Feeds:
Bài viết
Bình luận

Posts Tagged ‘Lê Tâm’

Lê Tâm

.

Ngay từ cuối tháng 11 âm lịch tôi đã đi các chợ đầu mối để tìm mua củ kiệu làm dưa món. Đi khắp các chợ đầu mối các chủ sạp hàng đều bảo rằng phải qua tháng chạp kiệu mới về.

Không nản lòng, tôi ngược lên chợ Hóc Môn, may thay trong một hàng bán rau nằm khuất nẽo, những bó kiệu nguyên lá xanh um dành cho các bà nội trợ đang muốn làm món dưa kiệu chua đầu mùa. Bà cụ bán hàng bảo mùa này dưa kiệu chưa già, làm dưa món chưa thật ngon. Nhưng không sao, miễn là có kiệu, nguyên liệu không thể thiếu được để làm món ăn đậm vị tết miền trung: dưa món.

Ngay từ tháng 10 dương lịch, con trai tôi từ Đức đã gọi điện thoại bảo tôi: Ba, Mẹ ơi nhớ gửi dưa món cho con. Sợ tôi quên, chỉ ít phút sau trên zalo cũng hiện ra dòng chữ ” Nhớ gửi dưa món nghen ba, nhiều nhiều kiệu một chút, con thích ăn kiệu” Lời nhắn trên messenger như bảo tôi rằng tết đã đến rất gần.

Như những gia đình miền trung khác, dưa món là món ăn không thể thiếu được trong những ngay tết cổ truyền của nhà tôi. Có lần mẹ tôi nói tết thiếu gì cũng được, không thể thiếu hoa vạn thọ và dưa món. Cũng lạ, không phải trân châu mỹ vị gì, chỉ một ít củ kiệu, đu đủ, cà rốt, dưa leo xắt mõng phơi khô, thêm ít quả ớt đỏ rừng rực kèm ít lát thơm sấy trộn đều, dằn thật kỹ trong lọ nước mắm đường là đã thành vị tết.

Vì sao dưa món lại là món ăn tiêu biểu cho tết miền trung mà không phải bánh chưng, bánh tét, bánh tổ, hay thịt kho trứng vịt….? Có lẽ ở vị kiệu thơm nồng của dưa món. Thứ nguyên liệu rất đặc trưng mà mỗi năm nông dân miền trung chỉ trồng và thu hoạch duy nhất một mùa vụ tết. Không có kiệu thì không còn là dưa món ngày tết. Và như một logic, không có dưa món thì món ăn ngày tết thiếu hẵn vị tết cổ truyền

Dưa món hình như là món ăn liên kết giữa quá khứ và hiện tại. Hình ảnh tôi còn bé, chỉ đâu sáu bảy tuổi đã xúm xít ngồi chung quanh xem mẹ cắt tỉa đu đủ, củ cải, cà rốt thành những lát mỏng, với vô số hình vuông chủ nhật, hoa, ngôi sao. Rồi phụ mẹ phơi kiệu, lột kiệu, kể cả đứng canh nồi nước mắm đường sôi liu riu đến khi dẽo lại. Ba mươi năm sau, khi tôi có gia đình vào lập nghiệp tít phương Nam, dịp tết, khung cảnh ấy vẫn hiển hiện như mới ngày hôm qua. Con trai tôi, con gái tôi chỉ mới năm bảy tuổi vẫn xúm xít xem và phụ tôi làm dưa món. Chúng bu quanh cái thau men to hau háu nhìn những củ kiệu trắng nõn lẫn trong màu đỏ màu xanh và màu vàng óng ả của đu đủ cà rốt dưa leo củ cải và màu cánh gián của nước mắm nhỉ. Tất cả khi trộn lẫn vào nhau, những thứ nguyên liệu rau củ bình thường hằng ngày ấy bỗng dậy hương và trở thành một mùi vị vô cùng đặc biệt, mùi tết.

Hồi tôi học đại học ở Tp Hồ Chí Minh, thời kỳ bao cấp vô cùng khó khăn. Hai bữa ăn ở căng tin chủ yếu là khoai sắn ghé vài hạt cơm gọi là, kèm thêm ít rau xào cộng tô canh “toàn quốc”. Một hôm gần tết đi bộ ngang qua chợ Trương Minh Giảng, thấy bán ít kiệu Huế, tôi nảy ra ý định làm món dưa món. Miền nam rau củ quả nhiều, tháng 12 nắng oi ả , kiệu chỉ hai ngày là khô hanh. Còn cà rốt củ cải đu đủ thì rẻ ê hề. Duy nước mắm thì không tìm đâu ra. Nghĩ mãi rồi tôi cũng tìm ra công thức muối pha với đường, loại đường vàng tiêu chuẩn nửa kí mỗi tháng dành cho sinh viên. Đường sao vàng trên chảo cháy sem sém rồi đổ nước vào đun thật sôi cũng ra một thứ nước cũng tạm gọi nước mắm. Vậy là thành món dưa món biến tấu. Lũ bạn miền Nam của tôi ăn thử đều khen nức nỡ.

