỏ con và các cháu đi sao?”. Bà cầm lấy tay tôi, ngước mắt nhìn như van xin: “ Mẹ sợ ăn …mẹ ói…”.
Người già “ngán ăn sợ uống” dường như sống trong thế giới khác, đâu phải là thế giới của logic y học với đầy đủ lý lẽ. Bà sống trong thế giới trầm lặng, bên ngưỡng cửa về với ông bà, về với cội nguồn… Còn gì để mất? Còn gì để sợ? Chỉ còn lòng thương yêu con cháu, và nếu sợ điều gì, đó là sợ bị… bỏ rơi. Có người bên cạnh, có người hỏi han là sức sống còn được níu kéo.
Nhưng trong sâu thẳm, tôi vẫn không sao chấp nhận mẹ tôi ra đi chỉ vì… không ăn uống. Rồi có lần tôi giả vờ giận bà bỏ đi. Ra ngoài đường, móc phone gọi thằng con dụ bà uống tiếp, thì bà uống. Chắc sợ thằng con bỏ đi thật. Mỗi lần dụ được bà uống, các con tôi đều phone cho tôi để… khoe thành tích. Có ngày bà uống đủ “tiêu chuẩn”, nhưng (rất) thường là không. Nhưng mấy cái “thủ đoạn” vặt này cũng chẳng xài được lâu.
Truyền dịch không phải là giải pháp tốt cho người già, dù là dung dịch muối đẳng trương, dịch glucose hay dịch đạm, vì dễ gây shock tim (sức tim bơm không nổi). Nhưng ông bạn bác sĩ nội khoa dường như cũng “máu” với tính lì lợm của tôi, cài máy đo huyết áp, vừa đo vừa truyền, truyền dịch khoảng 1/3 chai là ngưng, miễn sao có nước. Cách vài ngày lại truyền như thế, hôm đạm, hôm đường. Hai mươi chín Tết truyền, mồng một Tết cũng truyền, … Đánh “du kích” để dành giựt với tử thần là vậy.
Suốt mấy tháng trời, tôi sống với chút hy vọng mong manh đó, biết đâu bà sẽ biết đói và biết khát lại. Nhưng tuyệt vọng thì nhiều. Mỗi ngày tuyệt vọng chồng lên tuyệt vọng… Mỗi sáng thức dậy, thấy yên tĩnh, nghĩa là bà còn sống,…Tôi nhủ thầm, như vậy là mình còn cơ hội “chiến đấu” thêm 24 giờ nữa. Ngày qua ngày như thế…
Hai ngày cuối cùng, đôi mắt bà tinh sáng lạ thường, bà thường nắm chặt tay tôi, nắm chặt lắm, tay kia chỉ vào bụng bà ( hàm ý mẹ đẻ con ra), rồi chỉ vào ngực bà ( hàm ý thương lắm). Bà cũng làm như thế với các cháu. Bà ra đi nhẹ nhàng. Lúc đó cả nhà còn thức…
Dọn dẹp nhà và thay quần áo cho bà xong, tôi quỳ xuống, vái bà ba lạy, tạ ơn sinh thành dưỡng dục. Ngày mai tang lễ, tất cả với tôi chỉ còn là thủ tục…
.
Ba tôi mất sớm. Mẹ tôi là người đàn bà không biết chữ, bán xôi dạo, nuôi tôi ăn học. Nay kiến thức tôi đủ để đứng trên bục giảng đường đại học. Nhưng kiến thức dù to lớn đến đâu cũng chỉ là phương tiện, chỉ có tấm lòng đơn sơ mới tạo ra nhân cách. Tôi chợt thấy mình nhỏ bé, quá nhỏ bé so với bà.
Thư này tôi chỉ gửi đến các thân hữu còn mẹ, như một chút chia sẻ thay cho lời cảm tạ. Các bạn còn cơ hội, còn tôi thì không. Hết rồi ! Tôi không còn phải hãi sợ mỗi khi nghe tiếng chuông điện thoại, mà tôi nơm nớp lo rằng đó là cuộc gọi từ nhà tôi.
