Xứ Nẫu

Đào Thị Thanh Tuyền

.

1. Một lần, trên đường từ Sài Gòn về Nha Trang, trong lúc chờ ở sân bay tôi ngồi cạnh cặp vợ chồng là dân Nha Trang, cùng lứa tuổi thế hệ tôi.

Câu chuyện vòng vo thế nào rồi chuyển sang đề tài ẩm thực. Thật thích thú khi chúng tôi cùng nhau điểm lại những món ăn ngon ở Nha Trang, nơi nào bán, quán nào ngon, ăn sáng hay ăn xế…, chị vợ còn biết rõ tính tình người bán. Chị hỏi tôi có biết một con hẻm ở Nha Trang nổi tiếng nhiều món ăn ngon không? Anh chồng phụ họa: “Hẻm đó có đầy đủ bánh căn, bánh hỏi, bánh bèo, bánh xèo…, món nào cũng ngon”. Quả là ngạc nhiên khi tôi nghe nhận xét từ một người đàn ông về các món bột ăn với mỡ hành, nước mắm ớt tỏi. Anh còn khẳng định, ăn bánh căn phải húp nước mắm mới đã, ngon, đúng điệu.

Từ câu chuyện hôm ấy, tôi bỗng có ý định thử đi tìm bản đồ ẩm thực Nha Trang. Thật ra, bản đồ ẩm thực ở bất cứ nơi đâu thường không ổn định. Có những hàng ăn lâu đời làm nên thương hiệu cho con đường, nhưng rồi người chủ nghỉ bán, để lại luyến tiếc cho thực khách; hay cũng là món ấy nhưng đã thay chủ khác, quán xưa, món xưa nhưng thấy thiếu thiếu, khách chưa quen hương vị nay càng thêm luyến nhớ. Có những hàng quán đã hoàn toàn đổi mới. Một chút bỡ ngỡ, cảm giác tìm lại chốn xưa nhưng mọi thứ đã khác, không còn nhận ra…

Bắt đầu từ nhà ở Vĩnh Thạnh, tôi đi theo vùng dọc sông Cái Nha Trang, Hương lộ 45 rồi đường Lương Định Của. Con đường này phong phú các món ăn, từ những món đặc trưng Nha Trang như: Bánh căn, bánh bèo, bánh hỏi, bánh xèo, mì Quảng, phở, bún bò, cơm gà, nem nướng, bún thịt nướng… đến các món ăn vặt mới xuất hiện gần đây: Bánh tráng trộn, khoai tây lắc, gà rán, trà sữa, cá viên, xúc xích chiên… Không thiếu món gì của Nha Trang trên con đường này, như tập quán lâu đời từ hơn nửa thế kỷ nay của dân vùng ven sông. Ra đến đường 23 tháng 10, tôi rẽ vào con hẻm 274 theo lời giới thiệu của hai vợ chồng ở trên. Vào buổi chiều, ngay đầu hẻm thấy ngay một hàng bán các món từ vịt, đặc biệt là có gỏi cá mai. Vào bên trong, vài hàng bán các món mì Quảng, bún riêu…

Ra đến vòng xoay Nhà thờ Chánh tòa Nha Trang, tôi rẽ vào hẻm Núi Một. Chầm chậm vào bên trong, cơ man những hàng ăn. Cũng vẫn những món đặc trưng Nha Trang như: Bún bò, phở, bánh canh, mì Quảng, bún cá…, món nào cũng gợi thèm! Tôi đi tiếp ra đường Huỳnh Thúc Kháng, con đường ngắn thôi nhưng cũng là một thương hiệu cho ẩm thực Nha Trang khi có khá nhiều món xưa: Bún thịt nướng, bánh bèo ngọt, bún bò, bánh xèo… Ký ức còn giữ nguyên vẹn con đường xưa, món ăn ngày cũ nhưng bây giờ khang trang hơn với những cửa hàng làm mới, lại thêm nhiều món ăn mới hơn. Cắt ngang Huỳnh Thúc Kháng là đường Ngô Gia Tự, một con đường dài chưa đến cây số nhưng có đủ mọi thứ trên đời, lại thêm chợ Xóm Mới. Những hàng quán mới, món mới không thuộc “phạm trù” của Nha Trang như: Bánh canh tôm tít, cơm tấm sườn que, ốc xào… Và những hàng từ mấy chục năm trước vẫn còn: Xe hủ tiếu gõ, bún bò 100, bánh canh bún cá Nguyên Loan, cơm gà Hà…