Dưa món tôi làm xong hồi đầu tháng chạp. Đợi dưa ngấu, thơm lừng tôi chắt bớt nước mắm, đóng kỷ trong hộp nhựa, gói vô số lớp bao bì gửi đi Đức theo đường chuyển phát nhanh cho con. Cách vài ngày tôi lại nhắn xem hàng đã đến chưa. Mãi đến sát tết con tôi mới vui mừng báo tin rằng hủ dưa món đã đến Đức sau hơn 20 ngày kèm theo lời phụng phịu ” Ba ơi sao ba gửi ít kiệu vậy ba? “

Tết này đúng trưa 30 khi nhà tôi quay cảnh mâm cổ gia đình với món ăn không thể thiếu là dĩa dưa món thì con tôi cũng chụp cảnh nhà nó chuẩn bị mâm cổ tết cũng với món dưa món gửi từ Việt Nam sang kèm thêm câu nhắn ” Cảm ơn ba mẹ đã gửi dưa món cho con. Có dưa món tự nhiên mới thật sự thấy tết về “

Lê Tâm

Read Full Post »

Nhớ mùa trăng 2021

Lê Tâm

Một đêm trước trung thu, trời mưa dầm như mọi năm. Nằm trong căn phòng ấm áp, chăn trùm kín tận cổ, thấy thương những người nhiễm covid nguy kịch đang vật vả níu kéo từng hơi thở trong các ICU.

Tối hôm qua hình như trời chuyển tiết. Sáng nay ngớt mưa. Bầu trời chợt xanh lơ, không cả một gợn mây lơ lững làm dáng. Chậu mai lão tuổi đời gần hai chục năm mấy hôm trước vàng vọt cằn khô vì sâu bệnh giờ phủ đầy lớp lá non màu hồng lộc. Tiếng chim se sẻ ở đâu kéo về râm ran một góc sân thượng. Trung thu rồi. Nắng cũng như tỏa hương.

.

Thành phố tôi sống gần 50 năm hình như đang ngập ngừng vào thu. Bầu trời đêm, vầng trăng vẫn vằng vặc. Trăng dường như to hơn, tròn trịa hơn mọi khi nhưng tôi không cảm nhận được vẻ đẹp kỳ ảo huyền diệu của ánh trăng. Trăng trung thu năm nay sao lạ quá. Cũng là trăng nhưng nhìn trăng tôi tự dưng thấy lòng bất an, lạnh giá. Phải chăng trăng trong lòng tôi, trong lòng chúng sinh những ngày thành phố ngập tràn trong cơn lũ covid rất buồn này lại là vầng trăng khuyết, trăng một màu xám xịt. Nhìn trăng sao lạnh lẽo quá, trăng như đẫm nước mắt người.

.

Chợt nhớ những mùa trung thu cũ, cũng có những cơn mưa bất chợt như thế này. Anh em chúng tôi cầm đèn ngôi sao, đèn bánh ú lấp ló sau cánh cửa chờ trời tạnh mưa. Nhớ ba tôi, đi làm về, buổi trưa không ngủ, vót tre làm đèn trung thu cho tôi và cả những đứa bé kề bên. Nhớ có lúc tôi sơ ý làm cháy chiếc đèn bánh ú với những tua rua đủ màu sặc sỡ, chạy về nhà mếu máo. Ba tôi cười, lấy vội mấy tờ giấy báo, vài hột cơm nguội, vài phút sau lại tinh tươm chiếc lồng đèn phá cách tung tăng cùng đám con nít lí nhí hàng xóm.

Lớn lên một chút thì chúng tôi thích tự chế lồng đèn, dù mẹ tôi đi chợ về vẫn mua những chiếc lồng đèn giấy xếp về cho anh em chúng tôi. Đó là những chiếc lồng đèn bằng vỏ lon bia nhôm đẩy đi leng keng khắp xóm. Rồi thay đèn bằng đuốc. Những đám trẻ mấp mé dậy thì, mép bắt đầu lún phún những hàng ria, đốt hàng chục cây đuốc cháy rực rỡ đi vòng quanh phố. Đi suốt đêm, đến mức sáng hôm sau trốn học. Vui không tưởng.

