Feeds:
Bài viết
Bình luận

Archive for the ‘Văn xuôi’ Category

Trưa ngày 14 tháng Giêng năm Nhâm Thìn, 2012, NSƯT Ngọc Cầm đã trút hơi thở cuối ở quê nhà, hưởng thọ 85 tuổi. Ngôi sao cuối cùng của “Tứ đại danh ca” hát bội Bình Định đã tắt nhưng sự nghiệp rạng rỡ của bà với những vai diễn để đời: Liễu Nguyệt Tiêm, Lữ Bố, Địch Thanh… sẽ còn sống mãi trong công chúng yêu nghệ thuật hát bội.

 
Ngọc Cầm bắt đầu nổi tiếng với vai Lữ Bố trong tuồng “Lữ Bố hí Điêu Thuyền”. Trong ảnh: Ngọc Cầm trong vai Lữ Bố (trái) – ảnh chụp năm 1995 (Tư liệu của VŨ NGỌC LIỄN).

Theo cha, anh đi hát từ năm lên chín, lên mười, sân khấu và khán giả, những câu nam câu khách đã sớm ám nhập và đeo đẳng trọn đời Ngọc Cầm những vinh quang và cay đắng, đơn độc của một kiếp cầm ca. Bà đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý – Nghệ sĩ ưu tú (NSƯT) – cùng những danh ca một thời: Hoàng Chinh, Long Trọng, Tư Cá… Đây là những tưởng thưởng vừa đặc biệt vừa tượng trưng. Đặc biệt và tượng trưng vì danh tiếng họ quá vang dội trong hát bội Bình Định chứ không phải theo quy chuẩn thành tích thông thường.

Con nhà nòi

NSƯT Ngọc Cầm tên thật là Võ Thị Ngọc Cầm sinh năm 1927, quê An Hòa 2, Phước An, Tuy Phước. Bà là con Chánh ca Võ Đựng, và là em gái Bầu Thơm, một tài danh để đời với vai diễn không thể thay thế: Phàn Định Công trong “Sơn hậu”! Một gia đình tài danh nức tiếng của hát bội Bình Định.

Mới mười sáu, mười bảy tuổi, Ngọc Cầm đã thực sự nổi tiếng với vai Lữ Bố (trong “Lữ Bố hí Điêu Thuyền”). Vóc dáng cao, gương mặt sáng rỡ…, nói chung và các yếu tố thanh, sắc, thục, tinh, khí, thần đều hội đủ cho một khẳng định tài năng. Cũng như nhiều nghệ sĩ hát bội khác thời đó, bà rất giỏi võ. Người viết bài này từng hỏi chuyện và nghe bà kể tường tận chuyện thứ tự đánh ngã bốn thanh niên chận đường khiến “đại ca” cầm đầu nể phục để bà gánh hàng đi. Yếu tố biết võ là tiêu chuẩn đầu tiên mà thầy Đào Tấn xưa kia nhận học trò cho trường dạy nghề “Học bộ đình”. Võ giúp thực hiện được phần vũ đạo đặc chủng của nghệ thuật này đạt tới tầm tinh diệu.

Thời kỳ Ngọc Cầm bắt đầu nổi danh là thời kỳ hát bội cũng lao đao “cuộc chiến” giành khán giả với cải lương. Theo nhà nghiên cứu sân khấu Vũ Ngọc Liễn, những vở cải lương đầu tiên “chuyển thể” từ hát bội sang: “Sơn hậu”, “Phụng nghi đình” đã có chỗ đứng. Vậy là nghệ thuật này nhanh chóng xuất hiện hàng loạt các kịch bản có tính cạnh tranh mạnh: “Tái sanh kỳ ngộ”, “Cánh buồm trắng, cánh buồm đen”, “Trái tim xẻ nửa”…, những vở diễn “ăm dầm nằm dề” Trường hát Trung Hoa ở Quy Nhơn lúc đó. Hát bội “đói” dài nên các nghệ sĩ trẻ đã mạnh dạn nghĩ cách cải tổ cách hát, diễn và đã có những cuộc tranh luận nảy lửa giữa các thế hệ trước và lớp trẻ.

Ngọc Cầm lặng lẽ vào Sài Gòn xem nghệ sĩ cải lương Phùng Há diễn vai Lữ Bố. Lặng lẽ xem để học thêm cách diễn. Không chỉ tài năng và khổ luyện, Ngọc Cầm còn một phẩm chất nữa là chịu học, khao khát khẳng định mình. Tài năng giúp nghệ sĩ nhanh chóng được nhiều người biết đến. Nhưng để đạt tới một đỉnh cao, nghệ sĩ phải nỗ lực và sáng tạo lớn. Ngọc Cầm thuộc số này và bà đã có những Lữ Bố, Địch Thanh, Liễu Nguyệt Tiêm… để đời trên lộ trình tất yếu đó.

 
Nghệ sĩ ưu tú Ngọc Cầm.

Vinh quang

Trước Cách Mạng Tháng Tám, Bình Định có đến 13 Trường hát bội. Và bất kỳ đâu, chốn công cộng của làng xã hay vườn nhà, chỉ cần một ngày là đội dựng rạp chuyên nghiệp dựng xong một sân khấu cho hát diễn. Dù hát bằng “thanh” thật hay qua mi-cờ-rô, hát với ánh đèn mẻ dầu, măng-xông hay đèn điện, nghệ sĩ Ngọc Cầm cũng sáng rực trên sân khấu.

Theo nhà nghiên cứu Vũ Ngọc liễn, những đêm gió nam, dù hát tận Trường Gò Bồi, từng lúc ở Vũng Bấc (Nhơn Lý) cũng nghe vọng tiếng hát của Ngọc Cầm! Bà là diễn viên đắc “sô” và luôn được các ông bầu tranh nhau mời. Tất nhiên rồi, còn nhiều đào khác cũng rất nổi tiếng nhưng đặc điểm của hát bội Bình Định là tên đào kép thường mặc định với vai diễn trong công chúng. Hát “Lữ Bố hí Điêu Thuyền” mà không có Ngọc Cầm dân không chịu. Cũng vậy, tên bà thường được đặt điều kiện khi ký hợp đồng hát “Địch Thanh ly Thợn” hay “Phụng Nghi đình”… Vai Địch Thanh còn vài kép nam sắm xuất sắc nhưng đào đóng kép giỏi như bà có cái hay riêng.

Những năm sau 1954, bà cùng các tên tuổi danh tiếng khác: Hồng Thu, Lệ Suyền, Hoàng Chinh, Long Trọng, Tư Cá… làm nên một thời kỳ vàng son mới cho hát bội Bình Định. Những đêm diễn thâu canh. Những tiếng trống chầu trống chiến, thúc giục rồn ràng xuân kỳ thu tế, những dịp hội hè. Những câu hát nam hát khách lay động. Những tiếng quân ó xa ó gần dồn vọng lớp lớp.  Tất cả thường bắt đầu bằng phần “ra tuồng” tạo cảm xúc thật lớn, thật ấn tượng đến khán giả. Sân khấu đã làm được cuộc kích động cao độ sự phấn khích và mỹ cảm, và cái ngây ngất đón đợi của công chúng, roi chầu thúc, những khay thẻ “thướng” như những quầng sáng là hiệu ứng người xem đáp lại cũng tạo nhiều hưng phấn cho nghệ sĩ những phút giây xuất hóa.

Bà là một phần của “những đêm diễn” như thế. Từ nông thôn đến thành thị, trong tỉnh và ngoài tỉnh, sắm đào hay làm kép. Và làm thành “Tứ đại danh ca”, cùng các NSƯT Hoàng Chinh, Long Trọng, Tư Cá!

Sau năm 1975, NSƯT Ngọc Cầm không có nhiều đất diễn ở Nhà hát tuồng Đào Tấn, đơn vị nhà nước. Phần kịch bản mới không hợp, phần đã có thế hệ đào kép mới tài năng thay thế. Bà vẫn sống với sân khấu trong dân các huyện, xã. Và rèn dạy học trò.

Và cô đơn

Cách đây vài năm, người viết bài này có dịp nghe bà đối ca cùng ông Vũ Ngọc Liễn. Trước đây ông cũng là diễn viên nên hai người làm cái trích đoạn rất có không khí. Là theo gợi ý của ông, đoạn hồn Giả Thị về gặp Hoàng Phi Hổ trong “Hoàng Phi Hổ quá Giới Bài quan”. Nghe bà hát câu nam rợn người: “Ái tía tỏ lời sinh tử/ Kể khôn cùng để sự thê lương”. Và câu tán: “Hồn lai phong lâm thanh phiêu phiêu hề di thế/ Giang tâm thu nguyệt bạch diếu diếu hề tương vong”. Câu này tôi nghe nhà nghiên cứu khen nhiều lần, và dịch nghĩa rằng, ‘‘hồn về rừng thông xanh chơi vơi trong cõi thế, trăng rọi lòng sông buốt hai cuộc đời tiêu tan’’. “Kể không cùng để sự…”, ừ đúng, đây là câu của hồn ma, nó vọng rợn, nó ám đến lạnh lưng.

Nói là NSƯT Ngọc Cầm được sinh ra để ca hát không phải là quá. Cũng vì thế mà bà, tuy cũng có gia đình, chồng con nhưng không phải là mẫu người phụ nữ của gia đình. Sau những hào quang những ánh đèn sân khấu, sau những phấn son và các thói quen ca kỹ, thường là một khoảng trống thật lớn. Tuổi càng cao khoảng trống càng hun hút.

Không riêng gì bà. Nhiều nghệ sĩ cải lương phía Nam trước đây có đêm thu vài cây vàng giờ cũng trắng tay, sống nhờ những giúp đỡ của bạn bè nghệ sĩ.

Hơn mười năm trước qua đề nghị của Nhà hát tuồng Đào Tấn và Sở Văn hóa, tỉnh cũng đã ưu ái tạo điều kiện cho bà có một lô đất ở Quy Nhơn. Rồi bán. Sòng sành mấy lúc lại hết veo. Đâu có lương hưu, bà sống dựa vào con cháu khi Quy Nhơn, lúc Gia Lai, và nhờ bạn bè, những người quen thân cũ, những người mến mộ. Long đong, thiếu hụt và buồn. Những tháng gần đây bà yếu hẳn và người thân đưa về lại quê nhà, trong một ngôi nhà xây tuềnh toàng. Và cuối cùng, sau ngần ấy năm đi và hát khắp vùng miền, bà về với đất ngay nơi làng quê mình.

Tôi đã làm tư liệu về bà từ cách đây mấy năm nhưng không thể viết bài. Vì không muốn tình cờ bà đọc được đoạn không thể không viết rằng, đích thực bà là người của cầm ca, và là một ngôi sao cô đơn. Cuộc sống hiu hắt cuối đời đã mỏi mệt, nghĩ không muốn để bà nặng lòng thêm.

Giờ viết như một nén hương dâng bà, một tài danh sáng chói của hát bội Bình Định. Chỉ còn vọng lại vùng hồi quang đọng hẳn trong ký ức, trong lòng người mến mộ những Liễu Nguyệt Tiêm, Lữ Bố, Địch Thanh…

Ngôi  sao cô đơn, ngôi sao sáng cuối cùng của “Tứ đại danh ca”, đã tắt!

  • LÊ HOÀI LƯƠNG (nguồn  baobinhdinh.com)

Read Full Post »

Hoàng hôn

Viết bởi  Hạt Tiêu

Hai người cùng bước chầm chậm lên ngọn đồi quen thuộc , đã chín năm nay họ thường đến đây để ôn chuyện cũ . Gần mười năm rồi , nàng đã già hơn xưa ,  nhưng người đàn ông bên cạnh nàng không già chút nào , vẫn còn  thấy thanh xuân ở nụ cười chàng , nụ cười trẻ trung , tự tin như chín năm về trước :

–  Sang năm ngày nầy , mình liên hoan thật hoành tráng nghe.

Người nữ lắc đầu .Chàng hồn nhiên quá , và nàng không thể nói cái điều nàng quyết tâm sẽ nói trong hôm nay

Đã bao lần , nàng quyết tâm dứt áo , nhưng chỉ cái níu tay nhẹ của người đàn ông làm nàng xiêu lòng ,đổi ý ,  hỡi ơi ! nàng yếu đuối hơn hơn bất cứ một sinh vật yếu đuối nào trên trái đất , và người đó , người đứng trước mặt nàng đây , thì lại mạnh mẽ ,  cứng cõi và nàng luôn bị cuốn hút trong quỹ đạo của chàng , chàng không bao giờ bỏ cuộc, không bao giờ chàng để cho nàng được tự do suy nghĩ , bày tỏ những đều nung nấu nàng trong những tháng ngày trống trải ,  những tháng ngày phải đối diện với nỗi cô đơn dằng dặc,  chàng luôn biết cách hướng nàng vào chủ đề chàng đặt ra, hãy  vui cho đời đở trống trải , chàng dặn nàng như người mẹ chăm con , chàng luôn kể những chuyện vui cười , những câu nói tiếu lâm , sống động và nàng cười theo nụ cười của chàng , vui theo nỗi vui của chàng .  Chàng độc đóan , ích kĩ , chàng tham lam vì bên cạnh chàng luôn có một người nữ trung thành , tận tụy ,  không hề biết đòi hỏi một yêu cầu nào cho bản thân mình , chỉ biết yêu chàng ,  tìm mọi cách để vừa lòng chàng ,  như vậy đó , họ yêu nhau vừa trọn chín năm .

Ngọn đồi nầy là nhân chứng cho tình yêu của họ , nàng thuộc lòng lối đi lên đồi , những hàng thông trồng ngay ngắn , thứ tự , mùa nào lá cũng xanh . Những lần không hẹn hò , nàng nhiều lần đến đây , và ôm mặt khóc , nước mắt rơi xuống chân cỏ dại và cứ như thế buổi chiều  đến thật nhanh trong tâm hồn nàng .

Hai người cùng bước về phía bên kia đồi , phía nầy dốc hơn phía bên kia . Phía nầy ít cỏ hơn phía bên kia , từ phía nầy nhín xuống , thành phố thấp thóang sau màn sương mỏng , qua ba con đường ở một ngã rẻ , có nhà nàng , hiu quạnh như chiếc tem thư.

– Hôm qua , có một cô bé quá giang xe  .