Có những đêm rủ rỉ nói chuyện với mẹ, tôi mới hiểu ra tâm tư của người già sắp sửa ra đi, khác xa với lý lẽ khôn ngoan của sự đời. Thuốc men hay thực phẩm là thứ yếu. Niềm vui quan trọng hơn nhiều, dù chỉ là nụ cười héo hắt trên môi họ. Một cái gật đầu của người già sắp về bên kia thế giới là dấu hiệu của sự thỏa mãn. Để làm cho họ gật đầu, thì tiền bạc, quyền lực hay lý luận khoa học trở thành vô nghĩa. Chỉ có tấm lòng, bạn ơi ! Chỉ có tấm lòng và sự kiên nhẫn của chính bạn thôi.
Tôi đã hiểu ra, nhưng lại mải mê vật lộn với thần chết, và chính cái “khôn ngoan” đã ngăn trở tôi tiếp cận trọn vẹn với niềm yêu thương của mẹ, với những điều đơn sơ mà mẹ tôi cần nhất. Xin các bạn đừng như tôi…
Lá thư cảm tạ có thể xem như kết thúc ở đây.
Trong file “ For sons and daughters” mà bạn tôi gửi, có những câu người cha/mẹ tâm sự với các con thế này (tạm dịch):
– “ Và ngày nào đó, mẹ sẽ nói với con rằng mẹ không muốn sống nữa, mẹ sẽ chết. Con đừng nổi cáu… Rồi có ngày con sẽ hiểu…”
– Con hãy hiểu, tuổi già của mẹ đâu nghĩa là được sống, mà chỉ là sống tạm.
– Rồi có ngày con sẽ hiểu, dù còn thiếu sót, nhưng lúc nào mẹ cũng muốn làm những điều tốt đẹp nhất cho con, lúc nào mẹ cũng cố hết sức để lo liệu cho con nên người.
– Đừng buồn con ạ! Đừng bức xúc hay tuyệt vọng khi nhìn thấy mẹ (suy kiệt). Chỉ cần con ngồi bên mẹ, ráng hiểu mẹ, và giúp mẹ như mẹ đã làm cho con từ thuở đầu đời
– Hãy dìu mẹ đi… hãy giúp mẹ đi trọn cõi trần với lòng yêu thương và kiên nhẫn. Mẹ sẽ dành cho con nụ cười và niềm thương yêu vô hạn như suốt đời mẹ đã làm như thế với con”.
Tôi lặng người khi đọc những dòng chữ đó, như có ai rọi thấu tâm tư, từ lâu rồi mơ hồ chẳng biết đúng hay sai. Mọi phân tích khoa học để đưa tới hành động tưởng chừng hợp lý và thực tế, nhưng có khi trở nên vô nghĩa với người già. Có những cảm nhận trùng hợp giữa lá thư cảm tạ và lời tâm sự của cha mẹ già, nhưng muộn rồi. Tôi đã từng hiểu ra nhưng chưa hiểu thấu. Tôi nhớ lại đôi mắt của mẹ nhìn tôi như van xin: “Mẹ sợ ăn …mẹ ói…”.
Tôi úp mặt vào đôi bàn tay. Tôi biết mình đang ray rứt và sẽ còn ray rứt…
Mùa Vu Lan 2012
Vũ Thế Thành
Xứ Nẫu 
Những ngày Vu Lan là những ngày tôi không bao giờ đi viếng chùa. Tôi sợ người ta cài cho tôi một bông hồng màu trắng dù rằng tôi biết mình đã mất Mẹ. Tôi cũng ray rứt với hai chữ “giá như…” dù tôi đã cố gắng làm tất cả… Tôi thèm một tiếng gọi “Má ơi”. Sao không ai cho tôi gọi một tiếng “Mẹ ơi” (mother in law)? Liệu đó sẽ là một sự ray rứt!
Kính gởi Anh Vũ Thế Thành
Đã lâu rồi tôi không ghé xunau, hôm nay trở lại , đọc bài của Anh thấy xúc động quá. Những ký ức ba năm về trước lại hiện về, làm cho lòng mình thấy thanh thản khi ngẫm lại đời mình , không sống gần Mẹ từ năm 19 tuổi lại được ở gần bên Mẹ gần 1 tháng cuối đời của Bà. Tự tay tôi, bản chất là 1 người sợ máu, đã lần đầu tiên trong đời chích thuốc giảm đau cho Mẹ tôi và may mắn kiếm được ba miếng dán morphin để sử dụng trong 3 ngày cuối đời ( bà bị ung thư phổi giai đoạn cuối ). Với tôi , điều an ủi nhất là Bà đã lẩm nhẩm tự mình cầu Phật theo lời của đứa con trai trước khi mất vài giờ.