Trung thu của tôi hồi nhỏ không có nhiều cổ bàn linh đình như trong những câu chuyện trong sách viết về trung thu. Nhiều lắm có thêm hộp bánh trung thu mua ngoài cửa hàng bánh của ông già Hoa kiều góc đường Phan Đình Phùng. Nhưng đó là những trung thu hạnh phúc, đủ đầy trong ký ức ngọt ngào trong trẻo của tôi vì nó có hai từ thiêng liêng” mái ấm ” Giờ nhớ lại vẫn rưng rưng cảm động.

.

Còn mùa trung thu này, trung thu năm tôi 63 tuổi, chỉ tại Sài Gòn này trong chớp mắt

1.500 trẻ em mồ côi cả cha lẫn mẹ.

1500 trẻ em bị dìm xuống dưới đáy cuộc đời vì cơn lũ covid tràn qua.

Mồ côi, ai đã từng trải qua nỗi đau mồ côi mới hiểu tận cùng sự bất hạnh. Tôi, năm 58 tuổi mới mồ côi, nhưng nỗi buồn thì cũng lớn như núi. Suốt một thời gian dài tôi mới lãng quên

Vậy mà chỉ dăm tháng mùa dịch, chỉ riêng Sài Gòn, 1500 bé đã mồ côi cả cha lẫn mẹ

Cả đời tôi sẽ không bao giờ quên một mùa trăng 2021 không trọn vẹn.

.

Chợt nhớ đến chương trình trung thu cho bệnh nhân covid ở bệnh viện dã chiến 5D Bộ quốc phòng phát trên truyền hình tối hôm qua.

.

Hơn 300 các em nhỏ từ 15 tuổi trở xuống đang điều trị tại đây đã ra đứng ở lan can của bệnh viện nghe hát và vỗ tay rất hào hứng theo điệu nhạc mà không biết trong số các em ở đây, liệu có em nào trong số đó sẽ không bao giờ nhìn thấy lại vầng trăng tròn vằng vặc đêm nay?

Có em còn rất nhỏ khoảng chừng ba bốn tuổi trùm kín trong bộ đồ bảo hộ màu xanh dương rụt rè đứng một góc ban công. Ánh mắt em hoang mang, xa xăm, như chiếc lá giữa muôn trùng bão dông.

.

Lý ra giờ này em đang vui trung thu với bạn bè cùng trường lớp. Hay ấm áp trong vòng tay gia đình với đèn lồng, hộp bánh dẽo và cây trái mùa thu đang ủ hương nồng nàn. Không hiểu ba, mẹ em, người thân em, bạn bè em đang trôi dạt phương nào. Có khi nào họ đang cố níu giữ những hơi thở mong manh trong một ICU hồi sức nào đó, hay hóa thân thành làn khói tỏa bay lên trời. Còn các em đang lênh đênh lênh đênh trong khung trời trung thu xa lạ.

Trời thì mưa các ông địa và lân vẫn cứ nhiệt tình trong sân khu cách ly, dù áo quần những tình nguyện viên ướt đẫm trong cơn mưa lúc đậm lúc thưa.

.

Có ai biết ông địa kia có khi là những bác sĩ thiện nguyện từ các tỉnh miền ngoài vào chi viện cho phương Nam. Còn phía trong những con rồng phun lửa đang uốn lượn đẹp mắt biết đâu lại là những anh lính chiến, hay anh công nhân vô danh nào đó đang cố làm hết sức mình để các em, các bệnh nhân covid nhỏ đang chùng chình trong ranh giới tử sinh thêm chút sức mạnh tinh thần để vượt qua dịch bệnh. Một đốm lửa ấm đang được khơi lên. Các em, các con không hề đơn độc vì chung quanh chúng ta có biết bao nhiêu người hiền lành tử tế. Chính bệnh viện dã chiến, nơi các y bác sĩ đang ngày đêm tận tụy chăm sóc 300 bệnh nhi covid ngay lúc này là bếp lửa, mái ấm, là gia đình theo nghĩa đẹp nhất, nhân văn nhất. Phải không các em?

.

Có tiếng vỗ tay nho nhỏ từ những bàn tay be bé tràn ngập các tầng lầu bệnh viện. Chị Hằng Nga xuất hiện, chị Hằng của thời covid đang hoành hành chỉ là cô bác sĩ trong bộ blouse ngành y trắng đơn giản, khoác ngoài thêm lớp phục trang đa sắc, chắp vá từ đâu đó. Đám trẻ ồ lên. Những tiếng cười trong trẻo ngập tràn tình người như gột rửa nỗi sầu bi của một đêm trăng Sài Gòn u ám dịch bệnh.

Tự dưng mắt tôi cay xè. Chắc nhiều người chung tâm trạng với tôi.

.

Trăng vẫn lúc sáng lúc mờ . Một mùa trung thu 2021 sẽ nhớ hoài trong ký ức.

Trích hồi ký “Những ngày giãn cách

Read Full Post »