Chàng hay có kiểu nói bỏ lững , kiểu để người khác hiểu sao thì hiểu , muốn ghen tuông , muốn giận hờn thì chàng sẽ thanh minh , sẽ vỗ về ,  sẽ an ủi nàng . Rồi chia tay nhau , rồi đợi chờ một lần hẹn hò khác , bắt đầu bằng điệp khúc chuông điện thoại reo, và một tình yêu dai dẳng đến chín năm trường .

– Hôm qua , người đó đến chơi nhà .

Không biết , từ bao giờ nàng bị lây cách nói bỏ lững của chàng , và nàng nhìn nụ cười của người trước mặt , thấy thật khó khăn để nói tiếp .

Người đàn ông đã nói hộ cho nàng :

–  Người ấy ngỏ lời cầu hôn .

Nàng gật đầu và cuối đầu vì không đủ can đảm  nhìn sắc thái thay đổi của người đàn ông :

– Bao giờ  cưới .

– Tháng sau.

Bây giờ , thì nàng ngước lên , nhìn khuôn mặt yêu dấu một lần cuối , sự việc không ngờ dễ dàng đến thế .  Chàng không hề giận dữ , đôi mắt chàng xa xôi , lạ lẫm nhưng cuốn hút vô cùng

Nàng sẽ không bao giờ được nhìn lửa thương yêu từ đôi mắt đó , sẽ không bao giờ đến ngọn đồi nầy để ngắm chiều rơi , để nghe tiếng thở dài của nhau mà so tính -ai vui hơn – ai buồn hơn .

–  Nhanh thế .

Âm thanh khô khốc , như nhát dao cứa tâm hồn nàng . Chàng không đòi hỏi người đối diện một điều gì  , chỉ là sự tự nguyện . Sự tự nguyện kéo dài chín năm làm nàng mệt mõi , đau đớn . Bây giờ , để kết thúc sự tự nguyện lại càng đau đớn thêm .

– Ta về thôi .

Trước khi  bước về phía bên kia đồi để đi xuống, nàng nhìn thành phố  trong đêm , những ngọn đèn lấp lánh , không còn nhìn thấy ba con đường và lối rẻ , không còn nhìn thấy ngôi nhà hiu quạnh  như một cái tem thư .  Chiều lịm dần .

Read Full Post »

Đỗ Hồng Ngọc

Nhà văn Võ Hồng ở Nha Trang là  một người đặc biệt hóm hỉnh. Cách đây mươi năm, vào tuổi 80, ông kể tôi nghe chuyện người ta tổ chức một buổi lễ mừng thọ tuổi bảy mươi của ông rất trang trọng, ai cũng nhắc câu “thất thập cổ lai hy”… Khi đứng lên đáp từ,  ông làm bộ đưa tay sờ vào cổ mình và kêu lên đúng là thất thập “cổ” lai hy, rồi ông lần tay xuống ngực: lục thập “ngực” lai hy, ngũ thập… “bụng” lai hy, và … tứ thập… Mọi người phát hoảng rồi cười ầm lên sảng khoái!
Tưởng đùa mà thật! Tuổi 60 dễ có những vấn đề tim mạch, tuổi 50 thì gặp những vấn đề  về tiêu hóa, còn tuổi 40, rõ ràng đã nghe những trục trặc lôi thôi của gió heo may đã về…
Khi tôi gởi ông tập bản thảo “Già ơi… Chào bạn!”, ông cười bảo sau già ơi chào bạn anh sẽ viết tiếp cái gì đây? Tôi biết ông đang tủm tỉm cười: “Chết ơi… chào em!” chăng?
Nhưng ông lầm. Sau cái già ơi, người ta chỉ già thêm chút nữa! Sau già thêm chút nữa  người ta lại già thêm chút nữa… nữa, rồi lại già thêm chút nữa nữa nữa… Cứ thế. Như bác sĩ  Dương Cẩm Chương trả lời tôi năm ngoái:  “Chú cảm thấy thế nào trong buổi mừng đại thọ 100 tuổi của chú hôm nay?”. Ông đáp gọn lỏn “Thấy già thêm chút nữa.” Rồi tủm tỉm cười, hơi móm mém một chút so với mấy năm trước. Đã lâu tôi chưa có dịp đến thăm ông. Nay ông đã 101 tuổi rồi. Già thêm chút nữa rồi! Mấy tháng trước, bác sĩ Thân Trọng Minh, cháu ông, phone tôi báo ông bệnh, đã rơi vào hôn mê, bệnh viện ghi “agonisant” (hấp hối) cho về.  Khi đưa ông về, người nhà mời thầy đến tụng kinh. Ông bỗng ngồi dây quát hỏi đứa nào bày đặt tụng kinh, muốn cho tao chết sớm hả? Mọi người một phen hoảng vía. Nay thì ông đã tỉnh hẳn, chỉ già thêm chút nữa, vẫn ngồi tiếp Phạm Văn Hạng đến nói chuyện về hội họa…  Mới đây thôi, ông gởi giấy mời dự đám giỗ thân phụ ông, nhà yêu nước Dương Bá Trạc, và tuần này ông lại mời đến dự sinh nhật 102 tuổi của ông tại nhà riêng.
Ủa, còn cái “Chết ơi… chào em!” thì sao? Làm gì có cái chết! Cái chết là của người khác. Làm gì có cái chết riêng mình. Cái chết của ta nếu có thì cũng người khác biết chứ ta đâu có biết? Nói khác đi, ta chẳng chết bao giờ. Không có chuyện chết với ta! Thực ra, ta đã và đang chết từ lúc sinh ra, chết mỗi phút giây, rồi phục sinh, rồi chết, để cuối cùng là  “Như Lai thọ lượng”, nghĩa là vô lượng thọ, “Tathagata”!
Này nhé, cứ mỗi giây, có hằng trăm triệu hồng cầu tự hủy diệt đi để tạo ra hằng trăm triệu hồng cầu mới; cứ mỗi tuần có hàng tỷ tế bào nhung mao ở ruột được thay thế bởi hàng tỷ tế bào nhung mao mới… Không có lúc nào ngừng nghỉ cái sự thay đổi liên tục đó cả, ngay trong cơ thể ta, trong mỗi sát-na. Còn cái không khí ta hít thở chẳng qua là tự động chạy vào chạy ra trong cơ thể mình, vẫn cứ y nguyên như thế hằng triệu triệu năm qua, chẳng cần biết có ta, chẳng là ta, chẳng của ta. Nó cứ lạnh lùng vào ra như thế hết đời này đến đời khác.  Nó chẳng quan tâm ta đang đau khổ hay hạnh  phúc, ta đang được yêu thương hay đang… thất tình. Còn cái khối “tứ đại” đất nước gió lửa (C,H,O,N) tạo ra các proteine với 60 nguyên tố đồng chì sắt kẽm mangan, ma-nhê, phospho, vôi vữa… kia trong thân thể ta cứ mãi còn đó, cứ nhào nặn triền miên mãi mãi vậy. Lá cứ rụng và lá cứ xanh. Hoa cứ nở rồi hoa cứ tàn. Trăng cứ tròn rồi trăng cứ khuyết…
Cho nên, chỉ có già thêm chút nữa, rồi già thêm chút nữa… nữa. Thế thôi./.

Read Full Post »

Trần Quang Lộc

    Tôi quen chị Huyền qua thú chơi hoa phong lan. Nói đúng hơn là qua anh Phúc, còn gọi là  Phúc Còi, chồng chị.

      Hồi còn là giáo viên, vào những buổi chiều trống tiết cuối, tôi thường đạp xe ra vùng ngoại ô tìm cảm giác thanh thản bình yên chốn hương đồng cỏ nội có không khí mát mẻ, trong lành sau một ngày làm việc mệt mỏi căng thẳng.


Một hôm, tôi đang ngồi trên một quãng sông vắng lồng lộng gió đồng thả hồn lênh đênh theo những chuyến đò chiều ngược xuôi dưới bong hoàng hôn đỏ rực thì gặp anh Phúc. Anh Phúc là bạn với anh trai tôi từ hồi còn học phổ thông, vì vậy, chúng tôi đã được gặp nhau vài lần. Từ ngày anh tôi sang Nhật, anh Phúc không đến nhà tôi chơi nữa. Thấy tôi đang ngồi một mình, anh Phúc mời tôi ghé nhà anh chơi cho biết. Anh bảo tới cây gạo đầu xóm kia là đến nơi. Không có lý do gì để từ chối, tôi đứng lên theo anh. Đến cây gạo lớn, chúng tôi còn phải quẹo trái, rẽ phải mấy bận nữa mới đến cổng ngõ nhà anh Phúc. Đó là ngôi nhà cấp 4, mái ngói tường vôi rêu phong loang lỗ, chung quanh cây cối um tùm. Cảnh quan ở đây tĩnh lặng, thoáng mát, rất thích hợp với những ai sống nghiêng về nội tâm, những nhà nghiên cứu, sáng tạo.

Vừa đặt chân vào phía bên trong cổng ngõ, tôi bị dội lại ngay bởi màu sắc rực rỡ, mùi hương thanh khiết từ giàn phong lan trước mặt. Cũng hiểu đôi chút về hoa phong lan nên phải thú nhận rằng, đây là lần đầu tôi thấy tận mắt một giàn hoa quy tụ nhiều giống lan quý hiếm, màu sắc lạ lẫm, mùi hương kỳ diệu. Ngoài các giống lan tôi quen biết như đại châu, hồ điệp, vũ nữ, trần mộng, cách lay da, nhất điểm, loạn điểm … Giàn hoa còn có nhiều giống lan trước đây tôi chưa từng trông thấy, chưa nghe ai nói đến, hương sắc ngây ngất lòng người. Thấy tôi bị cuốn hút bởi những nhành lan đậm đà hương sắc đung đưa trong làn gió heo may, anh Phúc vừa pha trà, vừa bảo tôi : “Giàn phong lan của bà xã mình đấy. Cô ấy quý hoa lan lắm, cậu vào uống nước đã”.

Quý bà quý cô chơi hoa cảnh tính tình thường rộng rãi, phóng khoáng, đôi lúc pha chút mộng mơ, lãng mạn nữa. Làm chủ một giàn lan quý hiếm như thế này, tôi đoan chắc vợ anh Phúc phải là người đàn bà có nét gì đó rất nổi bật, rất riêng.

Chúng tôi đang ngồi uống trà dưới giàn phong lan tỏa hương ngan ngát, bàn tán sôi nổi về tình hình giáo dục ngày nay có nhiều điểm nổi cộm, về việc chăn nuôi đang gặp khó khăn, bỗng một người đán bà dắt xe đạp từ ngoài ngõ thong thả đi vào. Anh Phúc bảo đó là vợ của anh đi dạy vừa về.

Người đàn bà dựng xe vào một góc sân rồi đến chào khách. Trời ! Nếu không tận mắt chứng kiến, chắc chắn tôi sẽ không tin người đàn bà trẻ trung xinh đẹp kia lại là vợ của một anh Phúc thô kệch, gầy nhom, nước da tái mét như người bị chứng sốt rét kinh niên. Ngoài một thân hình cân đối, săn chắc, chị có một nét đẹp lạ lùng : nửa kín đáo, nửa khơi gợi, nửa nghiêm khắc pha lẫn nét lãng mạn, thoạt nhìn vừa muốn háo hức chiếm đoạt vừa tôn vinh quý trọng. Quả thực thượng đế đã lú lẫn ghép nhầm hai cái nửa trái ngược nhau, không liên quan gì với nhau. Càng nhìn càng thấy chênh vênh đến tức mắt! Mãi sau này, tôi mới nghe loáng thoáng đôi nét khái quát về vợ chồng nhà Phúc.

Hồi còn là cán bộ văn hóa xã, anh Phúc cũng là một thanh niên thông minh, mạnh khỏe, nhanh nhẹn, chơi đàn rất hay.

Một hôm, trên đường đi công tác về, tình cờ anh gặp chị Huyền, cô giáo dạy mẫu giáo bị tai nạn giao thông. Lập tức, Phúc đích thân đưa cô bạn cùng làng lên bệnh viện cấp cứu. Do vết thương bị vỡ động mạch mất khá nhiều máu nên bác sỹ rất cần người có cùng nhóm máu với nạn nhân. Định mệnh dun rủi, Phúc cùng nhóm máu với Huyền, nhờ thế mà Huyền thoát chết. Trong cơ thể nàng có dòng máu anh Phúc. Ra viện một thời gian, Huyền chấp nhận lời cầu hôn của anh Phúc, chàng trai có tấm lòng độ lượng rất đáng yêu. Thì ra, đây chỉ là một sự trả ơn chứ không phải là tình yêu đích thực. Tội nghiệp chị Huyền ! Một đóa phong lan đậm đà hương sắc !

Cưới nhau gần nửa năm thì anh Phúc phải mổ ruột thừa. Ca mổ đang tiến hành thì lượng thuốc gây mê hết tác dụng. Anh tỉnh dậy, một cảm giác đau đớn khủng khiếp ở vùng đang mổ khiến anh thét lên một tiếng rồi ngất đi. Đến lúc tỉnh lại, ca mổ đã xong đâu vào đấy. Hai ngày sau khi mổ, đại tiện bế tắc, bụng dần dần chướng lên. Bác sỹ bảo rối ruột. Phải mổ gấp ! Hai ca mổ chỉ trong vòng 3 ngày mất nhiều máu làm cho người anh xanh xao, sức khỏe suy sụp mặc dù được Huyền lo lắng, chăm sóc thuốc men chu đáo. Riêng Huyền tuy khỏe mạnh, da đỏ hồng, nhưng thi thoảng hơi bị choáng. Bác sỹ bảo không sao, ăn uống, bồi dưỡng tốt sẽ khỏi. Vợ chồng Phúc sống hạnh phúc. Anh chăn nuôi gà công nghiệp với quy mô lớn. Huyền dạy mẫu giáo. Đời sống như thế là ổn định.

Ngoài dạy học, Huyền còn dành nhiều thời gian cho giàn phong lan. Chị rất mê phong lan. Nghe nói ở đâu đó có giống lạ là Huyền tìm đến gợi ý trao đổi hoặc mua cho kỳ được. Giàn phong lan của chị nổi tiếng cả vùng, nổi tiếng vì có nhiều giống lan quý hiếm.