Tôi đi tiếp qua đường Tô Hiến Thành, bánh mì chỉ với chả lụa và rắc muối tiêu Nguyên Hương hay bánh căn khẳng định tên cho con đường và các hàng ăn khác nữa với những món đặc trưng Nha Trang. Những con đường khu vực này như: Bạch Đằng, Hồng Bàng, Ngô Đức Kế, Trịnh Phong… nhộn nhịp hơn xưa nhiều nhờ “ăn theo” phố Tây, khách du lịch… Vòng ra đường Nguyễn Thị Minh Khai, tôi bắt đầu vào một “lãnh địa” khác của ẩm thực với nhiều món không phải của Nha Trang và nhiều nhà hàng phục vụ khách du lịch đa đạng thức ăn. Rẽ đường Nguyễn Thiện Thuật, lại thấy một “khung trời” ẩm thực khác với nhiều nhà hàng Trung Hoa, Hàn Quốc… bởi ở khu vực này và các con đường lân cận như: Hùng Vương, Biệt Thự, Trần Quang Khải… có tên gọi chung là phố Tây.

Tôi ra đường Trần Phú, chạy một lèo qua cầu để rẽ xuống Cù Lao. Con đường Tháp Bà nổi tiếng với các món hải sản từ hơn nửa thế kỷ. Những món đặc trưng làng chài có mặt đầy đủ ở đây như: Bún cá, bánh canh, mì Quảng… Những tên quán: Bà Ngoại, Chị Bé, bánh xèo Cô Tám… khẳng định thương hiệu bởi độ ngon nức tiếng gần xa…

Rời khu Tháp Bà, tôi đi theo đường 2 tháng 4, ngay đầu đường xuống Cồn Dê có quán bún thịt nướng nổi tiếng nửa thế kỷ nay. Tiếp tục đi, lại nhớ món vịt quay cũng nổi tiếng từ mấy chục năm trước. Rồi sang đường Trần Quý Cáp có bánh căn mà đa phần khách du lịch đều biết. Từ đây, tôi rẽ xuống đường Phan Đình Giót lại lạc vào một “thủ phủ” khác nữa của những món ăn hẻm Nha Trang. Phố ăn đêm của những cô cậu trẻ, món gì cũng có từ đặc trưng cho Nha Trang xưa đến những món ăn mới sau này của giới trẻ.

Quay ra theo đường 23 tháng 10, tôi chú ý đến bánh canh cá lóc Huế, kế bên đó là bánh ướt, nem chả, thịt nướng… Đọc tên thôi đã gợi thèm. Trên cầu vượt nhìn xuống Khu đô thị Vĩnh Điềm Trung, dưới ấy đa phần là những tiệm ăn các món “nhập cư” như: Bánh canh cua, bún đậu mắm tôm, bún chả Hà Nội… và đa dạng các món ăn vặt của giới trẻ. Trên đường tôi về nhà, có những vùng khẳng định tên món mấy chục năm nay như: Vịt Cầu Dứa, bánh ướt, cuốn, đập Vĩnh Thạnh, mì Quảng Bình Cang…

2. Chỉ là một buổi chiều, tôi đi chưa hết một phần nhỏ của trung tâm TP. Nha Trang và chắc chắn thiếu sót nhiều món ăn nhưng đã khiến tôi lan man nghĩ về trăm năm trước, khi Nha Trang chỉ là một làng chài nhỏ ven biển. Làm sao tôi biết ẩm thực Nha Trang khi ấy có gì, nhưng tôi chắc chắn một điều, ẩm thực Nha Trang bây giờ có khá nhiều món ăn xuất phát từ làng chài chế biến với hải sản vừa đánh bắt lên.