Cảm ơn bài viết của Anh đã gợi nhớ cho tôi nhiều, thật nhiều về Mẹ của mình trong mùa báo hiếu Vu Lan này. Cảm ơn Anh.
Xin cám ơn mọi phản hồi, chia sẻ.
Có một câu trong file “For sons and daughters” làm tôi bàng hoàng : “Try to understand that my age is not lived but survived”. Survive nghĩa là sống sót hay còn tồn tại. Tôi hiểu đó là “sống tạm”. Tuổi già sống không phải để hưởng thụ (vật chất). Tôi đã lúng túng bấu víu lấy “hình tướng”, mà lơ là “vô tướng”.
Hôm nay là ngày Vu Lan, chúc các bạn còn mẹ biết…tận hưởng.
.
Bài viết hay , thấm thía và cảm động quá, anh Vũ Thế Thành ơi! Chợt nghĩ, chữ nghĩa chỉ giúp làm nên bài văn, nhưng … hồn vía mới làm nên… văn sĩ. Chợt nghĩ tới, sự khác nhau dù tinh tế vô cùng : giữa một ECRIVANT với một ECRIVAIN – như trong ý niệm của nhà văn- triết Jean-Paul Sartre của Pháp! ( Dù anh khiêm tốn chỉ tự nhận là người dùng văn nhưng thực chất còn cao tay hơn nhiều, rất nhiều các văn sĩ… ).
Posted by 222.254.186.162 via http://webwarper.net, created by AlgART: http://algart.net/
This is added while posting a message to avoid misusing the service
Bài viết hay quá bạn ơi! đọc rồi chẳng biết mình rơi nước mắt từ hồi nào, dẫu sao bạn còn hạnh phúc hơn nhiều người, còn được tận tay chăm sóc mẹ trong những ngày cuối cùng, còn được lạy chào vĩnh biệt mẹ khi mẹ trút hơi thở cuối cùng, còn được nắm bàn tay ấm áp của mẹ lúc sắp sửa rời xa…còn tôi..và có lẽ rất nhiều đứa con khác cũng như thế, khi chạy về được bên mẹ thì mọi việc đã xong rồi, nhìn mặt mẹ lần cuối cũng không còn kịp…bạn ray rứt ư? Tôi và nhiều người khác nữa sẽ còn ray rứt nhiều hơn bạn.
Sáng ra đọc bài VTT, rồi nghe bản nhạc Vu lan của Vinhk8 làm thằng tui sụt sịt rồi đây..nhớ mẹ quá..!
Anh NO khóc mà hổng kiu Xuxu khóc chung nha ! Anh em kiểu gì dzậy ?!
Cảm ơn Anh VTT! Tôi còn mẹ, mẹ tôi cũng già lắm rồi !
Đọc bài viết của Anh tôi thấy mình như trẻ thơ, còn nhiều
sơ sót với mẹ quá.
Tôi xa mẹ quá xa , hơn nữa vòng trái đất…rồi đây tôi sẽ còn
nhiều sơ sót hơn…
Cầu mong Linh hồn mẹ Anh được siêu thoát!
Vọng Vu lan
Đọc bài viết của VTT, tôi nhớ má tôi vô cùng. Bà cũng nằm không ăn, không uống. Con cháu dỗ dành, bác sĩ, y tá thuyết phục cách mấy cũng không chịu. Cuối cùng, chúng tôi đưa má về nhà không bao lâu thì mất. Nhớ những ngày cuối nghe kinh, mắt nhắm nghiền, 2 tay muốn chắp lại mà không được … hình ảnh đó cứ lặp đi lặp lại trong trí tôi. Và giờ, tôi đang khóc vì những ray rứt như VTT.