Tôi được vợ chồng anh Phúc xem như người em vui tính, một người bạn dễ sẻ chia, một trong bộ ba không thể thiếu vắng vào những chiều chủ nhật đẹp trời. Biết tôi cũng thích chơi phong lan, chị Huyền truyền lại cho tôi kỹ thuật chiết lan con từ thân mẹ, cách chăm sóc để lan ra hoa đúng thời vụ, cách chọn giống lan … Chị bảo, các cụ ngày xưa chơi phong lan cốt để dưỡng tâm, dưỡng thần, hạn chế dục vọng. Người chơi phong lan cũng phải biết sống hết tình với loài hoa khó tính khó nết này. Cũng phải thôi, dễ dàng quá, sống sao cũng được, hoa nở xoành xoạch suốt bốn mùa sao gọi là quý hiếm ?

Ngày nay, người ta chơi phong lan cốt để chứng tỏ mình thuộc dạng giàu sang, phong lưu, tao nhã (giàu chơi lan, sang chơi hồng mà), chủ yếu họ mua hoặc được cho chác, biếu xén, ít ai biết gầy lan quý từ một cái chồi non. Chị Huyền bảo, chơi phong lan từ cái mầm non đến lúc ra hoa mới là dân chơi hoa sành điệu.

Với anh Phúc, tôi là đàn em. Với chị Huyền, tôi là bạn tâm đắc. Nhiều bữa, tôi với chị Huyền bàn luận sôi nổi về chất lượng các giống lan ngoại nhập, về hiệu quả của việc cấy mô gây giống, về một số người giàu lên nhờ vào buôn bán phong lan. Chị giới thiệu với tôi tên của một số loài lan quý có trong bộ sưu tập sống của chị, những cái tên lạ hoắc tôi chưa từng nghe nói bao giờ như : bạch ngọc, mặc lan, trần mộng, yên tử, trinh nữ … Ngày nay, giới buôn cây cảnh tự tìm một cái tên thật kêu, thật lạ gán vào mấy cái chậu cảnh thường thường để đánh lừa thiên hạ. Nhưng với chị Huyền, tất cả đều có lý.Tôi với chị Huyền trở thành đôi bạn thân, người cùng sở thích. Lâu lâu không đến, chị trách. Xa chị vài ngày, tôi cũng thấy lòng mình trống vắng !

Một hôm, chị Huyền tặng tôi một giò lan quý, giò lan tôi rất thích bởi cái sắc trắng xanh như  màu ngọc bích, mùi hương rất lạ. Tôi hỏi chị tên lan gì. Chị bảo lan trinh nữ. Tôi lại hỏi, tại sao là lan trinh nữ, đã có hoa trinh nữ rồi !? Chị nhẩn nha kể cho tôi nghe truyền thuyết về lan trinh nữ. Giọng ấm áp truyền cảm của chị Huyền rót vào trong tôi chất men nồng làm đảo lên một chút tình riêng tư  lắng ép tận đáy lòng :

Ngày xửa ngày xưa, có một nàng cung nữ tài sắc vẹn toàn. Đặc biệt, từ thân thể nàng phát tiết ra một mùi hương lạ lắm, dùng ngôn ngữ bình thường không thể tả nổi. Ngày nay, nhiều người bảo đó là hương trinh nữ, một mùi hương trời cho, không phải cô gái đẹp ở tuổi dậy thì nào cũng có. Gần 10 năm kể từ ngày được tuyển vào cung cấm, nàng vẫn là cô gái trinh nguyên chỉ vì nhà vua đã mất hoàn toàn khả năng làm đàn ông. Tất cả phi tần trong cung cũng cùng chung số phận. Nhiều đêm nằm thao thức, trăn trở, nàng cung nữ nảy ra ý định từ bỏ cung vàng điện ngọc trở về với cuộc sống thảo dân để làm thiên chức của một người vợ, người mẹ như  người đàn bà bình thường. Nhưng nghĩ đến luật vua phép nước hết sức nghiệt ngã, nàng đành phải cố nén đau thương chấp nhận số phận.

Rằm tháng giêng năm đó, nàng cung nữ bí mật xuất cung giả dạng thường dân đi xem hội thơ Nguyên tiêu được nhà vua tổ chức hàng năm trên khu đồi thơ mộng, cách kinh thành chừng vài dặm. Bị giam hãm lâu ngày nơi cung cấm, nàng như chim hoàng anh sổ lồng tha hồ tung cánh. Mải rong chơi giữa chốn sơn kỳ thủy tú, len lỏi vào dòng người đi dự hội, nàng lạc mất đường về. Đang đứng lớ ngớ trên một quãng vắng, bọn đầu trâu mặt ngựa đột nhiên xuất hiện. Bỗng gặp mồi ngon, chúng xông vào định giở trò chiếm đoạt. Vừa khi miếng mồi sắp rơi vào nanh vuốt sói thì có tiếng vó ngựa dừng lại đột ngột, một trang hảo hán từ trên yên nhảy xuống. Chỉ một vài đường quyền, bọn cướp đã cao chạy xa bay…

“Đoạn này giống chỗ Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga ?”, tôi bật cười hỏi chị. Chị lườm mắt sang tôi, giọng hờn dỗi : “Thì chuyện ngày xưa mà, có giống chút đỉnh cũng không sao”. Lúc nầy trông chị như người đẹp liêu trai, lòng tôi xao xuyến … Chị Huyền kể tiếp :

Bọn bất lương chạy biến vào rừng, chàng tráng sĩ vội quỳ xuống : “Kẻ hèn sĩ này đến muộn, để bọn cướp xúc phạm đến công nương. Mong công nương thứ tội”. Nàng cung nữ vội đáp lễ, bảo : “Tiện nữ chỉ là dân nghèo đi xem hội bị lạc đường gặp bọn bất lương, may nhờ tráng sĩ ra tay cứu giúp, sao tráng sĩ lại nhầm lẫn với một vị công nương nào đó ?”. “Thưa công nương, cả kinh thành này ai không biết trong hoàng cung có một nàng cung phi ngọc thể luôn phát tiết một mùi hương sang quý”. Biết không thể nào che giấu thân thế, nàng đành bày tỏ hết nỗi niềm và để tạ ơn cứu mạng, nàng sẵn sàng theo chàng đi khắp cùng trời cuối biển. Cảm thấu nỗi niềm của những người con gái đang bị giam hãm trong cung cấm, chàng hứa hẹn : “Hiện nay, chốn biên thùy giặc giã nổi lên, dân tình khốn khổ. Quốc gia hưng vong thất phu hữu trách. Nếu được công nương hạ mình chiếu cố thì xin hẹn gặp công nương cũng vaò ngày này năm sau tại gốc phong già phía sau cánh rừng kia. Còn bây giờ, xin công nương cứ đi theo hướng này một đỗi nữa là đến hoàng cung. Công nương là lá ngọc cành vàng, kẻ hèn sỹ này không dám đưa tiễn”. Nói xong, chàng tráng sỹ lên yên, phút chốc, người ngựa khuất hẳn sau cánh rừng chiều …

Nguyên tiêu năm sau, nàng cung nữ bí mật xuất cung đến ngồi dưới gốc phong già theo lời hẹn ước. Nàng cứ ngồi chờ, chờ mãi mà chẳng thấy bóng người xưa. Kiệt sức vì chờ đợi, nàng lã dần rồi gục xuống gốc phong. Mùi hương sang quý từ hài cốt nàng cung nữ tỏa ngát cánh rừng phong, không một con thú nào dám đến gần. Lạ lùng thay, mới có mấy ngày mà ngọc thể của nàng cung nữ đã hóa thành cát bụi rồi được một trận cuồng phong hốt tung lên rải khắp cánh rừng. Thi thể dưới dạng hạt bụi bám vào thân cây phong lâu ngày hấp thụ nguyên khí đất trời hóa thành loại cây thân thảo, lá to bằng hai ngón tay, hình bầu dục, xanh ghì, sống gửi vào thân cây. Hàng năm, đúng vào rằm tháng giêng, từ nách lá bật ra một chùm hoa trắng xanh màu ngọc bích, tỏa hương thơm ngát núi rừng. Có năm đến hết mùa xuân mới tàn.

Ngày nguyên tiêu tiếp theo, có một chàng kỵ mã áo bào còn nồng mùi thuốc súng đứng lặng người dưới gốc phong già. Một mùi hương rất quen thuộc lan tỏa khiến chàng ngẩng lên. Cả một vạt rừng phong hoa nở trắng ! Chàng đến bóc một nhánh hoa đẹp nhất, khỏe nhất từ thân cây phong già, nói giọng bùi ngùi : “Giặc giã chưa xong nên ta đành lỗi hẹn. Nếu nàng đã hóa thân vào loại hoa này, ta sẽ mang nàng đi đến tận đầu non cuối bãi …”. Chị Huyền xoay sang nhìn tôi kết thúc câu chuyện: Ngày nay, người đời gọi loài hoa này là lan trinh nữ.

Câu chuyện chị phịa ra cốt để gửi gắm nỗi niềm riêng tư, tôi đoan chắc thế.

Nào ngờ, giò lan trinh nữ Huyền tặng tôi là kỷ vật cuối cùng. Tôi vĩnh viễn xa chị vào một buổi chiều.

Chiều hôm đó, tôi đến chơi nhà anh Phúc nhằm lúc chị Huyền đang ngồi hong mái tóc vừa mới gội bên ô cửa sổ, mái tóc dài óng mượt ngan ngát hương bưởi hương chanh trôi bồng bềnh theo chiều gió lồng lộng từ phía cuối vườn càng tôn thêm nét đẹp huyễn hoặc của khuôn mặt trái xoan đầy quyến rũ. Thoáng thấy tôi, chị Huyền ngồi bật dậy vội bới cao búi tóc ra phía sau để hở vùng cổ trắng ngần, mát lạnh. Lúc đó, chị đã đẹp càng đẹp hơn, đã sang càng sang hơn, càng nhìn càng mê đắm. Nếu chị Huyền là gái chưa chồng, tôi sẽ tha hồ ngắm nhìn chị đến thỏa thích mà không sợ chị chê là sỗ sàng. Đàng này, chị đã có chồng, chồng chị lại là anh Phúc của tôi. Giọng chị ngân nga : “Chắc dạo này chú bận lắm nên không thấy đến chơi ?”.

“Em đang làm công tác tuyển sinh nên không có thời gian đến thăm anh chị. Anh Phúc đâu rồi chị ?”. Chị Huyền vừa mở toang các cánh cửa phòng khách, vừa bảo : “Anh Phúc về quê từ sáng sớm, chắc mai hay mốt mới về. Chú Quang vào nhà uống nước”.

Chị Huyền vừa pha trà, vừa than phiền mùa xuân năm nay hình như ngắn quá. Thoáng chốc đã vụt qua. Mấy giò lan quý của chị vì thế mà tàn sớm. Chị đẩy tách trà bốc khói về phía tôi : “Trà của bạn anh Phúc mới gửi biếu, chú dùng thấy có được không ?”. Thong thả nhấm nháp từng ngụm trà ngon, chị hỏi thăm tôi về tình hình công tác ở cơ quan, chuyện nhà cửa, chuyện vợ con sau này, hỏi về giò lan trinh nữ đã sắp tàn chưa.

Đã nhiều lần đến chơi nhà anh Phúc, nhưng đây là lần đầu tiên không có anh Phúc ở nhà. Ngồi đối diện với một chị Huyền xinh đẹp, quyến rũ trong buổi chiều tĩnh lặng, tôi không tránh khỏi giây phút chao lòng. Sực nhớ nhà còn hộp kẹo Chocola, chị Huyền đứng lên lại chỗ tủ đựng thức ăn lấy kẹo ra đãi tôi. Mới đi được vài bước, chị bỗng đứng khựng lại, hai tay đỡ lấy vầng trán lấm tấm mồ hôi, người chị lảo đảo rồi ngã khuỵu xuống sàn nhà, mắt chị nhắm nghiền, mái tóc xổ tung. Sự cố xảy ra đột ngột quá, tôi cứ luống ca luống cuống một lúc không biết phải làm gì. Rồi như một phản ứng tự nhiên, tôi bế thốc chị đem đến đặt trên chiếc giường bên cạnh. Khi bàn tay tôi chưa kịp rời khỏi người chị thì cũng vừa lúc hai cánh tay tròn lẵn, trắng nõn của chị bá lấy cổ tôi từ từ ghì xuống khuôn mặt thanh tú của chị. Mắt chị đờ đẫn, môi hé mở đợi chờ, ngực phập phồng thở gấp. Người chị lúc này toát lên sự khao khát nhục cảm đến cuồng nhiệt. Toàn thân tôi cũng đang tê rần, căng cứng. Không thể kềm chế nổi sự ham muốn nhục cảm đang bừng lên như ngọn lửa, cả người tôi đổ ập lên thân hình hừng hực sức xuân của chị. Một trận mưa hôn đê mê đắm đuối, những cánh tay dần dần riết chặt … Đang trong trạng thái bồng bềnh tràn đầy khoái cảm, bất chợt, bản chất người trong tôi trào lên như sóng tràn thác đổ đè bẹp ham muốn nhục thể. Tôi vội đẩy chị Huyền sang một bên, đứng lên, nói hổn hển : “Đừng, đừng chị, anh Phúc…!”. Chị Huyền tròn mắt nhìn tôi ngơ ngác lẫn nỗi xót xa. Còn tôi, tôi như một tên trộm bị chủ nhà phát hiện, vội phóng ra ngõ, nhảy lên xe, đạp tốc hành về thành phố. Về đến nhà, tôi lăn ra giường thở dốc. Lúc này, tôi yêu chị Huyền quá, càng yêu tôi càng kính trọng chị. Dẫu sao chị cũng chỉ là một người đàn bà, là người vợ trẻ trung, xinh đẹp, đầy sinh lực đang sống khắc khoải trong niềm khát khao nhục cảm, một nhu cầu hết sức thiêng liêng không thể thiếu được trong đời sống vợ chồng. Càng yêu quý chị, tôi càng xót xa cho số phận anh Phúc của tôi.