Trong quá trình di dân đã làm cho Nha Trang hiện nay có một “bản đồ” ẩm thực khá phong phú và đặc biệt ngon: Món cũ cho người yêu Nha Trang, món mới chế biến hợp khẩu vị Nha Trang từ nguyên liệu của Nha Trang, chinh phục khách đến, dù chỉ một lần. Bạn bè tôi ra đây ngoài đi chơi, ẩm thực là điều họ luôn nhắc đến phải ăn món này, món kia… Với nhiều người Nha Trang, vì món ăn quá phong phú mà đôi khi xách xe chạy một vòng thành phố, món nào cũng ngon, cũng thèm, không biết ăn món gì!

Người xa quê, về đến Nha Trang đã “thủ” sẵn một danh sách món sẽ ăn cho thỏa cơn thèm!

Read Full Post »

.Nguyên Hạ Lê Nguyễn

Gia đình tôi dọn đến căn nhà này vào một buổi sáng cuối mùa Hạ, căn nhà nhỏ bốn mặt gạch, có vườn rộng , lưng quay ra một trường Tiểu học, hai bên là những ngôi nhà cất kiểu giống nhau, chỉ khác một chút ở chỗ sân cỏ trước nhà , do chủ nhân sửa sang theo ý của họ, thêm vài khóm hoa theo mùa hay trồng thêm vài cây cảnh mà chủ nhà ưa thích.

Đối diện cửa nhà tôi là khu vườn rộng với nhiều cây thông cao, bao bọc bởi một hàng rào sắt, bên trong là một sân rộng có những chuồng gà, lồng chim và những bông hoa đủ màu, thỉnh thoảng tôi nhìn thấy một bà lão người da trắng thấp thoáng bên những khóm hoa và mấy con gà trắng nhỏ bé xíu chạy dưới chân mỗi lần thấy dáng bà ngoài sân sau, hình ảnh thân quen và cho tôi một mỹ cảm về chỗ ở mới.mỗi lần thấy nhau chúng tôi chỉ đưa tay chào và :

_Hi…hi…Ngôn từ phát ra chỉ có vậy nhưng tôi và bà như có một mối thâm giao vô hình nào mà ngày nào không thấy bà là tôi bứt bối phải đi ra đi vào kiếm tìm.

Mỗi ngày tôi ra khỏi nhà vào lúc ba giờ rưỡi sáng, để vào làm lúc bốn giờ sáng và ra về vào lúc giữa trưa, chạy vội vàng về nhà thay bộ uniform của hảng và lại bương bả lên xe đến một hảng may nhỏ làm tiếp nhiệm vụ của một ngày cho đến bảy giờ chiều mới bương bả trở về nhà.những năm đầu mới định cư ở đây, cuộc sống như nhấn chìm con người vào vạn ngàn bận rộn.

Công việc mỗi ngày cứ từng hồi và không có một phút giây cho mình ngắm nhìn và quan sát hay làm quen với những láng giềng hay quan tâm đến bất cứ ai hay những bối cảnh chung quanh, mỗi ngày khi bước chân ra khỏi nhà, tôi thường nghe tiếng đọc kinh rất đều đặn và chậm rãi..vẳng từ nhà bà già Mỹ trắng.

Ban đầu tôi không hiểu đó là tiếng gì, sau này đi nhà thờ Mỹ nhiều lần nghe quen nên tôi chợt hiểu ngầm đó là những câu kinh kính mừng, kinh lạy cha…của đạo Thiên chúa giáo, và lâu dần thành thói quen tôi cũng lẩm nhẩm đọc theo…

Cho đến một ngày kia, khi tôi bương bả chạy về nhà thay quần áo, chuẩn bị ra xe để tiếp tục công việc thứ hai thì chợt nhìn sang khu vườn trước mặt vì có bàn tay đưa ra khỏi hàng rào sắt vẫy tôi, tôi chạy ra mé đường thì thấy bà già Mỹ trắng , chủ nhân khu vườn trước mặt nhà tôi vẫy tay nhờ tôi đuổi bắt hộ con gà con của bà đang chạy ra ngoài.

Từ đó tôi quen biết bà Anna, bà sống một mình với mấy con gà và một con Mèo trong căn nhà có khu vườn rộng trước mặt nhà tôi., năm ấy bà đã ngoài tám mươi

Cứ mỗi cuối tuần bà Anna có người con gái đến chở đi chợ, người con gái của bà cũng đã già gần bằng bà , ban đầu tôi đoán là bạn của bà nhưng sau được biết đó là người con gái duy nhất của bà, và bà chỉ hơn con gái có 16 tuổi…và cứ vài tuần thì có người Mễ đến cắt cỏ cho bà.suốt ngày bà ngồi trên chiếc ghế bành bên cửa sổ , mắt nhìn vào cõi xa, tay cầm xâu chuỗi mân côi với tượng Thánh giá to bản, miệng không ngớt những câu kinh.

