Bút ký của Huỳnh Kim Bửu
Ở vùng quê tôi có nhiều đầm sen. Người quê tôi lời ăn tiếng nói khá phong phú. Cũng cái vũng trồng sen thôi, nhưng vũng trồng sen mênh mông ở giữa đồng thì gọi là đầm sen hay bàu sen, vũng trồng sen ở trước đình chùa thì gọi là hồ sen, còn cái vũng trồng sen nho nhỏ ở bên nhà, bên đường cái quan gọi là ao sen. Hoa sen có sen hồng, sen trắng, sen vàng và sen nào cũng ngát hương. Trong đầm sen thường mọc lẫn hoa súng, cùng họ hàng với hoa sen. Có người vì yêu quá đã gọi hoa sen là hoa ”quân tử”, hoa súng là hoa ”tiên tử”.
Tôi có nhiều kỷ niệm thời thơ ấu với cái bàu sen làng quê mình. Cái bàu sen ấy rộng tới mấy mẫu đất, thông với một nhánh của con Sông Côn chảy qua làng bằng một khúc mương nhỏ đầy bèo lục bình và lúc nào cũng nghe tiếng cá đớp lách tách dưới chân bèo. Mẹ tôi nghèo, quanh năm làm lụng trên cánh đồng làng. Buổi sáng, mẹ ra đồng, tôi và thằng Út lên năm ra ngõ nhìn theo bóng mẹ ”chân nam đá chân chiêu” đi về phía bàu sen ở cuối đồng; buổi chiều thằng Út và tôi ra ngõ trông mẹ về, nhìn bóng mẹ từ phía bàu sen liêu xiêu trở về mà thương nỗi nhọc nhằn của mẹ. Mùa Hè, có hôm tôi xin theo mẹ ra đồng để được nhìn ngắm bàu sen đang nở rộ hoa. Tôi còn nhớ ngày thơ, ngày hai buổi cắp sách đến trường. Lũ học trò trường làng chúng tôi đi trên đường cái quan, mắt nhìn những ao sen nở hoa ở hai bên đường và bảo nhau rằng hoa sen đang chào đón “những bước chân non chúng mình đi học”. Rồi mùa hè qua đi, sen tàn, ao sen trống trơn, lòng chúng tôi man mác buồn, chỉ còn biết chờ đợi mùa sen năm sau. Lớn lên một chút, tôi ra khỏi làng, đi học trường huyện, đi theo mẹ về ngoại, về chùa trong những ngày chùa có lễ Phật… Tôi gặp rất nhiều bàu sen và không còn chỉ yêu cái bàu sen ở làng mình mà còn yêu những bàu sen ở các làng khác. Tôi yêu cái hồ sen ở trước nhà Cụ Biểu Xuyên (thôn Biểu Chánh – Phước Hưng) một nhân sĩ ưu thời mẫn thế, một hưu quan trí sĩ nổi tiếng trong vùng Tuy Phước, An Nhơn. Cái hồ sen nở một màu trắng bát ngát và điểm xuyết những bông hoa súng đỏ, nối tiếp là cánh đồng làng thường chấp chới cánh cò bay và lững thững những bóng nông phu đi về. Tôi yêu cái hồ sen trước cổng tam quan chùa Viên Giác, ngoại vi ngôi thành Bình Định cũ hoang phế. Cái hồ sen hình vuông, rộng đến mười ngàn mét vuông, được bao quanh bởi một bờ hồ xây bằng vôi vữa và đá ong đã lắm rêu phong. Mùa sen nở, hoa sen sáng rực mặt hồ và hương sen thơm ngát một vùng. Mùa sen tàn, mặt hồ như tấm gương soi và đợi đến đêm Rằm Vu lan tháng bảy làm nơi cho nhà chùa tổ chức hội phóng đăng, cầu siêu và hóa độ thập loại cô hồn.