Từ buổi chiều hôm đó, tôi không đến chơi nhà anh Phúc nữa. Vài tháng sau, tôi bỏ nghề dạy học chuyển vô Nam làm kinh tế. Tuy sống xa thành phố quê nhà, xa vùng ngoại ô nhiều kỷ niệm, nhưng lòng tôi vẫn cứ thấy nhớ, nhớ da diết người đàn bà xinh đẹp, chủ một vườn lan quý hiếm, đã làm cho trái tim tôi lần đầu rung động. Rồi tôi lấy vợ. Vợ tôi cũng xinh đẹp, có học thức, con nhà giàu. Chúng tôi chung sống gần 5 năm, nhưng trong ngần ấy năm, chưa lần nào tôi tìm thấy ở nàng cái cảm giác đê mê đắm đuối đến cuồng nhiệt như chị Huyền đã dành cho tôi vào buổi chiều năm ấy. Thi thoảng, tôi có về thăm thành phố, nhưng không dám ghé thăm giàn phong lan ngày xưa bởi còn mang mặc cảm tội lỗi với anh Phúc, với cả chị Huyền nữa. Có thể sự xuất hiện đột ngột của tôi sẽ làm xao động thế giới tình cảm riêng tư vốn đã bình yên phẳng lặng của chị.

\

Buổi sáng, đang ngồi trong phòng làm việc, bỗng có điện từ quê nhà báo tin ông bác ruột của tôi vừa mới qua đời đột ngột vì bệnh gan cấp. Tôi vội gát lại mọi công việc rồi đánh xe chạy tốc hành về quê để kịp nhìn mặt ông bác tôi lần cuối.

Nhưng mọi sự cố gắng tối đa của tôi đã trở thành vô ích. Thấy tôi từ trên xe bước xuống, mấy ông anh bà chị nhìn tôi bằng đôi mắt đỏ hoe, khe khẽ lắc đầu, ngầm bảo, ba tôi đã nhập quan cho kịp giờ, không thể chờ cậu được. Lòng tôi se thắt. Tôi tiến vào linh sàng thắp nén nhang cầu mong hương hồn bác tha thứ về sự chậm trễ của đứa cháu phiêu bạt phương xa. Điệu lâm khốc, hòa với mùi nhang trầm càng làm tăng thêm nỗi buồn chia ly mất mát.

Lúc quay trở ra, tôi không giấu được sự ngạc nhiên khi bắt gặp anh Phúc ngồi xếp bằng tròn trên chiếc chiếu hoa dành cho ban nhạc đang kéo cây nhị. Bác tôi trước lúc về hưu là lãnh đạo cốt cán trong hàng ngũ cán bộ cấp tỉnh nên bạn bè, quan chức đến viếng đông lắm. Vì vậy, ban nhạc đám ma cũng hoạt động liên tục. Mãi đến xế trưa, khách viếng đã vãng, ban nhạc ngồi nghỉ xả hơi dưới tán hoa sữa phía bên kia đường. Tôi lân la đến chỗ anh Phúc. Vừa thấy tôi, anh Phúc kêu lên mừng rỡ :

– Chú Quang, trời ơi, bấy lâu nay chú biến đâu mất dạng?!

Tôi rút bao thuốc lá ra mời anh, mời tất cả các thành viên trong ban nhạc rồi hỏi thăm việc làm ăn sinh sống của anh trong mấy năm qua. Anh Phúc nói giọng buồn buồn :

– Mấy năm vừa rồi mình làm ăn thất bại lắm ! Trại gà bị đại dịch cúm làm trắng tay, xoay sang làm đủ việc nhưng việc nào cũng thất bại thê thảm. Túng quá phải gia nhập vào đội nhạc đám ma kiếm sống qua ngày.

– Chị Huyền vẫn tiếp tục dạy chứ ?

Anh Phúc thở dài :

– Huyền mất sắp mãn tang rồi cậu!

Tôi kêu lên thảng thốt :

– Chị Huyền mất rồi ! Tại sao chị mất ?

– Huyền bị bệnh tim. Nằm viện gần ba tháng vẫn không khỏi.

Tin chị Huyền mất đến đột ngột quá làm tôi choáng váng, cổ họng nghẹn cứng. Anh Phúc tiếp :

– Có đi tìm khắp gầm trời này cũng không ra một người vợ hiền thục, thủy chung như Huyền – Giọng anh xót xa- Đến hơi thở cuối cùng, Huyền vẫn giữ chặt trong tay quyển sách “Kỹ thuật trồng phong lan” mà Huyền bảo đã mua nhân một chuyến lên thăm Đà Lạt.

Tôi giật nẩy mình, sực nhớ ra, buổi chiều năm ấy, tôi có mang đến tặng chị Huyền tập sách “Kỹ thuật trồng phong lan”. Hỏi thăm về giàn phong lan. Anh Phúc thở dài :

– Huyền mất, giàn phong lan cũng tàn lụi dần rồi tan tác mặc dù tôi đã cố hết sức giữ lại làm kỷ niệm.
Chị Huyền ơi! Chị cứ bình yên thanh thản nơi cõi vĩnh hằng. Tôi xin thề với chị rằng, chỉ có tôi là người duy nhất hiểu được nỗi niềm uẩn khúc của đời chị.

                                                                                                             T.Q.L

Read Full Post »

Tản văn của Huỳnh Kim Bửu

Chúng ta đã ăn phở tái, bún giò, miến ngan… từ xa xưa (từ thuở Hà Nội – băm sáu phố phường, Huế – thần kinh) nhưng ăn mì ăn liền thì mới chừng mấy chục năm nay.

Mì ăn liền là một thực phẩm khô, chiên trước với dầu cọ, vô gói (từ 60 –  80g), ăn liền sau 3 –  5 phút dội nước sôi lên. Mì ăn liền ra đời muộn mà có sức lan tỏa, “chiếm lĩnh thị trường” mạnh, nhanh, đến sớm rộng khắp. Có thể nói, ngày nay gói mì ăn liền đã đến với từng nhà, kết bạn với từng người. Có thế, nước ta mới mỗi năm sản xuất tới 6 tỉ gói mì với đủ các thương hiệu (Hảo Hảo, Miliket, 3 Miền, Tiến Vua, Bò Rau Thơm, Gấu Đỏ… Mì lâu đời nhất là mì Colusa gói giấy vẫn còn được ưa chuộng). Có những con số của năm 2005, tôi đọc được trên báo: Trung Quốc, ăn nhiều mì tôm nhất thế giới với 44, 3 tỉ gói / năm 2005, Indonesia thứ hai với 12, 4 tỉ gói / năm 2005, Nhật thứ ba – 5, 4 tỉ gói / năm 2005. Tiêu thụ mì ăn liền nhiều nhất, tính theo đầu người: Hàn Quốc 69 gói / người / năm,  Indonesia 55 gói / người / năm, Nhật 42 gói / người /  năm.

Nó nhờ vào đâu vậy?

– Chắc trước hết, nó nhờ vào cái giá rẻ: Trừ gói mì 5000đ – 6000đ dành cho người chuộng món ngon, gói mì phổ thông ba bốn ngàn đồng / gói, rẻ hơn cả đĩa bánh xèo rải rau giá búp, chén bánh bèo rắc tôm bột của mấy bà bán dạo xóm cho người nhàn rỗi vừa ngủ giấc trưa dậy. Đó là nói thời giá bữa nay, chứ hồi cách đây vài năm, mì ăn liền chỉ 500đ / gói thôi. Ít thấy có món vừa rẻ vừa ngon, theo nghĩa “tiền nào của nấy”, như gói mì. Ăn phở bò, bún giò thì “dội” lắm, lâu lâu mới dám cải thiện một bữa. Ăn bún cá, bún riêu cua giá cũng gấp rưỡi, gấp đôi gói mì tôm, mì thịt bằm ăn liền. Ăn bánh xèo, bánh bèo, ổ bánh mì cặp thịt “bình dân” đấy, nhưng bị thiếu nước, khô khan, khó nuốt, nhất là đối với người già ăn ít, có tật ăn hay mắc nghẹn. Sau cùng, nhiều người đã chọn “giải pháp” ăn gói mì, vừa rẻ vừa có cả cái lẫn nước, dễ nuốt trôi. Ăn xong tô mì tôm (cách gọi chung cho các loại mì), anh công nhân, chị cán bộ, bác nông dân yên tâm rằng mình đã nạp đủ “năng lượng” cho một buổi mai làm việc, từ sáng tới trưa. Nói, nhờ giá rẻ mà mì ăn liền tiêu thụ mạnh, “chiếm lĩnh thị trường” nhanh, chưa chắc trúng! Vì có những nước giàu vẫn ăn nhiều mì tôm kia mà.

– Ưu điểm thứ hai của gói mì tôm dễ thấy, là tiện lợi. Trước hết, tiện cho việc để dành, để trên bàn ăn, đậy rổ lại, hoặc cất trong chạn là tốt, miễn sao đừng để chú chuột đục khoét. Vì chuột mà đục khoét gói mì, chẳng khác gì ông Tám Khừng quê tôi, gặp cỗ giỗ được cho ngồi vào mâm. Mà cũng tiện cho việc chế biến, người bận rộn công việc, với gói mì tôm và chút nước sôi trong phích là có ngay bữa ăn, ăn lẹ. Bởi khỏi phải chế biến lâu lắc, ăn lẹ để còn công việc, gói mì tôm mới được đặt tên là “mì ăn liền” (nhưng cái tên này  người ta ít gọi hơn cái tên mì tôm đã quen miệng, quen miệng đến mức gói mì chay cũng bị gọi là mì tôm chay).

Trong đời, tôi đã gặp nhiều cảnh ăn mì ăn liền cảm động lắm. Cái hôm máy bay trực thăng sà xuống tới đọt tre, thả hàng cứu trợ xuống “ốc đảo” quê tôi (vùng đang bị thiên tai lũ lụt bao vây), tức thì từ trong các nhà ngập lũ sâu, bà con đã ào ra, bơi theo dòng nước cuộn chảy, vớt những thùng mì tôm bọc trong giấy nhựa. Và từ bữa đó, bà con làng tôi đã ăn mì tôm cầm hơi, suốt những ngày bão lũ gian nan, cơ cực. Khối cô cậu sinh viên, học sinh nghèo trọ học xa gia đình, vừa mua sách học vừa “kế hoạch” túi tiền, mua chục gói mì tôm để dành “ăn dặm”, vì nhiều bữa phải mì tôm thay canh, mì tôm bữa sáng đến trường, bữa tối thức khuya học bài. Khối anh chị công nhân nhà máy, ông bà cán bộ hưu trí (từng làm nhân viên cho lãnh đạo), đến kỳ lĩnh lương, liền ưu tiên dắt nhau ra siêu thị, mua một thùng mì tôm ôm về, bảo đã làm xong “kế hoạch tiền lương”. Một bà chủ quán trong khu dân cư nghèo đã có lần kể cho tôi nghe, những ngày giáp Tết, quán bà bán mì tôm chạy lắm, nhà nào cũng mua mì tôm ăn Tết, có nhà mua tới mấy thùng. Hình như đoán trước được, tôi sẽ có câu hỏi, tại sao, bà giải thích luôn: “Bởi tại cái gu của dân vùng này và cũng vì, bà con sợ ngày Tết quán xá nghỉ, mà lo trước còn hơn”.

Không ít người phong lưu, thích ăn ngon, phải bữa mì tôm, người ta đã “gia công” cho gói mì: cho thêm thịt ướp, chả giò, nhánh rau thơm, tiêu bột, củ hành ngâm chua, dội nước lèo nấu xương heo, sụn bò… Thế là thực khách có được một tô mì tôm hảo hảo, khác xa cái hương vị ban đầu của nó. Hương vị thuở ban đầu của tô mì ăn liền, nếu là mì tôm thì có chút hương vị tôm, mì thịt bằm chút hương vị thịt, mì bò bip – tết tí xíu hương vị thịt bò. Ngoài cái hương vị thịt hay tôm, theo tên gọi của gói mì, còn có cái hương vị rau thơm, cà rốt (hoặc khoai tây, đậu Hà Lan), muối, bột ngọt có trong bì gia vị của mỗi gói mì… Mì chay có hương vị nhiều loại rau: ngò thơm, cà rốt, khoai tây… và mùi thơm nấm (thay cho hương vị thịt, tôm, cua).

Đem mì tôm so sánh với bánh bèo, bánh xèo mới thấy cái “bất công” trong sự “đối đãi” của con người. Gói mì tôm (ba, bốn ngàn đồng) lại được sản xuất trong nhà máy công nghệ với dây chuyền sản xuất tiên tiến, có thương hiệu mĩ miều, bao bì láng bóng rực rỡ, được đóng thùng lịch sự, sang trọng; trong khi đó cái bánh chưn, chồng bánh xèo, đĩa bánh bèo…(cùng giá) lại chế biến trên lò than, bếp củi lọ lem, tới khi có cái bánh rồi, cũng chẳng gì hơn, vì bị thảy ra mâm, ra mẹt. May mà gặp người ăn tinh đời, có bụng tốt còn biết, đây là: “Món ăn dân dã”… để mà thương nhau.

Mì ăn liền chắc không bị cuộc cạnh tranh ráo riết, mặc dù ngày nay có xuất hiện gói phở ăn liền, miến ăn liền, cháo ăn liền… Tôi nghĩ, những gói sau này chỉ làm đa dạng, phong phú thêm cho gói mì ăn liền đang phục vụ cuộc sống hối hả thời nay.

Thử hỏi, ở trong nước mình, món ăn nào có tính phổ cập, “phủ sóng” toàn miền, toàn cõi, toàn quốc? Phở chăng? -Nhiều thị trấn không có quán phở tái, nạm. Bún bò giò heo chăng? –Cũng không. Cháo lòng, bánh hỏi thuộc “gu” của dân Bình Định, nhưng nơi khác thì cũng chẳng có “biệt nhãn”gì. Cao lầu vẫn “cố thủ” ở thành phố Hội An – Quảng Nam, Don “an phận thủ thường” ở thành phố Quảng Ngãi… Thưa, chỉ có gói mì ăn liền.

H. K. B

Read Full Post »

Minh Văn

Cuộc sống luôn có những đổi thay, mỗi lần đối mặt với những thay đổi tôi lại trở về quê ngoại – Thị Xã Sông Cầu thân thương để “làm mới” lại bản thân mình và chuẩn bị cho một hành trình mới.

Sông Cầu bây giờ đã trở thành một thị xã, nhưng với tôi Sông Cầu mãi là một thị trấn yên tĩnh và xinh đẹp. Đường Trần Hưng Đạo, Nguyễn Huệ… ngày nay sao có thể thay thế được xóm Chợ, xóm Bến Xe… của ngày xưa. Nhìn các đoàn ca múa nhạc luân phiên biểu diễn trong sân khấu rộng lớn, hiện đại của thị xã tôi lại nhớ thời thơ ấu. Cái thời tôi còn là đứa trẻ cầm tấm đòn (*), lon ton đi theo bà ngoại và các dì hàng cây số dưới ánh trăng để xem gánh hát cải lương diễn ngoài sân bãi và khi ra về bao giờ cũng với đôi mắt đỏ hoe.