Cuộc sống hàng ngày vẫn tiếp diễn như một guồng máy chạy đều, mỗi lần ra đi hay lúc trở về tôi vẫn nghe tiếng đọc kinh của bà Anna, và đôi khi tôi mơ màng vẫn nghe tiếng đọc đều đặn ấy như đó cũng là một phần của cuộc sống tôi…

Bẵng đi một thời gian dài không nghe tiếng cầu kinh của bà, tôi bỗng thấy nhớ nhung và lo lắng vô cùng nhưng không làm sao biết hỏi ai? bà đi đâu?, hay có chuyện gì không may xảy ra cho bà, một bữa nhân ngày nghỉ tôi thấy người Mễ của căn nhà đối diện nhà bà đang đứng trước sân, tôi chạy sang hỏi thăm về bà…mới hay cách đó hơn ba tuần bà bị bệnh phải đưa vào bệnh viện chưa thấy về, thỉnh thoảng người con gái có đến cho Mèo và cho gà ăn.

Nỗi buồn thương lo cho người bạn già và nhớ quay quắt tiếng râm ran của bà mỗi ngày khi đi về không nhìn thấy bà thấp thoáng sau vườn hay vẳng qua cửa sổ nhà bà vào những buổi sáng sớm tôi bước ra khỏi nhà nổ xe chờ xe nóng máy.nỗi nhớ nhung như thiếu vắng một cần thiết cho cuộc sống tôi ngày đó.

Vài tuần sau…bà đã trở về nhà cũ, nhưng không đi đứng như xưa mà phải ngồi trên xe lăn khi di chuyển, tôi chạy sang thăm hỏi khi thấy dáng bà ngồi rũ bên trong chiếc xe lăn mới, khuôn mặt bà xanh xao, tóc trắng và được cắt gọn, bàn tay run rẩy và lạnh ngắt khi tôi chạm vào lúc từ giã bà ra về. xâu chuỗi trên tay bà đong đưa theo bàn tay nắm chặt tay tôi như không muốn rời bàn tay tôi, ngồi bên tay lái với cảm xúc cùng bà khi từ biệt, tôi bỗng mủi lòng và nghe mặn ở bờ môi.

Mỗi lấn nhìn sang khung cửa sổ nhà bà tôi cũng thấy hình dáng mờ dần bên khung cửa và vẳng từ xa vang vọng tiếng kinh cầu…Tôi nhận biết rằng bà Anna vẫn bằng an.

Thời gian vẫn cứ trôi, cuộc sống với những bận bịu mỗi ngày tôi như quên mất bà Anna, và những con gà trắng phau với chiếc mồng đỏ tươi và những con gà con bé xíu.mấy hôm liền tôi không thấy chúng được thả ra sau vườn nhà bà.

Hôm đó là một ngày cuối năm, tiết trời lạnh giá, những cây Tuyết đầu mùa đổ xuống vạn vật để chuẩn bị đón Giáng Sinh, khi mọi nhà chuẩn bị giăng đèn trang trí cho ngoài sân trong nhà để chờ đón chúa Giáng sinh

Công việc chính của tôi hôm nay bị kéo dài vì nhiều chuyến bay bị delay nên tất cả phải ở lại làm thêm giờ. tôi ra về trễ hơn mọi bữa, ngồi bên tay lái , xe chạy ra khỏi hảng, những con đường ngập ngụa những bông Tuyết chưa tan hết, ướt sủng và lạnh giá, tôi cảm thấy quá mỏi mệt và chợt cơn buồn ngủ kéo về, những dòng xe nối đuôi nhau trên con đường trơn ướt, lối đi về quen thuộc, nhưng xa hơn mọi bữa.cơn buồn ngủ đến bất chợt, tôi cố nhướng mắt và nhấn chìm tiếng ngáp dài.