Tôi đến chơi nhà VTT ở Đà Lạt. Chiếc bàn thờ ông bà cụ thân sinh anh do chính tay anh thiết kế. Phía trên để thờ, bên dưới gần như một kệ sách, đơn giản nhưng trang trọng. Đặt trong “giang sơn” của riêng anh, sát bên bàn làm việc và những đồ vật khác, cách phòng ngủ chỉ mấy bước chân. Anh nói: “ đi ra đi vào, đêm hôm thắp nén nhang cho tiện”. Tôi biết anh muốn duy trì sự gần gủi và ấm cúng với người đã khuất. Có buổi chiều chúng tôi ngồi nhậu ngay dưới bàn thờ, anh kể cho tôi nghe về những ngày cuối đời của mẹ mình, cảm giác ray rứt vẫn còn trong từng câu nói. Tôi thì khác, tôi mất mẹ sớm, ngày bà mất tôi còn quá trẻ và quá khổ, không có cơ hội để làm bất cứ điều gì cho bà như anh, kể cả miếng ăn, bây giờ thì không chỉ có ray rứt như VTT mà đôi khi tôi còn tự hối nhục với chính mình! Biết làm sao hơn được! Thôi thì xin tặng một bông hồng trắng cho VTT, cho tất cả những ai không còn mẹ và cho…chính mình để tự an ủi và vui tạm, khi hồi tưởng những năm tháng còn mẹ bên cạnh…..
Phải chi PLH được đọc bài này trước đây hai mươi tám năm! ” Tôi biết mình đang ray rức và sẽ còn ray rức”…Một nén hương kính MẸ trong mùa VU LAN!!Cám ơn anh VTT bài viết thật hay và xúc động!
Tôi làm riêng thực đơn cho bà, sao cho uống ít nhất và dễ uống nhất, nhưng tạm đầy đủ chất bổ dưỡng cần thiết: sữa bắp, sữa đậu xanh, Milo, Ovaltin, nước ép trái cây,
_______
Thực đơn như vậy làm sao đủ chất cho một người già suy kiệt vậy bạn ? Đáng lí ra bạn phải tìm bác sĩ dinh dưỡng để tư vấn thì mới phải !
Nguyentiet cám ơn anh VTT một bài viết về mẹ rất có ý nghĩa và thật cảm động.
Vậy đó ! Khi Mẹ mất rồi thì mình lại : Ứơc gì Mẹ còn sống mình sẽ thế này thế nọ với Mẹ để làm vui lòng Mẹ…..Vì thế mà sự ray rức đeo bám mãi trong lòng ta.
Những ai còn Mẹ xin đừng để lòng mình phải chịu cảm giác này nhé .
Chúc Mẹ và các ACE Xứ Nẫu .org một mùa Vu Lan hạnh phúc .
Nay, đang là 13/7(Âl)_sắp đến Lễ Vu-Lan[chính lễ_15/7_Lễ Báo Hiếu(chủ yếu : tôn vinh “Mẹ”)]của những người “theo” Phật giáo.Vinh Rùa tui đọc thấy “đoản văn tự sự” của anh Vũ Thế Thành :
“Đừng như tôi, còn ray rứt với những gì thiếu sót.”
(nghĩa là_anh VTT còn “ray rức với những gì thiếu sót”? đến… “mức” nào mới_tạm gọi_là “đủ” hở anh? chắc là… “vô hạn” rồi?)
@ VR tui không có ý định… “so sánh”_nhưng, “Bà”(của nhà anh)được sống trong những ngày cuối đời trong sự chăm sóc, yêu thương, lo lắng..v/v…rồi ra đi trong vòng tay của con, cháu…đã không là “đủ” rồi sao?
Trong phạm vi “phản hồi”, VR tui xin chia sẻ với anh về nỗi đau mất Mẹ cùng những “ray rức với những thiếu sót” sau khi Mẹ đã qua đời(mẹ tôi_cũng đã mất hơn 20 năm khi “Bà” đang còn trẻ_mà khi mất, không có đứa con(5)nào bên mình, xa nhà…._thì. “nỗi đau” đó sẽ “ray rức” đến đâu?).
Mọi người..(bất kể tôn giáo nào), xin hãy “nghĩ” về Mẹ trong mùa Vu Lan vì : “………..và, mẹ em_chỉ có một trên đời!”