Xưa nay văn chương viết về hoa cúc, hoa đào, hoa mai… thường là văn chương bác học, văn chương của người học thức; còn văn chương viết về hoa sen là văn chương của mọi giới, bác học có mà bình dân cũng có.
Người nông dân làm đồng, có giây phút nghỉ ngơi, thả hồn theo mây theo gió, hứng lòng cất lên tiếng hát trước một vẻ đẹp của đồng quê:
”Trong đầm gì đẹp bằng sen
Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng” …(Ca dao).
Xa quê lâu, người ta nhớ quê, nhớ cái đầm sen giếng nước của làng quê mình:
”Đầm Đại Từ hoa sen thơm ngát
Giếng Đại Từ nước mát trong xanh” (Ca dao).
Con trai con gái làng tỏ bày tình yêu không thể thiếu hình ảnh hoa sen:
”Hôm qua tát nước đầu đình
Bỏ quên chiếc áo trên cành hoa sen…” (Ca dao).
Các nhà thơ, nhà văn xưa nay đã sáng tác nên biết bao nhiêu là thơ văn có liên quan đến đề tài hoa sen. Nhà thơ Trung Quốc – đời Đường khắc họa hình ảnh một thiếu nữ hái sen, cảnh xinh mà người xinh đến ”vô tư”:
”Tiểu oa sanh tiểu đỉnh
Thâu thái bạch liên hồi
Bất giải tàng tung tích
Phù bình nhất đạo khai” ( Trì thượng – Bạch Cư Dị).
Dịch thơ: ”Người xinh bơi chiếc thúng xinh
Bông sen trắng nõn trắng tinh thó về
Hớ hênh dấu vết không che
Trên ao để một luồng chia mặt bèo” (Trên ao – Tản Đà). Ai chẳng tình cờ nghe thấy một hương sen đâu đó quanh mình để mãi thương nhớ:
”Hà hoa suy khởi bắc song hương” (Hạ cảnh – Trần Thánh Tông).
”Mát dịu mùi sen thổi trước nhà” (Ngô Tất Tố dịch).
Ai chẳng gặp một hồ sen tàn, một cánh sen cô độc, lẻ loi còn sót lại để cho lòng mãi ngùi thương:
”Cánh sen chiều
Nở bên ga xép
Một niềm quạnh hiu” (Shiki – thiền sư Nhật Bản).
Tác giả danh tác Truyện Kiều – Nguyễn Du đã “thiên biến vạn hóa” hình tượng hoa sen trong thơ của mình. Tả hồn ma Đạm Tiên:
”Sương in mặt tuyết pha thân
Sen vàng lãng đãng như gần như xa”.
Tả bước chân Thúy Kiều sang nhà Kim Trọng:
”Gót sen thoăn thoắt dạo ngay mé tường”.
Kim Trọng – Thúy Kiều gặp gỡ, tâm tình sau 15 năm lưu lạc:
“Những từ sen ngó đào tơ
Mười lăm năm mới bây giờ là đây”.
Và còn nhiều nữa hình tượng hoa sen ở trong Truyện Kiều. Hạt sen lấy từ trong gương sen ra, bóc vỏ, ”nấu ăn như cơm cũng ngon lắm” (Nguyễn Khải – Nghề văn cũng lắm công phu, trang 111). Sinh thời, mẹ tôi vẫn nấu chè hạt sen dâng cúng Phật nhân các ngày sóc vọng trong tháng. Anh em tôi được ăn chè hạt sen do mẹ nấu: ngọt, bùi, thơm, mát để nay còn nhớ nhung.