Tôi thèm một giấc ngủ đến thật muộn phiền, rã rời mỏi mệt vì sự thiếu ngủ triền miên…vẳng bên tai tôi tiếng kinh cầu quen thuộc, choàng tỉnh ngủ sau mấy giây thả hồn vào cơn mê ngái ngủ…trước mặt tôi vẫn những chiếc xe nối đuôi nhau trên con đường trơn ướt. …Tôi thảng thốt trở lại với tay lái chao đảo…

Tôi bàng hoàng và chợt tỉnh cơn mê…một chút nữa thôi, nếu tôi ngủ mê bên tay lái giữa ngập tràn xe cộ hôm ấy, chuyện gì sẽ xảy ra, một tai nạn thảm sầu sẽ xảy ra, tôi sẽ ra sao ???và các con tôi sẽ ra sao ???ngày đó chúng còn bé lắm….Tiếng kinh cầu vẳng từ xa vang dội đánh thức tôi qua rồi một nạn tai.

Tôi tấp vào một cây xăng mua một lon nước để uống và định thần lại rồi lên xe trở về nhà, những câu kinh xa xa vẳng bên tai gọi tôi trở về thực tại, đã cứu tôi một tai nạn hải hùng, tôi định chạy về nhà là sẽ chạy sang thăm bà Anna và cám ơn bà.

Nhìn sang nhà bà …những sợi dây vàng có in những chữ màu đen cắm cả quanh nhà bà…tôi chưa biết chuyện gì đã xảy ra cho bà??? chạy sang nhà người Mễ đối diện nhà bà để hỏi.

_ Bà đã chết cách đây ba ngày, khi cây Tuyết đầu mùa rớt xuống vùng này, nhưng người con gái mới đến sáng nay và phát hiện ra người Mẹ đã ra đi từ hai hôm trước. cảnh sát đến đưa xác bà đi và không biết đã an táng ở đâu???

Tôi thẫn thờ ra về, lòng buồn như đeo đá tảng, muốn đi tiễn đưa bà Anna lần cuối nhưng không biết hỏi ai, muốn nói với bà câu giã biệt, nhưng biết gởi về đâu..

Giá như ở quê nhà thì ít nhất con cháu cũng tổ chức cho người thân một đám ma cho mọi người cùng nhau tiển biệt, những giọt lệ và những nắm đất tuy muộn màng nhưng cũng nói lên tấm lòng của người ở lại…tôi muốn tiễn đưa bà nhưng không biết phải làm sao???

Đời sống lạnh lùng lúc sống cũng như lúc ra đi, cuộc sống quanh tôi là như thế đó, tôi buồn rũ suốt mấy ngày khi mỗi lần nhìn sang khu vườn nhà bà nay vắng bóng những con gà trắng tinh và hình ảnh bà ngồi gục mình trên thành xe lăn và những tiếng đọc kinh nhỏ dần vang vọng.

Mỗi ngày khi trở về nhà nhìn sang nhà bà Anna, những hoang lạnh đến tang thương, mỗi lần nhìn sang là lòng tôi buồn ủ rũ.

Vài tuần sau căn nhà bà có cắm bảng “For rent”, hàng ngày tôi vẫn rời nhà vào buổi sáng sớm…vẳng bên tai vẫn tiếng kinh cầu, nhiều khi vội quá tôi quên mất là bà Anna còn hay mất, vẫn những công việc hàng ngày, tôi vẫn mỗi sáng ra xe, vẫn nghe vang vọng tiếng đọc kinh của bà…trên xe tôi mới chợt nhận biết là bà đã mất….những gai ốc trên mình tôi bỗng cuồn cuộn nổi lên. bà Anna đã mất cả tháng nay sao ngày nào tôi vẫn nghe tiếng đọc kinh của bà mỗi sáng???

Hôm sau tôi sợ quá…ngày nào khi ra xe cũng gọi đứa con gái dậy đưa tôi ra cửa, khi tôi ra khỏi sân nhà tai mới vẳng nghe tiếng đọc râm ran của bà từ trong tiềm thức hay thực sự tiếng đọc kinh sáng của bà vẫn theo tôi trên suốt quãng đường…Tôi vẫn thường van vái xin bà hãy ra đi đến chốn an bình và cho tôi chút bình yên.