Trên dốc Găng nhìn xuống, Sông Cầu xanh mượt mà nằm lọt thỏm giữa rừng dừa dày đặc ven biển trong vịnh Xuân Đài. Hai nhánh sông Tam Giang và Thị Thạc thơ mộng dịu dàng băng ngang thị xã cung cấp phù sa cho vùng đồng bằng trù phú ven bờ. Xa xa ngoài khơi các dãy núi xen kẽ nhau ôm trọn Sông Cầu, tạo ra vũng Chào, vũng La… những làng chài nổi tiếng và những thắng cảnh đẹp còn hoang sơ.

Món ăn khoái khẩu của tôi ở đây là món cá bống kho béo ngậy được chế biến qua bàn tay khéo léo của ngoại và canh chua lá me với ớt bột cay xè đặc trưng của vùng biển này. Không hiểu sao tôi luôn có cảm giác thèm món ăn sáng dân dã bánh căn, bánh hỏi, bánh bèo… được bán bởi những người dân hiền lành, thân thiện. Món ăn chơi ngon nhất mang đặc trưng của Sông Cầu là ốc quắn chấm nước mắm me gừng. Cảm giác sung sướng khi lể từng con ốc quắn nhỏ xíu chấm nước mắm cho vào miệng thưởng thức là không gì sánh được. Thâm niên nhất trong các hàng ốc có lẽ là cô Mau, cô đã hơn 20 năm bán ốc với nước chấm ngon có tiếng. Cho đến bây giờ, nụ cười rạng rỡ đón chào của cô mỗi khi tôi đến hàng ốc không phai mờ trong tôi. Cô là biểu tượng sống động về sự mộc mạc, chân chất và mến khách của người dân nơi xứ dừa.

Người Sông Cầu rất nặng chữ tình, chữ nghĩa. Đôi khi tôi tự hỏi có phải Sông Cầu đang đứng ngoài sự phát triển của xã hội hay không? Cho dù đường sá, nhà cửa ngày một đẹp hơn, khang trang hơn nhưng tình cảm xóm giềng, bằng hữu ở đây vẫn vậy. Hầu như mọi người đều biết nhau, lúc nào cũng có thể nghe mọi người cười nói, thăm hỏi, chia sẻ với nhau về gia đình, công việc ngay ngoài đường. Khi nhà nào có giỗ chạp, mọi người sum họp phụ giúp nhau. Người dân ở đây rất thọ, có lẽ một phần là vì họ sống rất lạc quan. Ông ngoại tôi dù đã gần 90 tuổi nhưng vẫn còn minh mẫn và có nhiều bạn. Những ngày hè, sáng nào tôi cũng bị đánh thức bởi những câu chuyện rôm rả của nhóm bạn già. Trùm mền giả đò ngủ để nghe lén những câu chuyện ấy là một trong những thú vui của tôi, tin tức thời sự trong nước, quốc tế và địa phương đã được tôi cập nhật ngay trên giường. Những lời bình luận cuối những bản tin bao giờ cũng chứa đựng sự tin tưởng, hy vọng về một ngày mai. Một phần khác có lẽ là do những người bạn già của ngoại có thói quen tập thể dục, buổi sáng người thì tắm biển, người chạy bộ, buổi chiều đi bộ quanh các công viên hay dọc bờ biển. Văn hóa tập thể dục cũng bao gồm luôn việc chia sẻ thông tin, tiếng cười nói lúc nào cũng rôm rả.

Thị trấn Sông Cầu ven biển xinh đẹp ngày nào đã để lại trong tôi nhiều kỷ niệm. Những ngày hè về quê ngoại là nguồn năng lượng luôn được dự trữ góc khuất trong tim tôi. Khi gặp thất bại trong công việc, đau đớn với nỗi mất cha… thì điều đầu tiên tôi làm là trở về đây, để được đứng trước biển chiêm nghiệm về cuộc sống, sẻ chia với sóng biển, nói chuyện với những hàng cây, để được người thân an ủi, vỗ về.

Mãi đến tận hôm nay tôi vẫn giữ thói quen ấy.

Dù cuộc sống có vật đổi sao dời, tình cảm của tôi đối với nơi này vẫn vậy.

Nhớ lắm, quê ngoại ơi!
Thương lắm, Sông Cầu ơi!

MINH VĂN

(*) là một ghế nhỏ cao khoảng 1 tấc bằng gỗ.

Read Full Post »

Một thời đuổi bóng

Ngô Quang Dũng.

Viết tặng cho người đã gặp, chưa gặp và sẽ gặp.

Một đoạn đường ngắn mà Hùng cứ đi tới đi lui không biết bao nhiêu lần. Nhiều lúc anh muốn dừng lại để ngắm nhưng lại không dám, cứ đi với một hi vọng có ngày được gặp lại cô ấy dù chỉ một lần, chỉ cần một lần cũng đủ.
Quen Linh trong sự tình cờ  .Một lần theo người bạn dọn hàng dùm chị, gặp Linh bán hàng kề bên, nhìn Linh, Hùng bỗng trở nên ngơ ngác vì không ngờ trên đời này có một cô gái dễ thương đến vậy .Mái tóc xoã dài đen bóng, nước da trắng pha chút rạm nắng, khuôn mặt tròn tria dễ thương chi lạ .Thấy người lạ nhìn chăm chăm cô gái tỏ vẻ khó chịu và quay mặt sang hướng khác nhưng Hùng vẫn nhận ra vẻ bẽn lẽn, thẹn thùng. Từ đó trở đi, mặc dù không có ai nhờ vả, cứ chiều chiều là Hùng đạp xe tới ngõ năm Bình Hòa chờ khi nào không ai mua nữa là phụ chị thằng bạn dọn hàng dùm, sẵn đó phụ dùm luôn cô ấy . Ngày nào cũng gặp mặt, cũng chuyện trò nhưng cũng mất một thời gian dài  anh mới biết rõ về Linh. Sinh ra ở xứ Huế nhưng Linh đã theo gia đình vào Sài Gòn ở từ tấm bé .Vốn giòng dõi các mệ nên nề nếp gia đình Linh rất đài các, mặc dù không còn khá giả nữa. Linh là chị lớn trong nhà, lấy chồng sớm khi còn đi học, sau năm 1975 chồng đi học tập, nhà trong khu gia binh, gia đình chồng ở miền tây nên Linh phải về gia đình cha mẹ tá túc .Từ nhỏ vốn được gia đình cưng chiều nên Linh chẳng biết làm gì cả, thậm chí đến việc cơm nước hàng ngày cho đến khi lấy chồng cũng vậy. Cuộc sống thay đổi một cách đột ngột, hụt hẫng một thời gian dài cho đến khi tiền bạc hết thì Linh mới nhìn lại được mình .Con nhỏ, cuộc sống khó khăn trong lúc giao thời nhưng Linh vẫn cố gắng hòa nhập mặc dù cũng không dễ dàng gì .Nhưng vì con, vì bản thân và cũng vì cuộc sống,nghe những người trong xóm rủ rê Linh bỏ tiền ra mua bán đồ cũ, cũng nhờ khéo ăn khéo nói nên buôn bán cũng khấm khá  ,cuộc sống gia đình tương đối dễ chịu.
Từ ngày quen biết Linh, Hùng trở nên siêng năng, đi làm về là Hùng ghé tới chỗ Linh ngồi bán để chỉ ngồi ngắm, lúc đông khách thì cũng giúp Linh gói hàng, trao hàng cho khách, ngày nào bận việc không ghé được thì cảm thấy nhơ nhớ, nhiều khi thấy tưng tức khi khách mua hàng cứ cố í nhìn vào khuôn ngực đầy đặn của Linh mỗi khi Linh chồm tới đưa hàng, không hiểu có phải khi yêu con người trở nên ích kỉ không, chứ mỗi lần như vậy là Hùng muốn lộn gan lên đầu nhưng chẳng dám nói gì, vì Hùng chẳng là gì của Linh cả, trong lúc đó cũng có những lần Hùng vô tình trộm nhìn và cũng vô tình Linh bắt gặp thì lúc đó chắc chắn cặp mắt có đuôi sẽ lườm lườm, có lúc tức quá Hùng hỏi:
– Sao người ta nhìn được mà Hùng lại không?
– Người ta khác, Hùng khác.
– Khác là khác chỗ nào, bộ Hùng là con gái chắc.
– Nhưng người ta là khách mua hàng.
– Vậy nếu Hùng  là khách mua hàng sẽ được quyền.. chứ gì.
Nghe câu nói nói đó Linh quay mặt đi hướng khác, đầu gục xuống  chẳng nói gì, và Hùng không bao giờ nhắc lại chuyện đó.
Ngày lại ngày nỗi nhớ lại đấy ắp trong lòng .Nhiều lúc muốn nói nhưng không sao nói được bởi vì Hùng biết chắc là không thể nào Linh chấp nhận .Có những lúc tự nhủ là không tới nhưng đôi chân lại cứ bước tới. Không hiểu Linh có biết tình cảm Hùng dành cho Linh không nữa, chưa bao giờ Linh lại nhận lời đi chơi cho dù Hùng đã nhiều lần mời mọc .Khoảng cách giữa Hùng và Linh tuy gần mà lại xa .Có lúc  giận cho bản thân mình , Hùng đi uống rượu thật say để đủ can đảm thố lộ tình cảm của mình cho Linh ,nhưng khi đến gần thì tự nhiên lại sợ .Đôi lúc muốn tìm bạn để chia xẻ nhưng cũng không dám vì sợ sự phản đối của bạn bè .Yêu không dám nói là yêu, ghét không dám nói là ghét, sự dằn vặt làm cho con người Hùng trở nên bấn loạn, sợ sệt đủ điều nhiều lúc nói chuyện với Linh mà đôi mắt lại nhìn hướng khác. Chị Minh, chị của người bạn hình như cũng biết chuyện, chị không dám nói thẳng mà chỉ nói bóng nói gió làm cho Hùng nhiều lúc cũng ngượng nhưng hình như tình yêu đã làm mờ đi lí trí cũa Hùng, nó trở nên lì lợm hơn, ai nói cũng mặc cho dù người bạn thân nhất cũa nó nhiều lần khuyên can nhưng vẫn không lay chuyển, ngày nào cũng tới, ngày nào cũng say khướt, hình như nếu không say thì có lẽ Hùng không dám tới, không dám đối diện với những cái nhìn thương hại cũa những người xung quanh, nhất là cái nhìn của Linh, cái đôi mắt mà Hùng không dám đối diện, nó biết rằng chỉ cần nhìn vào đôi mắt đầy van xin, cầu khẩn thì chắc nó bỏ cuộc mất thôi. Môt hôm, Linh chủ động tới chỗ nó ngồi và hẹn tối nay sẽ gặp, mừng quá Hùng ghé về nhà bạn gần đó tắm rửa rồi mượn một bộ đồ thay vào, còn sớm nhưng Hùng đã tới chỗ hẹn trước cổng trường Hoàng hoa Thám, hơn một tiếng sau Linh mới tới nhưng không tới một mình mà tới với cô em gái, Nga cô em gái Hùng cũng đã gặp mấy lần khi ra phụ chị dọn hàng, xinh hơn, trẻ hơn, có học hơn nhưng sao Hùng vẫn không có một chút cảm tình, mặc dù Linh nhiều lần muốn làm mối cho Hùng. Ngồi trong quán cà phê, Linh muốn nói một điều gì đó nhưng vẫn không sao nói được cho đến lúc ra về, gần tới nhà đột nhiên Linh dừng xe lại rồi nói với giọng van xin:
– Chồng Linh sắp về rồi, Hùng đừng lại nữa có được không?
– Về thì về có sao đâu, cầu cho thằng chả chết quách cho rồi.
Nói xong Hùng giận dữ bỏ đi không thèm quay mặt lại, mấy ngày không lại là mấy lần say khướt, nhiều lúc uống không say Hùng phải uống thêm iménoxtan mới đủ độ sần, mấy lần say khi đi làm nên Hùng bị đuổi việc, công việc không có suốt ngày Hùng lang thang nơi nay nơi khác cho hết thời giờ, nhiều lúc say quá Hùng không biết cả đường về lăn ra gốc cây mà ngủ, sáng ra chẳng con một đồng xu dính túi. Ngày này qua ngày khác Hùng đắm chìm trong nỗi buồn, quên trong men rượu, một hôm trong lúc say rượu lại bị mắc mưa khi về nhà trọ Hùng bị sốt li bì, những ngày nằm gường bịnh chỉ có thằng bạn bỏ cả công ăn việc làm tới chăm sóc, thỉnh thoảng có Nga em Linh sau khi đi làm về cũng ghé thăm, Nga cũng chăm sóc tận tình nhưng Hùng vẫn không có một chút tình cảm nào, vẫn coi Nga như cô em gái. Hơn cả tháng Hùng mới bình phục, thể xác đã lành nhưng vết thương lòng vẫn còn âm ỉ, nhiều lần muốn tới gặp Linh nhưng không sao dám, có lẽ nào tình yêu làm cho con người ta trở nên nhút nhác như vậy sao?
Lòng can đảm cũng thắng, Hùng đã tới chỗ Linh nhưng khi tới Hùng mới sững sờ, bên cạnh Linh đã có người đàn ông khác phụ dọn hàng, nhìn Hùng thì hình như người đàn ông đó cũng biết, người đàn ông đó chủ động tới bắt tay nó rồi nói:
– Mình là Phong chồng Linh, Linh hay nhắc tới Hùng, nghe Hùng đau mà vợ chồng mình chưa tới thăm được thật là áy náy.
– Cám ơn anh thật nhiều, tôi cũng đỡ rồi.
– Thôi mình vào quán làm vài ba chai, vừa lai rai, vừa nói chuyện nhé.
Quay lại nhìn thấy Linh gật đầu đồng tình nên Hùng cũng gật đầu theo, vào quán ngồi một lúc thì Hùng mới nhìn kỹ người đàn ông đối diện mình và cũng là chồng của Linh, vừa đẹp trai, vừa vạm vỡ, vừa lịch thiệp tự nhiên trong lòng Hùng bỗng cảm thấy xấu hổ cho mình, uống được vài li thì Hùng đứng lên xin phép ra về. Về đến nhà trọ Hùng cảm thấy buồn, cái buồn mà Hùng chưa từng trải qua, ngày hôm sau Hùng quyết định mua vé về quê, xa cái chốn đã làm Hùng tuyệt vọng.
Tàu lăn bánh mới thấy thằng bạn chạy tới rồi dúi cho nó một mảnh giấy, tàu  chạy một lúc rồi Hùng mới mở mảnh giấy ra coi, trong đó chỉ có một dòng chữ: Cám ơn Hùng những ngày qua, cầu cho mọi sự may mắn đến với Hùng. Đọc xong, ngẫm nghĩ bỗng Hùng mới thấm thía hai chữ đuổi bóng, thả tay, gió cuốn mảnh giấy bay đi, nhìn gió cuốn tự nhiê n lòng Hùng cảm thấy nhẹ nhõm