Trà ướp sen theo kiểu Sư ông chùa Viên Giác (đã viên tịch năm 1965) là thượng hảo hạng. Trà Thiết Quan Am Đài Loan chia thành túm nhỏ gói giấy trắng mỏng. Chiều hôm trước, khi mặt trời vừa mới lặn và sương chiều bắt đầu buông xuống, ngài bơi thuyền ra giữa hồ, đặt những túm trà vào giữa lòng những búp sen hàm tiếu, để cho trà ướp cái hương sen phong nhụy ấy qua đêm. Sớm ngày sau, từ sau buổi tụng kinh công phu sáng, ngài lại bơi thuyền đi thu lại những túm trà ấy và hứng luôn những giọt sương đêm đọng lại trên lá sen, lá súng đem về làm nước pha trà. Chờ khách đến, ngài đích thân quạt lò than đun nước, đích thân tráng bình độc ẩm, pha trà để tiếp khách. Trà sen rót ra chén độc ẩm màu nước vàng hơi ngả xanh, bốc hương thơm ngào ngạt. Người uống trà cầm tách trà nóng lên uống, nghe thấy hết cái hương vị của trà, nhất là uống trong khung cảnh già lam thanh tịnh thì không thể tả cho hết cái niềm cảm khái dâng lên ở trong hồn.
Trên đất nước ta đâu cũng có đầm sen, hoa sen. Nhiều khi đứng trước một đầm sen với sắc màu rực rỡ, hương thơm ngát, tôi thường không khỏi ngẫm nghĩ: Nước có quốc hồn, quốc túy là lịch sử và tinh hoa văn hóa bốn ngàn năm của dân tộc để cho nước mãi trường tồn, các thế hệ dân trong nước tự hào, thì nước cũng nên có quốc hoa để biểu trưng cho tâm hồn, cốt cách Việt Nam. Cái quốc hoa đó, có phải là hoa sen hay không? Đó là thiển nghĩ của một người có một tấm lòng yêu quý hoa sen.
Xứ Nẫu 
Trà ướp sen rất kỷ lưởng công phu, uống vào khoẻ và ngủ ngon lắm. Và SEN xứng đáng là quốc hoa.
Cám ơn anh Huỳnh Kim Bửu bài viết rất ý nghĩa và bổ ích vô cùng.
Chúc anh vui, khoẻ, hạnh phúc nhé.
Thân mến.
Cách uống trà nầy Nguyễn Tuân đã đề cập trong Vang Bóng Một Thời, xuất bản ở Hà Nội trước CM.tháng 8 – tôi không dám chắc vì đọc sách nầy năm 1962. Có một chi tiết thú vị là trong trà có lẫn một vỏ trấu, thế mà một cụ sành trà cũng “ngửi” được mùi lạ khi bưng chung trà thưởng thức. Có trời mới biết thực-hư.
Đúng là chuyện vang bóng một thời.
Ướp trà kiểu đó công phu quá nhưng chắc là ngon.
Ngon là cái chắc ! Công phu ướp trà mừ !
Mời Mai Trâm “lỳ một lam ” !
Đùa dzậy thôi ! Thế hệ bi giờ không còn thú vui – không có thì giờ để làm việc “công phu” đó ! Cứ ra siêu thị – mọi cái có sẵn, chỉ bỏ ít tiền ra – là xong …
VĂN HÓA ẨM THỰC được hình thành từ đó !
cứ mỗi lần đi ngang qua đầm , thấy những bông sen lấp ló trên mặt nước.. muốn dừng lại ngắt vài nụ mang về ……
nghe đâu vn sắp có bầu chọn hoa sen làm biểu tượng hoa quốc thể ……………
thì em nghĩ dù sen ở trong bùn, trong những ao hồ… thì sen vẫn là sen như ngày nào… em đi ngang qua muốn ngắt vài nụ….
………, những suy nghĩ lan man …xin lỗi em nói trổng trổng..
riu!!!tỉnh lại đi,coi chừng rớt xuống đầm!biết bơi hông dẫy?
hihihi
quánh á…. riu tỉnh rụi mà anh
tưởng…ngơ ngơ
tocngangbovai … mơ mơ ! Tủm ! Thâu rầu !!!
mô phật á.