Hai tháng sau thì gia đình người Mễ dọn đi, trước khi đi họ sang chào tôi và bảo rằng :

_Bà già trước nhà về đọc kinh mỗi ngày họ không ngủ được nên dọn đi. vì mỗi khi tối đến họ vẵn thấy bà hiện về ngồi bên khung cửa sổ.và họ hỏi tôi có thấy gì không?

_Không, tôi chỉ nghe tiếng cầu kinh của bà y như lúc bà còn sống mà thôi.

Vài tháng sau gia đính cạnh nhà tôi cũng dọn đi với những câu tương tợ…căn nhà bà vẫn hoang vắng và mỗi lần đi về tôi vẫn len lén nhìn sang nhà bà vẫn chưa có người dọn tới.

Gần nửa năm sau có một gia đình Việt Nam gồm hai vợ chồng và ba đứa con dọn đến, tôi mừng vui vì có láng giềng là người Việt cho đỡ cô quạnh và cho khu xóm thêm vui…hôm sau hai vợ chồng cùng đón tôi hỏi về chủ cũ của ngôi nhà mà họ mới mua, tôi kể rõ ngọn ngành, cả hai cùng tái mặt và run lập cập.

– Cả đêm qua vợ chồng họ không sao ngủ yên vì những tiếng đọc kinh của ai đó cứ vang vọng trong khắp các phòng, khi họ lên giường thì bị một bà già kéo chân và xua đuổi họ, bảo họ hãy trả lại sự yên tĩnh cho bà.

– Hai người thấy bà già đó ra sao?

_ Một bà già da trắng tuổi ngoài tám mươi, tóc ngắn tới ót.

_ Ồ vậy đúng là bà Anna rồi, đúng là bà chủ ngôi nhà

Một luồng khí lạnh chạy dài theo sống lưng, những gai ốc nổi cộm trên hai cánh tay tôi, cái cảm giác lạnh lẽo như lần cuối cùng tôi nắm bàn tay lạnh lẽo của bà Anna ngày nào.

Hôm sau họ thu vén tất cả đồ đạc lại xin sang ngủ nhờ bên nhà tôi mấy bữa để đi tìm chỗ khác mướn ,trả lại sự tĩnh lặng cho ngôi nhà và sự u tịch của khu vườn..

Tôi vẫn nghe vẳng từng đêm tiếng kinh cầu của bà mỗi ngày, nhưng cũng chỉ mình tôi nghe, các con tôi thì không nghe chi cả…

Ngôi nhà của bà vẫn từng hồi đổi chủ, họ cứ dọn đến rồi lại dọn đi, người ở lâu nhất cũng chỉ một vài tuần, căn nhà của bà ai cũng đồn là “căn nhà ma”.

Vài năm sau tôi tìm cho mình một việc làm tốt hơn do mình tự làm chủ , và mua ngôi nhà mới xây trên khu đất bằng phẳng, ngày đưa các con về ngôi nhà mới, chúng hân hoan vì tránh cho tôi cái cảnh hàng ngày nghe tiếng “kinh ma”, ngày rời ngôi nhà cũ tôi đứng lặng hàng giờ nhìn sang khung cửa sổ ngày xưa bà Anna vẩn ngồi đọc kinh, tôi mong nhìn thấy bà để nói lời từ biệt…nhưng chỉ thấy một con mèo lông đen chạy ngang rồi biến dạng, trả về khu xóm cũ một trầm u buồn thảm.

Thỉnh thoảng tôi vẫn thường xin lễ cho bà Anna và tôi mới chợt nhận biết rằng bà nói với tôi tên bà là Anna, tức là tên Thánh của bà, và tôi cũng có tên Thánh này, nhũng mỹ cảm mà bà đã luôn dành cho tôi, những buổi sáng quên đọc kinh hay những đêm chưa đọc kinh đêm, thì tôi lại vẳng nghe tiếng kinh cầu của bà, phát ra từ trong tiềm thức.

Mỗi năm cứ vào ngày Giáng sinh xong là tôi chạy xe về xóm cũ, ngừng xe trước căn nhà cũ của tôi và nhìn sang nhà bà Anna, nay đã có người đang ở…Có lẽ bà đã lên Thiên đàng từ lâu, trả lại cuộc sống bình yên cho thế tục

Read Full Post »