( để “đổi món”, VR tui sẽ tặng một lúc 03 ca khúc_mọi người xin đừng “giận”)
+/ Thiếu nhi : “….và_mẹ em_chỉ có một trên đời!”
+/ Cho những ai đang còn mẹ :
+/ Cho tôi, cho những ai…không còn mẹ ”
Tôi không có kinh nghiệm chăm sóc cha mẹ già bởi cha mẹ tôi qua đời lúc ngoài 40 và tôi còn bé xíu. Chỉ khi đã làm cha và khi đã khá già, có thể xem là gần đất xa trời hơn, đối diện với cái chết đang đến gần, vừa sợ – mà ai chẳng sợ – vừa chờ đợi…Thật lòng, tôi sợ sống lâu, đau yếu: khổ mình, khổ con cái…Nhưng sống chết do Trời, biết làm sao được.
Cảm ơn VTT, bài viết của bạn về người mẹ quá cố nhưng lại có ích cho người đang sống như tôi.
chào bạn VTT,
Bài này tôi đã đọc lần đầu trên tlsg, copy để đọc lại… và bây giờ đọc lại ở đây… ý tưởng nhiều, cảm xúc cũng dữ dội…nhưng lần nàu khi đọc đoạn mở đầu:
“Sáng nay, khi xuống lầu đi làm, tôi buột miệng “ Mẹ ở …” (… nhà, con đi làm đây!). Tôi khựng lại, chợt nhớ ra bà mất rồi. Tôi nhìn lên bàn thờ, thắp nén nhang, rồi đi…
Như vậy là tôi đã đứng về phía những người không còn mẹ…”
Trên màn hình… tôi cũng “Khựng” lại. Như bạn. Tôi hình dung đến dáng đi của người vừa mất mẹ. Chợt biết bà đã mất. Rồi đi…
hình ảnh bạn hiện ra trước mắt tôi như một thước phim quay chậm. Chưa đi xuống những hàng dưới tôi đã thấy tâm trạng và cảm giác hụt hẫng. Cô đơn.
Một đoạn văn ngắn mà rất “lạnh”. Nó cho người đọc thấy được nỗi đau khô khốc. và mãnh liệt, với những cơn địa chấn trong lòng.
Xin cảm ơn bạn về bài viết đậm tính nhân văn. Bằng một tình cảm thực, viết lên từ đáy lòng mình.
Xin cầu nguyện cho linh hồn bác được bình yên trong vòng tay của Chúa
Dân/Elena
Posted by 222.254.192.167 via http://webwarper.net, created by AlgART: http://algart.net/
This is added while posting a message to avoid misusing the service
Tôi còn mẹ (90 tuổi) và…cám ơn huynh VTT !
Có những đêm rủ rỉ nói chuyện với mẹ, tôi mới hiểu ra tâm tư của người già sắp sửa ra đi, khác xa với lý lẽ khôn ngoan của sự đời. Thuốc men hay thực phẩm là thứ yếu. Niềm vui quan trọng hơn nhiều, dù chỉ là nụ cười héo hắt trên môi họ. Một cái gật đầu của người già sắp về bên kia thế giới là dấu hiệu của sự thỏa mãn. Để làm cho họ gật đầu, thì tiền bạc, quyền lực hay lý luận khoa học trở thành vô nghĩa. Chỉ có tấm lòng, bạn ơi ! Chỉ có tấm lòng và sự kiên nhẫn của chính bạn thôi.
Cám ơn Vũ Thế Thành, bạn đã chia sẻ những trải nghiệm rất riêng , rất tự thân ,vượt ra ngoài kiến thức của sách vở, rất đáng trân trọng, cho những ai đang còn cha mẹ, và nhất là cha mẹ vào hàng đại thọ…
Tôi úp mặt vào đôi bàn tay. Tôi biết mình đang ray rứt và sẽ còn ray rứt…Tôi cung vay ban oi !
Với mẹ , ta luôn là đứa con ” bé bỏng ” trọn vẹn với niềm yêu thương của mẹ
Rồi có ngày con sẽ hiểu, dù còn thiếu sót, nhưng lúc nào mẹ cũng muốn làm những điều tốt đẹp nhất cho con, lúc nào mẹ cũng cố hết sức để lo liệu cho con nên người…….Tôi biết mình đang ray rứt và sẽ còn ray rứt