ác như con cá thác lác dậy anh Tú Gàn……….
Nào phải quynh đâu nờ ? Vì … Xí “lan man” mứ dzẫy chớ bộ !
A men à !
Một bài viết rất ý nghĩa , hay !
Nghệ thuật uống trà sen như mô tả trong bài viết thật độc đáo
Phương Mai ui !
Hôm nào chị em mình ra nhà anh HKB để anh ấy dẫn đi uống trà sen nhé chị
Phương Mai dẫn đường chứ chị Nị hổng có rành đường đâu !
Đồng ý cả hai tay . Bây giờ em phải đi rửa chén đây hì hì .Mai mốt mình phải kêu réo anh HKB khi về qui nhơn chị nhé
O.K ! chị Nị cũng đi tập thể dục đây !
Giờ đó mà còn … tập thể dục hữ tời ? hic hic …
he he …nẫu tập sáng sớm còn Nị thì đặc biết tập buổi tối thui ! Biết rùi mà cứ la làng hè ! he he
Tập buổi …tấu (còn thui nửa chớ ?) ? Hỉu rầu ! Hỉu rầu !
Một bài viết hay ! Hoa sen rất xứng đáng là quốc hoa .
Bài viết này rất hay , đọc nghe tâm hồn thật thanh thản .
Vài dòng đối lưu với tác giả và bạn đọc:
@ mé hay mái?
Thì trân thức thức sẵn bày
Gót sen thoăn thoắt dạo ngay mái tường
@ quốc hoa
Hoa sen xuất xứ từ Ấn Độ, ở VN trong 10295 phiếu thăm dò đã có nhiều đề xuất chọn hoa sen là ‘quốc hoa’ _ 68,9 %, hoa mai_ 11,5%, hoa tre_ 4,8 %, hoa cau_ 4 %
“Tôi biết Ấn Độ, Sri Lanka đã chọn hoa sen trắng làm quốc hoa thì Việt Nam có thể chọn hoa sen hồng. Loài hoa này có nhiều điểm phù hợp với tiêu chí chúng tôi đưa ra”, Ông Vi Kiến Thành, Cục trưởng Mỹ thuật Nhiếp ảnh và Triển lãm trao đổi với VnExpress.net ngày 20/1/2011.
Chào anh HKB.
@ mé hay mái?
Có lẽ do ở VN không có kiến trúc mái tường nên câu thơ “Gót sen thoăn thoắt dạo ngay mái tường” thường bị sửa lại là mé tường. Mái trên tường là kiểu kiến trúc đặc thù của Trung Hoa. Nguyễn Du đã từng đi sứ Trung Hoa 2 lần nên biết rõ.
Vùng Hoa Bắc khí hậu lạnh, tại các dinh thự tường xây cao và kín lắm (tường đông ong bướm đi về mặc ai), các cây liễu tới mùa ra bông phát tán rất xa_hàng trăm mét_(nách tường bông liễu bay sang láng giềng), mùa thu có hội du ngoạn Hương Sơn xem lá đỏ, chơi trò đố lá (gặp tuần đố lá thỏa lòng tìm hoa). Tôi đã ở TQ 2 năm, đi lên Vạn Lý Trường Thành 3 lần, mùa đông đi qua sông Lệ Giang ở Hoa Nam tôi gặp những cuộn khói xếp như bàn cờ lan tỏa trên mặt sông rất khác với bụi nước sóng biển nên mới hiểu được câu thơ: trên sông khói sóng cho buồn lòng ai (yên ba giang thượng sử nhân sầu).
Nói chung, các cụ ngày xưa rất hiểu Trung Hoa và thường lấy cảnh Trung Hoa làm bối cảnh trong các tác phẩm của mình.
Tiếc là về quê càng ngày càng ít thấy sen
Hiếm có loại hoa nào xuất hiện trong đời sống văn hóa , tâm linh , văn học , nghệ thuật tạo hình cũng như trong tôn giáo nhiều như hoa sen .