Read Full Post »

Đẫm ngập tết tuổi thơ

NGUYỄN MỸ NỮ

Là vị ngọt. Ở hết cả những thứ mứt bánh và các loại kẹo mà ngày thường rất hiếm khi chúng tôi được sờ đến.
Trước hết, là kẹo lạc của bà Ba. Bà này vốn có họ xa với mẹ, sống trên Gia Lai và vẫn giữ được lệ của quê ngoại tôi là làm kẹo lạc. Quà tết của bà luôn đến với gia đình tôi rất sớm. Khéo chỉ độ hai mươi tháng chạp chứ mấy! Và, có kẹo là gia đình tôi có tết ngay bởi mẹ biết các con rất thèm và ba ngày đầu năm, còn bao thứ ngon lành khác. Dại gì để dành lại một thứ quà quê rất…quê như là cái thứ này. Những phong kẹo lạc được mẹ xếp ngay ngắn trong lọ thủy tinh và đậy nắp rất kỹ. Vẫn còn ăm ắp nơi ký ức tôi, ngày bé với những buổi tối cận tết, cả nhà sum họp và ai cũng thấy “ nhạt mồm”. Ấy! Là nói theo bà nội.  Mẹ mới sai anh tôi mở tủ, lấy quà của bà Ba ra. Ài chà! Trông cái ông này chậm rãi quá đáng, khi rón rén bưng lọ thủy tinh kẹo trên cả hai tay, đặt trịnh trọng nơi bàn nước mới rõ sốt ruột chứ! Hằng bao cặp mắt hau háu hướng về phía đấy.  Bà với bố thường nhâm nhi kẹo lạc với những bát chè xanh nghi ngút khói. Tôi và bà chị kề, sau khi ăn bắt chán chê thể nào, cũng xin thêm mấy phong nữa, để dành. Mấy phong này luôn được chị em tôi chia nhau. Chia… nhín và tất nhiên, là phải ăn…dè rồi.

Chia nhín chỉ phải tập trung vào đôi mắt nhưng ăn dè á! Lắm công đoạn lắm cơ! Trước hết là đặt kẹo lên môi và cắn một miếng. Cắn bé bé thôi, nhé! Đã bảo ăn dè mà lại…Tôi vừa cắn vừa ước, giá mà được cắn to một tị, nhỉ? Cho cái ngọt có đủ để chạm mạnh vào lưỡi và úp chụp, trùm kín lên hết cả  vị giác của mình. Ấy là lúc miếng kẹo đã kịp lua nhanh về phía răng hàm và đang được nhai ngấu nghiến. Kẹo được mẹ giữ kỹ nên đâu có bị hở hơi. Vẫn còn dòn tan. Khi ăn nghe cứ côm cốp, côm cốp đã vui tai mà ngon sao mà ngon. Lạc làm thơm và béo ngậy hòa lẫn trong đường sánh keo, khiến cả vòm họng và vùng lưỡi thấm đẫm vị ngọt gay gắt. Chỉ có thứ kẹo lạc quê mới có được cái ngọt thật thà, ngọt đậm đặc đến dường ấy. Và, cái ngọt ấy vẫn còn đẫm ngập nơi tôi, mỗi khi gần đến tết. Tôi bảo “gần” vì quả thật, có chia rất nhín và ăn rất dè thì kẹo lạc của bà Ba cũng hết sạch khi còn khoảng ba, bốn hôm nữa mới đến tết.

Ngược lại với những phong kẹo hết sức quê mùa là, thứ mứt hết sức sang cả mà chúng tôi cũng chỉ được thưởng thức rất ít, dẫu là đang giữa tết. Đó là mứt hạt sen của nhà cụ Chi. Cụ Chi là bạn với bà nội tôi, vốn người Hà Nội. Khác với bà tôi nhìn vào là rõ ngay một cụ bà nhà quê. Cụ Chi rất ra dáng người Tràng An thanh lịch. Là người hàng phố. Ấy! Cũng nói theo bà nội. Rất nhiều năm trôi qua mà tôi vẫn còn nhớ như in cái áo dài cụ Chi mặc, tấm khăn cụ khoác hờ, vòng chuỗi cụ đeo…Cụ luôn xuất hiện ở ngôi nhà tềnh toàng của chúng tôi vào đúng hai tám tháng chạp.

Bao giờ cũng vậy. Đủng đỉnh vào trong nhà và yên vị trên ghế hẳn hoi. Sau khi nhấp hết một tách trà, cụ mới thư thả lấy túi mứt với đúng nửa ký từ trong giỏ xách ra, không quên sai chúng tôi đi lấy một cái đĩa. Tôi có lần lấy một cái đĩa to. Ý chừng để cụ đổ mứt cho nhiều nhiều ấy mà nhưng liền bị cụ khoát tay từ chối. Đã hiểu ý, những lần sau không những lấy đĩa bé tôi còn lấy cái đĩa kiểu, khiến cụ rất hài lòng. Cũng rất thư thả, cụ bỏ vào đĩa một ít hạt sen. Khiếp! Nhìn cái cách của cụ đã thấy bụng, bắt luống ca luống cuống lắm rồi. Sau đấy cụ mới mời bà nội, bố mẹ tôi và cũng rất may là hãy còn nhớ đến cái con bé này. Những hạt sen có màu trắng ngà tinh khiết với đường bọc lấm tấm bao quanh sao mà khéo đến thế, hấp dẫn đến thế! Không đừng được tôi thò cả bàn tay ra bốc. Cụ vẫn để yên nhưng chờ tôi ăn hết mới thư thả. Lại …cũng thư thả( chán thật!) dạy dỗ. Cụ bảo hạt sen là thứ mứt để nhón. Và phải ăn nhẹ, nhai khẽ bởi nếu ham hố, sẽ làm hỏng cái loại mứt này ngay và như thế, thì phí lắm! Phải nhâm nhi từng hạt, từng hạt một. Mà phải gọi bằng hạt cơ! Chính vì đã ít lại phải để dành cho bà nội ăn dần, nên nếu tôi có một thèm khát nào đó suốt những cái tết trẻ con của mình thì đó là: được ăn mứt hạt sen. Cũng chẳng phải nhón phải nháy chi cho thêm chảy nước miếng, cứ bốc cả bụm bỏ ngay vào mồm và ngấu nghiến bắt thỏa thuê. Chẳng hiểu cảm giác ấy sẽ như thế nào, nhỉ?
Phía nội tôi, từ bác cả cho tới gia đình chúng tôi và các cô chú đều đặc sệch chất quê. Thì nông thôn là gốc gác nhà ta mà lại… Quê kiểng từ nếp nghĩ, cách sống cho tới giao tế, ăn uống. Dẫu đã rời quê cha đất tổ và cắm chân nơi đất thị thành, từ rất lâu. Tất cả là thế ngoại trừ một người, ấy là chú Út.  Trong cách nhìn của chúng tôi ngày còn trẻ con ấy mà! Chú Út tây lắm cơ! Ấy! Giầy tây bóng nhoáng. Ấy! Áo tây cổ cồn cao thẳng cứng. Ấy! Đầu tây chải gôm lật phía sau láng lẩy. Ấy! chiếc mũ tây đánh phấn trắng nốp… Rồi còn nữa chứ! Cách đi đứng, ăn nói, cười cợt… và tiêu tiền, cứ là như tây. Vẫn còn chưa đủ bởi nhẽ chú còn có vợ là một phụ nữ đẹp như tây, sạch như tây, diện như tây mới oai chứ!

Nhưng bọn trẻ chúng tôi chỉ ái mộ cái vẻ tây bên ngoài của thím Út được đúng năm đầu nhưng nói thật, cái chuyện làm bánh tây của thím thì được chúng tôi mê mẩn có đến cả… trăm năm. Thím làm các món tây rất khéo nhưng những món mặn, chúng tôi, ăn không quen cứ ngờ ngợ thế nào. Nhưng bánh tây của thím á!  Ngon lắm! Có thím là có những cái tết tha hồ ăn bánh tây mà ngày ấy, bánh tây hãy còn là của hiếm. Và thật lạ, nhé! Thím Út biết làm rất nhiều loại bánh nhưng tết, chỉ làm bánh sâm banh. Bánh sâm banh có chất liệu là bột và trứng gà. Đổ và nướng trên vỉ với những cái khuôn dẹp và dài. Lúc bánh gần được thì rắc lên mặt một ít đường hột cát trắng. Thím làm nhiều lắm vì có đến mấy gia đình các anh chị và nhà nào cũng đông con. Mỗi nhà thím biếu một thùng cũng ngon ngót dăm chục cái. Và, những cái bánh đấy thì nhà nào cũng phải để đến đúng hôm mùng một mới dám mở hàng. Cuối chạp, có thèm phải chịu khó sang nhà thím thôi! Chịu khó chờ thím sai vặt và cho mấy cái bánh… in ít đẹp. Thật may thím có tấm lòng. Bởi dù đổ rất khéo, đều tay nhưng vẫn hào phóng, khi chọn được khá nhiều những cái bánh bị lỗi. Bọn lau nhau chúng tôi nhờ thế, không đến nỗi phải nhạt mồm, khi đã cất công sang và ngồi chầu rìa quanh bếp.

Tết nhà nào lại không đầy bánh trái. Nhưng tết nhà tôi luôn oách nhất xóm vì có sâm banh. Và đó luôn là niềm hãnh diện của tôi thủa nhỏ. Tôi mặc bộ quần áo mới, túi bọc mấy đồng tiền mừng tuổi, ra ngồi ngay ngoài cửa cắn  bánh rôm rốp không quên hất cao mặt, khi thấy đám bạn đi ngang nhà. Tôi như khoe thầm với chúng nó: Bánh tây đấy và chỉ có nhà tớ mới có thứ này. Anh tôi đùa bảo ăn cái thứ này cũng là được uống cả rượu. Là sâm banh. Và tôi háu ăn với lại lém lỉnh có những cái tết đẫm ngập sâm banh. Nên say…Say cả rượu lẫn bánh.  Nhưng chỉ ngay lúc đó vì liền sau đấy lại thèm. Thèm cho mãi đến giờ khi nhiều cái tết đã đi qua. Nhà chẳng có sâm banh của thím Út. Để lại được thưởng thức bánh tây trong rất nhiều cái tết ta, như thủa tôi hãy còn bé tí.

Read Full Post »

Tình ca

Ban Mai

Tôi yêu tiếng nước tôi từ khi mới ra đời, người ơi
Mẹ hiền ru những câu xa vời
À à ơi! Tiếng ru muôn đời
Tiếng nước tôi! Bốn ngàn năm ròng rã buồn vui
Khóc cười theo mệnh nước nổi trôi, nước ơi…(1)

Lâu lắm rồi, tình cờ nghe lại bài hát xưa, lòng tôi buồn quay quắt. Giai điệu cũ, gợi trong tôi bao kỷ niệm của một thời thơ ấu. Bài hát làm tôi nhớ những đêm giao thừa của thuở còn để tóc bum bê, nhảy lò cò trước sân cùng tụi bạn hàng xóm.

Những ngày cận Tết, cả nhà dọn dẹp, lau chùi, đánh bóng lư đồng để đón khách và đón anh hai, chị tư tôi đi học xa trở về. Tôi nhớ, tôi hãy còn nhỏ lắm, tôi và em kề được mẹ sai lau các cửa kính rồi rửa bộ tách trà mời khách. Mẹ dặn kỹ bộ trà Nhật dễ bể, mấy đứa nhẹ tay thôi. Vậy mà cũng không xong. Tôi cũng không hiểu vì sao bình trà vỡ toang. Con em mặt xanh lét, sợ mẹ la, nó đỗ thừa cho tôi. Tôi đứng chết trân nhìn con em run như cầy sấy. Mẹ xót của la một trận tơi bời vì tính cẩu thả, tôi giận nó khóc vùi đêm đưa ông Táo về trời.

Áp Tết, chị em tôi xúm ra ngoài ngõ ngồi châu đầu bên nồi bánh tét để nghe anh hai kể chuyện ma. Đêm khuya trời lập xuân se lạnh, đứa nào cũng run lập cập. Nhìn cả dãy phố nhà nào cũng giống nhà tôi. Dọc con đường bập bùng ánh lửa thơm mùi nếp chín, nhấp nhô đầu người. Trẻ con lăng xăng chạy qua chạy lại. Mấy ông bà lão ngồi trên vỉa hè nhai trầu, nói chuyện râm ran.

Năm nào cũng vậy, ba mua một nhành mai lớn cắm giữa phòng khách, chị em tôi xúm xít treo thiệp chúc xuân, anh tôi giăng những vòng đèn nhấp nháy. Mẹ tôi thích chưng hoa cúc đại đóa, hoa hướng dương. Chị tôi lại thích hồng nhung. Còn tôi cũng để một chậu chân chim bé xíu trên bàn học. Bàn thờ Phật phải là hoa sen trắng, bàn thờ ông bà là hoa huệ. Nhà tôi tràn ngập các loài hoa đủ màu.

Chiều ba mươi Tết, sau khi dọn dẹp nhà cửa, chị em tôi tắm gội tẩy trần. Bé út như mèo sợ nước cũng khoái chí ngâm mình trong làn nước ấm. Nồi nước tắm thơm mùi lá chanh, lá bưởi chị tôi mua sẵn ngoài chợ lúc chiều. Như một nghi lễ, ai cũng muốn thân thể mình trong sạch đón năm mới. Những đêm giao thừa, chúng tôi chen lấn trên cái giường đôi khá lớn xem ti vi, chờ giờ khắc thiêng liêng. Ba mẹ chuẩn bị bàn thờ cúng rước ông bà và mâm ngũ quả cúng giữa nhà, cả cái giếng ở góc sân ba cũng bày một mâm cúng hà bá. Mùi nhang trầm lan tỏa khắp nhà. Tôi hỏi ông hà bá mà cũng biết ăn hở ba. Ba la, nói tùm bậy, con nít không nên vô lễ với trên trước. Tôi không hiểu tại sao lại như vậy.