Hoa sen đã từ lâu in đậm dấu ấn trong tâm trí người Việt vì vậy đông đảo công chúng bầu chọn hoa sen làm quốc hoa cũng là điều dễ hiểu .
Bài viết về Sen của anh Huỳnh Kim Bửu rất hay . Đọc và cảm thấy tâm hồn thật nhẹ nhàng theo từng câu , chữ .
Chúc tâm hồn Yến Du luôn nhẹ nhàng, nhẹ nhàng. Thân, HKB.
Cạnh bảo tàng Quang Trung vẫn còn cái bầu Sen cũng có khúc mương nhỏ đầy bèo lục bình nhưng theo năm tháng cái bầu… cứ hẹp dần lại….!
Không phải mương đâu Thỏ Con. Đó là một dòng chảy cổ, có thể là sông hoặc suối, chạy dài xuống rộc Thuận Nghĩa rồi hợp luu với sông Côn ở chỗ giáp ranh hai làng Dõng Hòa – Thuận Nghĩa. Những chỗ khác khô cạn đã biến thành ruộng. Năm mươi năm trước bàu rộng hơn bây giờ nhiêu nên gọi là Bàu Dài. Xác minh lại đi – Cà Rốt chắc biết.
Anh Huỳnh Kim Bửu đã viết về sen, nhất là sen BĐ, như thế nầy thì tôi có ráng họa thêm cũng bằng thừa. Sen không chỉ có ở VN mà ở các nước khác thuộc vùng nhiệt đới và bán nhiệt đới cũng có. Ngay ở miền Nam nước Nga cũng có bông sen do các nhà sư phương Đông mang tới, nay được xem là bảo tàng tự nhiên. Sen gắn liền với Phật giáo- Phật trên liên đài. Sen gắn liền với làng quê VN như tác giả đã viết. Tôi chỉ xin phụ họa như thế nầy nhân đọc “lời bình” của bạn Minh Thành.
Sen là hoa quân tử theo quan niệm của người Việt coi trọng sự đạm bạc thanh tao “gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn. Trong khi trúc là “cây” quân tử theo quan niệm Trung hoa vì biểu tượng “tiết trực, tâm hư” ( đốt thẳng, ruột rỗng). Đấy, cũng là khái niệm quân tử mà ta chọn hoa, chọn tình và cái đẹp; còn phương Bác chọn cây, chọn lý và vóc hình. Chẳng dám nói sự chọn lựa nào là đúng nhưng rõ ràng Bắc- Nam có sự khác biệt.
Cái ông Thựn Nghĩa này sao cái gì ổng cũng biết – mà biết tường tận “chân tơ kẻ tóc” dzậy ta ? Hầu đó quynh học ở đâu dzẫy quynh ?(Chắc là có học thầy … GU GỒ quá !) Bái phục !
Hay va xuc dong
Sáng.Thưởng thức bút ký SEN cua nhà văn Huỳnh Kim Bửu . Nghe tâm tư phấn chấn , vui tươi . Bởi lời văn thanh thoát vá trong sáng cũng như SEN . Cảm xúc văn phong gợi lòng người biết bao nỗi nhớ quê nhà , nhớ người thân . Cảm ơn HƯƠNG SEN văn học thơm ngát của Huỳnh Kim Bửu.
Thân mến
Xin chào nhà văn Huỳnh Kim Bửu,
Buổi sáng, thức giấc lên Xứ Nẫu liền thấy ” hoa sen sáng rực mặt hồ và hương sen thơm ngát một vùng.”
Vừa đọc vừa nghe như hương sen quyện xung quanh mình, mơ màng ngắm
” người xinh bơi chiếc thúng xinh” đang “bơi thuyền đi thu lại những túm trà và hứng luôn những giọt sương đêm đọng lại trên lá sen, lá súng đem về làm nước pha trà.” rồi ngồi giữa thành phố ồn ào nhất nước mà tơ tưởng : ” …Trà sen rót ra chén độc ẩm màu nước vàng hơi ngả xanh, bốc hương thơm ngào ngạt. …cầm tách trà nóng lên uống, nghe thấy hết cái hương vị của trà, nhất là uống trong khung cảnh già lam thanh tịnh thì không thể tả cho hết cái niềm cảm khái dâng lên ở trong hồn.”
Cảm ơn Xứ Nẫu và nhà văn HKB đã mang lại cho người đọc một buổi sáng bình yên và thơm ngát hương sen.
TVD
TB: Viết xong rồi mà hương sen vẫn còn, chưa dứt.
Xin chào nhà văn Trương Văn Dân, lên mạng sáng sớm để đọc văn, lại gặp bài văn về trà sen trong giới nhà chùa, thì thật là một buổi sáng “nhị hỷ”. Đời mà cứ nhị hỷ mỗi ngày thì đã đạt tới cảnh giới Niết Bàn rồi.
Mong gặp TVD trong những cuộc ngồi chơi với bạn bè ở Quy Nhơn. Thân, HKB.
Bàu sen (cạnh BTQT-TS)quê tui đó!Mùa hè, chiều nào tui dzí “ngừ iu” cũng đìu ra bàu sen ngầu hóng mát ,hương sen thoang thoảng xua tan cái oi bức của ngày hè bỏng rát! Đôi khi còn …”hái trộm”gương sen( hì…hì..) ngồi nhâm nhi trên bờ cỏ – thít ơi là thít !!
Hầu hẩu hay bi giờ dzẫy phanloquo ? Chà ! Hạnh phúc woá hè ! Chúc mừng … bà Wại hữ ?
“thì hiện tại” í!
xung quanh cái bàu đó làm gì có bóng cây nào,nắng thấy mồ.hay là …ban đim?chị Phàn?chị nhớ lại đi!
Quynh nghĩ là “Quàng hôn” (hic hic …) Nghĩa đệ à !
Nghĩa là CHIỀU TÀ – là khi mà mặt trời đã vừa chui xuống đất nhưng “dzạn dzật” vẫn còn trông thấy … nhau ! Rầu ngừ ta dzừa bóc hạt sen – đút cho nhau – rầu QUÀNG vai nhau rầu … Thâu , chiện của nẫu ! Mợt …
he he…lão Tú dở hơi làm thầy bói?
BÓI – RỜ MU (rùa) – THẦY BÓI ! he he he … Mới sáng nghen Nghĩa đệ ! Chọt ẩu … nẫu la làng đó ! Đầu tiên là Nẫu … Nị !
Ui , wên – giờ này Nị còn nướng – chửa mở mắt đâu !
Rất cảm động trước những hồi tưởng – những nghĩ suy của anh về HOA SEN !
Tất cả những điều đó, phải chăng đã hun đúc – sản sinh – tạo ra và làm nên PHẨM CHẤT – TÍNH CÁCH – TÂM HỒN Việt ?
Không có cái gì trên đời tự nhiên mà có ! Tú tôi nghĩ vậy, trong khi đọc bài viết này của anh – anh Huỳnh Kim Bửu à !
Và – vì thế tôi tán thành ý tưởng chọn HOA SEN làm QUỐC HOA VIỆT NAM ! Cám ơn anh đã cho đọc một bài viết có tình – có ý nghĩa trong buổi sáng nay ! Chúc anh và gia đình nhiều sức khỏe – an vui !
Hão công phu.
Sen xứng đáng là quốc hoa
Có người vì yêu quá đã gọi hoa sen là hoa ”quân tử”,
Hình như quân tử là dành cho cây trúc chứ anh
Hình như bạn Thuận Nghĩa đã trả lời rồi. Cảm ơn Minh Thành. Thân mến, HKB.