Anh hai tôi có trọng trách đốt pháo, mấy chị em chạy theo anh lên sân thượng, nhìn anh treo những phong pháo nối dài. Tí tửng vỗ tay, sau đó tranh nhau chạy xuống cầu thang, nép mình bên nhau hồi hộp chờ tiếng pháo nổ. Những tràng pháo nổ giòn vang nối tiếp từ nhà này sang nhà khác, mang niềm hân hoan đến cho mọi người. Thỉnh thoảng những cái pháo tống to tổ bố nổ đùng đùng, ù cả tai. Khói pháo mù mịt tràn ngập thành phố. Cu út bao giờ cũng lăng quăng chạy mò xác pháo, tìm xem có cái pháo đẹt nào chưa nổ để nó châm ngòi. Những cái pháo đẹt ấy, chỉ xịt ra một chút lửa, cu cậu đã thích chí la toáng lên rồi. Trong cái se lạnh của năm mới, lòng ai cũng lâng lâng một niềm vui khó tả. Tôi thích dậy sớm sáng mồng một để mặc đồ mới, sắp hàng chờ mẹ lì xì và chờ những lời chúc Tết của ba. “Năm mới thêm một tuổi các con phải ngoan, học giỏi.” Ba tôi luôn giữ nếp nhà. Nhưng nếp nhà của ba, liệu sẽ ra sao khi đàn con khôn lớn, khi xã hội đổi thay?

Tôi còn nhớ, mồng một Tết mẹ thường căn dặn chị em tôi không được chạy qua hàng xóm xông đất, người ta cữ. Có chuyện gì cả năm họ đổ thừa. Xác pháo đỏ thắm tung đầy sân, mẹ cũng chờ xong ba ngày Tết, chúng tôi mới được quét dọn. Sáng sớm mồng một, cả nhà đi chùa lễ Phật, hái lộc đầu xuân, xin xăm, rồi đi chúc tết ông bà.

Tôi còn giữ tấm hình cả nhà chụp chung Tết năm 75 như một báu vật. Ba mẹ tôi đứng giữa mỉm cười hạnh phúc, đàn con xếp lớp đứng theo thứ tự toét miệng cười tươi. Tấm hình đó giữ hộ cho chúng tôi tất cả sự yên lành của một thời niên thiếu.

Rồi thời đại thay đổi. Hoàn cảnh gia đình tôi cũng đổi thay.

Tôi nhớ những năm đầu hòa bình, cuộc sống gia đình tôi chừng như đảo ngược. Ba mẹ tất tả ngược xuôi. Tôi không hiểu gì cả. Ba “không được lưu dụng.” Cũng như cậu, dượng cũng “không được lưu dụng,” dù họ tài hoa. Cậu, dượng về quê cày cuốc kiếm sống. Thơ phú, hội họa gác trên chái nhà. Đêm đêm làm bạn với chiếc radio nghe lén thời sự nước ngoài. Riêng ba tôi vẫn ở lại thành phố, ông nỗ lực tự làm việc theo cách riêng của mình. Những công việc trước đây ba không hề nghĩ đến. Tôi vẫn nhớ tiếng cửa sắt ken két lúc nữa đêm ba lách mình ra khỏi nhà lên rừng mua song mây hay làm thủy lợi, trồng rừng… cho dù mưa hay nắng, cho dù trời lạnh như cắt da. Ba nói ba khổ cực chỉ mong các con học thành người, sau này không ai ăn hiếp. Ba dạy chúng tôi làm người không được sống quỳ. Tôi biết chị em tôi đã may mắn lắm. Mấy đứa bạn tôi, tan tác khắp nơi. Có đứa bỏ học nữa chừng theo nhà đi kinh tế mới, dù ba nó đi cải tạo chưa về. Có đứa thi đậu đại học mấy lần, mà lần nào cũng không được đi học vì lý lịch “quá đen.” Trong lớp, nhìn qua nhìn lại tự dưng thấy thưa dần, tụi nó biến mất trong im lặng.

Đã hết rồi những tiếng cười trong như pha lê của lũ bạn tôi vang vang trên bờ biển vắng. Đã hết rồi những ước mơ ngông cuồng làm nhà du hành vũ trụ, nhà bác học tài ba.

Con người như mầm cây luôn cần không khí và ánh sáng, tự dưng bị chụp kín bốn bề. Mầm cây muốn sống phải vươn ra ngoài ánh sáng cho dù bị bầm dập đau đớn hay bị đứt gãy nữa chừng. Đó là quy luật của cuộc sống không gì ngăn cản được

Sau này tôi mới hiểu vì sao trong giai đoạn đó, ba luôn luôn nói thích ăn cơm cháy.

Nhà đông con, cơm trộn mì vẫn không đủ bữa ăn. Ba luôn nhường nhịn cho con mình ăn trước, và cứ nói ba thích ăn cơm cháy. Mỗi lần nghĩ lại tôi muốn ứa nước mắt. Trước đây ba tôi có bao giờ thích cơm cháy đâu. Nhà có người làm, nhưng mẹ vẫn thích tự lo cơm nước tươm tất cho ba. Tôi nhớ, nhà ưa đãi tiệc, ba thường dẫn đi ăn tiệm cuối tuần. Chưa bao giờ chúng tôi tưởng tượng có ngày phải ăn cơm trộn khoai mì.

Xưa kia, mẹ làm y tá. Ở nhà mở tiệm thuốc Tây bán theo toa bác sĩ. Bây giờ phải lén lút bán thuốc chữa bệnh như đi ăn trộm, sợ công an đến hỏi thăm bất ngờ.

Ba bực bõ nhất quyết không chịu thua. Ba tìm cách mở quầy bán sách cho mẹ trông và cũng có sách cho con mình đọc. Tôi nhớ sách thời đó, toàn là sách của Liên xô gáy cứng giấy trắng in đẹp. Không hiểu tại sao, được vài năm nhà tôi bị kiểm kê không cho bán sách nữa.

Tôi thích đọc Bông Hồng Vàng của Pautôpxki, Cánh Buồm Trắng của Aimatôp, Chiến tranh và Hòa bình của L. Tônxtôi… còn sách của Việt Nam, Hà Nội in giấy vàng xỉn, đen thui, toàn là Chị Út Tịch, anh hùng Nguyễn Văn Trỗi… tụi tôi đọc chán ngắt. Tôi cứ tiếc tủ sách Tuổi Hoa tôi thường đọc ngày trước nào là hoa xanh, hoa đỏ, hoa tím, tạp chí Thiếu Nhi của Nhật Tiến, Tuổi Ngọc của Duyên Anh, với những hình vẽ của họa sĩ Vi Vi mà cả thảy chúng tôi đều yêu thích…rồi truyện tranh Tin Tin, Phan Tân – Sỹ Phú, Lữ Hân – Phi Lục, Lucky Luke, Astérix – Obélix, truyện dịch, tủ sách Tự lực văn đoàn, tủ sách học làm người của Nguyễn Hiến Lê… những quyển sách lý thú một thời tôi say mê, không hiểu sao nhà nước lại tịch thu.

Tôi nhớ những đêm khuya ba ngồi canh chị em tôi học thi, mẹ đem cho chúng tôi từng ly sữa. Nhiều hôm học mệt lười biếng tôi ngủ. Bỗng thức giấc khi thấy ba bỏ mùng, hay đập tôi dậy vì ngủ gục.

Nếp nhà của ba mẹ, chị em tôi luôn cố gìn giữ. Cho dù mỗi người một cuộc đời thăng trầm với nhiều chí hướng.

Ngôi nhà ngày xưa nay không còn nữa, nó đã thuộc về một người chủ khác. Ba tôi cũng đã mất rồi. Nhưng những kỷ niệm của gia đình tôi trong mái nhà xưa mãi là điều thiêng liêng mà chị em tôi vẫn luôn gìn giữ. Tận trong sâu thẳm chúng tôi biết ngôi nhà cũ mãi mãi toả sáng, nó luôn trở về trong giấc mơ tôi.

Tôi nhớ những cánh mai vàng nở sớm, rung chậm rãi trong không gian hiu hắt của đêm, những cánh mai nhỏ xinh xắn vẫn còn vàng lịm trong trí nhớ tuổi thơ tôi.

Tôi nhớ căn nhà bên rẻo biển của mình, những đêm khuya gió thổi rào rạt, hương muối mặn nồng. Tôi nghe rõ tiếng sóng vỗ vào bờ cát, như tiếng ru êm của mẹ vỗ vễ giấc khuya. Tôi nhớ tiếng ghe thuyền đánh cá, tiếng í ới của các ngư dân ra khơi sớm và cả tiếng con thằn lằn tặc lưỡi trên bức vách đầu đêm.

Nhớ ơi là nhớ cầu thang ba làm ngoài trời để đón gió biển, tôi thường ngồi lặng hàng giờ để ngắm mặt trời lên hay ngắm mặt biển dát vàng những đêm trăng sáng.

Có ai trong cuộc đời không một lần ao ước trở về thời bé dại:

Cho tôi lại ngày nào
Trăng lên bằng ngọn cau
Me tôi ngồi khâu áo
Bên cây đèn dầu hao
Cha tôi ngồi xem báo
Phố xá vắng hiu hiu…(2)

Nhưng những ao ước trở về của chúng tôi vượt qua giấc mơ tuổi nhỏ, vượt qua nỗi ham muốn trở về với quá khứ tuổi hoa niên, chỉ giản dị là ước muốn trở về với một xã hội đạo đức, lương thiện, nồng ấm tình người.

Cuộc sống, tôi biết, là những vòng quay, rồi có lúc con người cũng trở về nơi chốn cũ. Có những sự trở về thật tình cờ trong tâm tưởng, bất chợt từ một giai điệu bài hát, một hình ảnh thân quen hay một mùi vị gợi nhớ… giúp ý thức những mất mát của thời đã qua. Cũng có sự trở về như những chuyến hành hương để được tắm trong nỗi buồn vui được mất của kiếp người cùng màu da, ngôn ngữ.

Nhưng, cũng có sự trở về đầy khó khăn, trăn trở trong ước muốn thầm lặng mà quay quắt, cùng nhau xây lại ngôi nhà mà cha ông đã gây dựng. Dù biết chắc con đường phía trước vẫn còn nhiều chông gai, con người vẫn muốn trở về.

Về, để không bội ước.
Về để ước mơ trên chính quê hương mình.

————–
Ghi chú:
1. “Tình ca” – Phạm Duy
2. “Kỷ niệm” –Phạm Duy

Read Full Post »

Một giấc mơ hoa

Trương Văn Dân

Tranh Ðinh Cường.

Chỉ còn một tuần nữa là vợ chồng tôi sẽ ly hôn. Mọi việc thế là chấm dứt. Cả hai chúng tôi đều mệt mỏi và chẳng còn muốn cứu vớt cuộc hôn nhân hay hàn gắn chắp vá gì thêm nữa. Sau mười năm chung sống, bây giờ chúng tôi sẽ phải chia tay vì “ không có nhau cuộc sống sẽ nhẹ nhàng hơn!” Sự tan vỡ tưởng chẳng còn gì hối tiếc.
Ngồi nhìn những tình nhân đang âu yếm nắm tay, hôn nhau say đắm trên ghế đá công viên, tôi chỉ biết cay đắng thở dài. Thì mới mấy tháng trước thôi, vợ chồng tôi cũng hạnh phúc như họ. Nhưng một hôm, vì một lý do không đáng gì, vô lý nữa là khác ( mà sự cãi vã nào không bắt đầu bằng một lý do ngu xuẩn? ) chúng tôi đã xúc phạm nhau bằng những ngôn từ vô cùng khiếm nhã.
Một hạt sạn có thể làm đổ một gia đình sao? Tôi tự hỏi lòng rồi mơ hồ  lục trong trí nhớ hình dạng những chiếc gai đâm xước vào da thịt.
Chiều đó về nhà tôi vô cùng mệt mỏi. Không phải sau mười giờ trải qua ở văn phòng mà do căng thẳng vì bất đồng quan điểm giữa tôi và ông tổng. Vợ tôi cũng chẳng vui vì đợi cơm đã lâu mà tôi  về trễ, không báo trước.
Hai chúng tôi ngồi vào bàn ăn trong im lặng. Cái nhìn có vẻ trách móc của vợ làm tôi vừa thấy có lỗi vừa thấy bực mình.
“ Crac!”.
Tôi phun phì phì, nhổ hạt sạn lẫn trong cơm ra bàn tay rồi bỏ xuống bàn.
– Khổ quá! Cơm nước thế này làm sao sống nổi!
Mặt vợ tôi lạnh ngắt.
– Ai làm khổ anh?
– Khổ! Khổ! Khổ nhiều!
Vợ tôi  cũng bắt đầu trả treo:
– Thôi anh ăn tiếp đi! Tại sạn trắng em không thấy chứ chẳng lẽ em đem bỏ vào sao?
Thế là tôi gầm lên
– Không thấy được thì đổ hết đi! Vợ con gì mà từng tuổi này nấu bữa cơm không xong!
Tôi thả sức gào to hơn nữa.
– Số tôi số khổ, đi đâu cũng khổ, đi làm cũng khổ. Về nhà còn khổ hơn! Trời ơi trời!
Nàng cười nhạt, da mặt nàng bắt đầu tím tái.
– Em nấu ăn như bình thường. Chỉ có hạt sạn nhỏ mà sao anh làm lớn chuyện vậy!
–  Nói vậy mà lớn chuyện à? Cô chỉ làm khổ tôi thôi!
Thấy tôi to giọng, cô ấy nhỏ nhẹ hơn. Nhưng lý lẽ của cô càng có lý thì tôi lại càng tức giận, rồi bất ngờ trở nên vô lý:
– Thế mà xưa nay cứ tự cho mình là vợ ngoan!
Có lẽ câu nói này đã vượt quá giới hạn. Tôi thấy nàng cũng to giọng, đáp:
– Tôi chăm sóc chồng như mọi người. Tốt hơn mọi người. Tôi có làm gì đâu mà anh trách móc tôi quá vậy?
Lần đâu tiên nàng xưng “tôi” với tôi. Lúc đó, vừa nhận ra mình quá đáng, lẽ ra tôi nên nín lặng. Sự dừng lại đúng lúc có thể xoá bỏ một tai hoạ vừa chớm xuất hiện. Nhưng lúc ấy tôi đã không làm thế. Tôi lao vào cuộc chiến một cách vui thích:
– Hừ, đã sai còn ngoan cố. Thật là mất nết!
Sững sờ. Nàng ngỡ ngàng nhìn tôi. Có lẽ  đã thấm đòn:
– Có phải anh  vừa nói tôi là con đàn bà mất nết, phải không?
Tôi hét lớn:
– Tôi nói. Chứ còn ai ! Mất nết! Mất nết!
Âm thanh và cú dằn chén làm rung chén bát trân bàn. Có lẽ linh tính là chúng tôi sắp xô xát nên nàng cố lấy lại bình tĩnh:
– Anh nhận xét không đúng! Anh không công bằng khi nhận xét về vợ mình!
Tôi cũng thấy mình quá đà. Đang tìm cách  dừng lại thì nàng lại nói: “ Anh phải xin lỗi tôi” thì thay vì thắng lại, tôi đã tăng tốc.  Đột ngột, tôi gầm lên. Tôi hò hét.
Hò hét những gì đến giờ tôi không còn nhớ. Lúc đó tôi hoàn toàn mê muội. Hoàn toàn bị ám ảnh bởi một ý nghĩ: Phải thắng! Mình là người duy nhất có lý trong  gia đình này! Phải hét lớn, vì nhỏ nhẹ, nín nhịn đồng nghĩa với đầu hàng!
Là yếu hèn! Là thua cuộc!

Một điều quá quắc như  vậy lại có thể xảy ra giữa chúng tôi sao?  Xưa nay chúng tôi luôn nhỏ nhẹ  và lòng sẽ ray rứt lắm, nếu lỡ làm điều nhỏ nhoi gì  khiến phật ý nhau, mà!
Tưởng mọi việc rồi sẽ trôi qua, nhưng ai ngờ là vết sẹo của những lời trút ra trong cơn giận đã hằn lên đậm nét. Bữa cơm ngày hôm sau tôi đã chờ cô ấy gọi nhưng đến bữa chỉ có kẻ trước người sau ăn trong lặng lẽ.
Tình hình đóng băng, khó xử. Chung một mái nhà mà chúng tôi chỉ sống vì trách nhiệm chứ không còn chia sẻ những khó khăn. Những mẩu đối thoại là những lời  trống không. Vô cảm. Có khi còn ngụ ý  đổ lỗi và kết tội,  ngu ngốc nhìn người kia… nổi giận.
Ngày tháng trong nhà không còn êm ấm như xưa; Tình cảm vợ chồng giữa tôi và nàng đâm ra nhạt  nhẽo. Vẫn còn ở bên nhau mà đầu óc chúng tôi cách biệt như hai thanh sắt của đường ray. Lạnh! Chắp nối đôi bờ chỉ là những khoảng dài im lặng. Sự đồng cảm đã không còn và bầu không khí ngột ngạt làm chúng tôi thường lánh mặt nhau. Hay thậm chí tìm cách đi xa vì  lý do công việc.
Hững hờ. Nhạt nhẽo. Khoảng riêng của mỗi người quá lớn đã lấn ép và áp đảo khoảng trời chung, thế mà chúng tôi vẫn hồn nhiên đi quanh bờ vực thẳm; Chẳng ai sẵn lòng thực hiện bước nhượng bộ đầu tiên.

Thực ra cũng có lúc tôi thấy mình cô đơn hay tình cờ thấy vợ lặng lẽ khóc, đã  nghĩ đến việc làm lành, nhưng mặc cảm  thua cuộc đã trồi lên làm tôi “nghĩ” lại. Ý tưởng bệnh hoạn, xem tiếng nấc và nước mắt của nàng như một lời trách móc! Một sự thách thức! Thế là máu nóng nhồi lên, tôi cố tạo vẻ mặt bất cần rồi đứng lên khép cửa, bước ra khỏi nhà.

Tôi không biết trong cuộc chiến ngu xuẩn này, trong chúng tôi ai là kẻ lì lợm và chai ì hơn? Lửa căm tức trong mắt nàng chưa tắt hay tảng băng trong lòng tôi vẫn còn bốc khói? Chỉ có chắc một điều là chẳng có ai thắng thế. Chẳng có ai có được cái gì khác ngoài cảm giác thất vọng và chán chường. Bề ngoài, chúng tôi điềm nhiên cố giấu nỗi đau nhưng trong thâm tâm có lẽ cả hai cũng đã nhận ra nỗi  khủng khiếp vì đã làm tổn thương người mình quý mến; Tiếc thay cả hai không có khả năng đối đầu với tình huống, mặc nhiên và thụ động để lòng tự ái  dìm hai người xuống đáy sâu địa ngục.

Giờ thì  tôi sắp mất nàng!
Lòng tôi trĩu nặng. Vậy là người đàn bà một thời tôi rất yêu thương, sắp tới sẽ không còn thuộc về tôi nữa! Chúng tôi sẽ biến thành hai người xa lạ và sẽ chẳng còn quan tâm gì đến nhau!
Nỗi đau nhói lên giữa hai lồng ngực.
Tim tôi buốt!
Thắt!
Xưa nay những chuyện ly hôn, vợ chồng tan vỡ…tôi cứ tưởng là chỉ có thể xảy ra cho người khác, còn vợ chồng mình sẽ là ngoại lệ. Ngờ đâu …
Mặt đất dưới chân tôi như chao đảo.

Từ công viên tôi chạy vội về nhà. Căn nhà vắng tênh và tẻ lạnh như từ lâu lắm thiếu vắng hơi người.

Đêm đó tôi không sao ngủ được. Tôi mang mãi sự trống trải và nỗi đau của mình đi vào cơn mê mệt.
Trong trạng thái mơ màng tôi thấy mình và cô sinh viên văn khoa đang hồn nhiên nắm tay nhau bước những bước nhịp nhàng trên bờ biển hay tung tăng dạo gót trên những con đường đầy hoa. Đất trời xanh ngát. Gió thổi vi vu làm tà áo dài thanh khiết cuả nàng lất phất bay mà nàng không  buồn giữ lại. Tiếng cười trong vắt  vỡ ra trong hạnh phúc ban đầu.
Nhưng … rắc! Một cành khô rớt xuống. Tôi ngước lên, nhìn lá cành chuyển động. Mây đen kịt không biết từ đâu kéo đến, trong phút chốc từng mảng nhập vào nhau, che kín bầu trời.  Trên không trung có tiếng sấm ù ù…mỗi lúc mỗi gần, thi thoảng gầm lên như bực tức.
Những hình ảnh trước mắt tôi đang rõ nét, bỗng chốc chắp nối nhau loạn xạ, đen trắng trộn lẫn vào nhau.
Trời tối đột ngột!
Tiếng gió ào ào, thổi tung như giận dữ!
Chúng tôi nắm tay nhau tìm đường trốn chạy. Một tiếng sấm làm mây hốt hoảng. Mấy lằn sáng vạch những tia lửa màu xanh và những đóm vàng nhấp nháy khắp không gian rồi tiếp đó sấm nổ liên hồi, gầm gầm thét thét trên những cánh đồng. Bầu trời rền vang, liên tục phát  ra những âm thanh kinh dị. Cỏ bị gió dập vùi, cúi rạp mình xuống thấp.
Cây cối run lập cập. Hoa lá tung bay tơi tả.
Trên nền trời ngầu đục, những tia chớp không ngớt  sáng, tắt, làm mọi vật như bị hút xuống vực thẳm tối đen. Mặt trời như sa xuống bên kia dãy núi. Những túp lều tranh không ngừng lắc lư như những tổ chim trong bão. Mái nhà mà chúng tôi đứng ẩn mình như run sợ trước cơn giận của đất trời.
Chớp, sáng…chớp, tắt…bóng người tôi yêu hiện ra…rồi biến mất. Chớp sáng…nàng nheo mắt nhìn tôi…chớp tắt…nàng trốn mất. Nàng hiện, biến trong ánh sáng và bóng tối. Khi vầng sáng chói lọi…nàng nhắm mắt, áp nhẹ bờ môi lên má tôi…và khi bóng tối ập đến nàng như bay theo những cụm mây màu xám rồi mất hút trong hư vô bát ngát.
Rồi gió ngừng. Cảnh vật đột nhiên tĩnh lặng. Tôi như nghe được cả tiếng suối reo giữa những cụm rừng. Nhưng ngay lúc đó lòng bàn tay tôi trống rỗng, vuột mất mấy ngón tay đang nắm chặt của nàng.
Trong phút hốt hoảng tôi bị trợt chân, té ngồi xuống vũng nước bên lề đường. Khi chống tay ngồi dậy tôi thấy  một đám tang đang đi qua.
Tôi đứng một mình  nhìn đoàn người lặng lẽ bước theo chiếc quan tài để tiễn đưa linh hồn người xấu số đến nơi an nghỉ. Mắt tôi chớp chớp, tự nhiên thấy lòng mình buồn vương nhè nhẹ. Gió lộng. Buổi chiều mùa đông đầy mây xám.

Khói thuốc trên môi làm mắt cay cay. Đột nhiên tôi ném điếu thuốc đang hút dở lên vệ đường, đưa ngón tay dụi mắt. Lúc mở mắt, trái tim tôi nhói lên một cách bất ngờ. Và đột ngột rú lên. Tôi vừa nhìn thấy khung ảnh của người đàn bà trên linh cửu. Khuôn mặt thân quen xa vời như từ kiếp trước hiện lên.Tôi bàng hoàng: Đó là  bức hình  của người vợ thân thương!
Sững sờ. Tay chân tôi bủn rủn, tê dại.
Mồ hôi vã ra đầm đìa. Đưa tay xoa xoa hai bên mí mắt, tôi hiểu đó chỉ là một cơn mộng dữ nhưng những đầu ngón tay của mình hình như ươn ướt. Trái tim tôi thót lại khi nghĩ đến cuộc sống về sau vĩnh viễn không có nàng.
Từ đấy  tôi sẽ mãi mãi đơn côi. Niềm vui, nỗi buồn… sắp tới sẽ không còn ai để chia sẻ nữa.

Từ phòng khách tôi tung chăn ngồi dậy.Tần ngần. Do dự một lát, rồi thẫn thờ bước sang phòng ngủ, giang sơn và tổ ấm của thời tình yêu lãng mạn.
Không gian lúc này như chìm trong băng giá.
Lúc đó vợ tôi đang ngồi trên mé giường, hai tay chống lên cằm, đăm chiêu. (Nàng vừa thức giấc hay đêm qua cũng không ngủ được?). Tôi nhẹ nhàng bước tới, trong ánh sáng mờ ảo ngắm nhìn gương mặt trẻ trung và buồn bã của nàng, tôi đứng im giữa phòng, mãi không nói lấy lời nào. Đôi chân tôi run lên từng chập. Lòng xốn xang, bức rứt. Trong đớn đau, tôi chợt hiểu cái giá của sự mất mát. Chao ôi! nhường một bước, đâu có phải  thiệt thòi hay thua cuộc. Còn câm lặng, chia lìa mới là nỗi đau canh cánh trong niềm ân hận suốt đời. Trong khoảnh khắc tôi nhìn thấy khuôn mặt của vợ chồng tôi trong những  ngày mới cưới. Hình ảnh êm đềm xưa ấy, giờ xa vắng mơ hồ, và dường như còn có mang thêm một chút gì diễu cợt và cay đắng!
Xa xa, tiếng còi tàu cô đơn rúc lên trong sương lạnh.
Bất giác, tôi lướt đến ngồi bên cạnh, khẽ khàng vuốt mái tóc gợn sóng của nàng. Đôi mắt nàng khẽ chớp:
“Gì vậy anh?”.
Âm thanh của câu hỏi vang lên như một nốt nhạc thánh thót trong đêm trường; bởi giọng còn hờn trách nhưng tôi  hiểu những lớp sóng âm đó chính là chiếc cầu nối qua hai bờ vực để sẻ chia những cảm xúc đang trào. Cố thu can đảm tôi nhìn sâu vào đôi mắt vừa mở to, vụt khép lại, của nàng: “ Em…chúng mình còn…định…làm khổ nhau đến bao giờ nữa?”
Và lúc ấy…
Phép lạ, xảy ra.
Nàng như ngã vào lồng ngực rồi bất giác ôm chầm lấy tôi như  đã từng chờ đợi  những lời khó nói này từ lâu lắm. Can đảm không biết ở đâu tràn đến, giọng tôi còn vỡ ra, gấp gáp: “Không bao giờ anh sống xa em được. Em mãi là phần đời tốt đẹp và hạnh phúc nhất của anh…Anh…x…xi…xin lỗi”. Nàng không nói gì nhưng bàn tay huyền diệu đang ôm lấy đầu tôi, ve vuốt.Và ngay lúc đó cả hai chúng tôi đều nhẹ hẳn lòng.
Tôi nhìn vợ tôi. Hai mắt nàng cũng long lanh chiếu sáng. Chúng tôi  nhìn nhau như vừa cùng  trải qua một cơn ác mộng: Trong khoảnh khắc chúng tôi vừa đánh mất, vừa tìm được hạnh phúc bên nhau, bước qua những mặc cảm ngu xuẩn để quay lại tình yêu của thuở ban đầu.
Trên mặt trùng dương bừng bừng giông bão của cuộc sống chung, bao con thuyền mỏng mảnh đã  bị nhấn chìm. Còn chúng tôi, do một may mắn tình cờ của định mệnh đã lèo lái được để cuối cùng cập bến, gắn liền số phận của đời nhau thêm một lần nữa. Vậy thì, cảm ơn Chúa, đâu phải cơn ác mộng nào cũng mang đến kinh hoàng hay đổ vỡ, bởi nó cũng có thể mang lại những điều tốt hơn mong đợi.
Lòng ngập tràn hạnh phúc, nhưng nước mắt chúng tôi cứ rơi lã chã, ướt đẫm vai nhau.

Trương Văn Dân

Viết tặng Gianni và Angela

Read Full Post »

« Newer Posts - Older Posts »